بخشی از اعتبارات حفظ قرآن صرف امور جاری دستگاه ها شده است

حفظ قرآن کریم سال هاست یکی از محورهای اصلی فعالیت های قرآنی کشور به شمار می رود؛ با این حال، توسعه کمی برنامه های حفظ به معنای وجود این فرهنگ در میان عموم مردم نیست. پرسش مهم اینجاست که آیا پیش از دعوت مردم به حفظ قرآن، به این اندیشیده ایم که چرا باید حفظ کنند و این ارتباط چه تغییری می تواند در زندگی آنان ایجاد کند؟ محمدمهدی بحرالعلوم، دبیر ستاد راهبری طرح ملی حفظ قرآن کریم، با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در این حوزه، معتقد است، مردم باید پیش از ورود به مسیر حفظ، «طعم» ارتباط عمیق و کاربردی با قرآن را تجربه کنند و اینکه فرد قرآن را حفظ کند، یک مرحله است، اما سؤال مهم این است که بعد از حفظ چه اتفاقی باید در زندگی او رخ دهد و حفظ قرآن چه فایده و کارکردی برای او دارد؟

حفظ قرآن باید به یک تجربه ملموس برای مردم تبدیل شود

ایکنا ـ با توجه به اینکه یکی از چالش های موجود، جذب مخاطب به حفظ قرآن و استمرار آن است، به نظر شما برای حل این مسئله چه باید کرد؟

هنوز به اندازه کافی به این موضوع نپرداخته ایم که مخاطب ما برای حفظ قرآن چه نیازی دارد. باید ببینیم چه ضرورتی را باید در او ایجاد کنیم که اصلاً به سمت حفظ قرآن بیاید. اینکه صرفاً بگوییم حفظ قرآن خوب است، کافی نیست؛ باید مخاطب احساس کند که ارتباط با قرآن در زندگی واقعی او اثر دارد.

حوزه های علمیه اعلام کرده اند که حدود 33 هزار نفر در برنامه های مربوط به حفظ قرآن حضور دارند و هر سال آزمون برگزار می کنند و برای این فعالیت ها هزینه هایی نیز انجام می شود، اما هنوز گزارش دقیق و جامعی در این زمینه به ما ارائه نشده است

اتفاقاً حجت الاسلام والمسلمین محمد قمی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی و رئیس ستاد راهبری حفظ قرآن کریم، نیز بر همین موضوع تأکید دارند. در جلسات شورای توسعه فرهنگ قرآنی هم بر این نکته تأکید شده که باید طرح هایی داشته باشیم که مردم ابتدا با «طعم» حفظ قرآن آشنا شوند.

یکی از طرح هایی که در این زمینه دنبال می شود، طرح «زندگی با آیه ها» است. این طرح، عموم مردم را دعوت می کند که حتی با مقدار اندکی از قرآن، اما به شکل عمیق ارتباط برقرار کنند؛ یعنی یک آیه را بخوانند، حفظ کنند، مفهوم آن را بفهمند و با آن آیه در زندگی خود تعامل داشته باشند.

وقتی انسان می بیند یک آیه در یک موقعیت واقعی زندگی به کمک او می آید، مثلاً در ایجاد آرامش، ثبات قدم یا مواجهه با یک مسئله اجتماعی و فردی، آن زمان است که طعم ارتباط با قرآن را می چشد.

ایکنا ـ یعنی پیش از دعوت مستقیم مردم به حفظ قرآن، باید زمینه آشنایی آنان با آثار و کارکرد های قرآن را فراهم کرد؟

دقیقاً. یکی از دلایل اجرای طرح «زندگی با آیه ها» همین است که مردم ابتدا مزه ارتباط با قرآن را بچشند و بعد به آنها بگوییم حالا که این ارتباط را تجربه کردید، می توانید مسیر حفظ را نیز دنبال کنید.

طرح هایی مانند «حافظ شو» و برنامه های مشابه نیز در همین راستا قابل ارزیابی هستند. اصل حرف شما درست است و ما باید به سمت برنامه هایی حرکت کنیم که حفظ قرآن را از یک فعالیت صرفاً آموزشی خارج و آن را به یک تجربه واقعی و کاربردی برای مردم تبدیل کند.

رسانه باید بیشتر وارد میدان شوند

ایکنا ـ در این مسیر، نقش رسانه ها و فضای مجازی را چگونه ارزیابی می کنید؟

در این زمینه جای صداوسیما، رسانه ها به ویژه فضای مجازی خالی است و باید بیشتر از ظرفیت آنها استفاده کنیم. ما در ستاد حفظ قرآن کریم در موضوع فضای مجازی نیز برنامه هایی را دنبال می کنیم و جلساتی با حضور حافظان قرآن در این حوزه داشته ایم و امیدواریم این مسیر در آینده جدی تر دنبال شود.

اگر قرار است حفظ قرآن به یک مطالبه عمومی تبدیل شود، نمی توان فقط به برنامه های رسمی و ساختار های اداری اکتفا کرد. رسانه و فضای مجازی می توانند تجربه های واقعی حافظان را روایت کنند و نشان دهند که حفظ قرآن چگونه می تواند در زندگی فردی و اجتماعی انسان اثرگذار باشد؟

اولویت ستاد با نوجوانان و بدنه مردمی است

ایکنا ـ ستاد راهبری حفظ قرآن کریم برای گسترش فعالیت های حفظ در میان گروه های مختلف جامعه چه اولویت هایی را در نظر گرفته است؟

ما در ستاد حفظ قرآن، برای مخاطبان مختلف اولویت بندی داشته ایم. اولویت نخست ما مخاطب فعال است؛ یعنی نوجوانان، آموزش و پرورش و مؤسسات مردمی قرآنی. پس از آن، دانشگاه ها، نیرو های مسلح، سربازخانه ها و مجموعه های مشابه قرار دارند.

نیرو های مسلح در زمینه حفظ قرآن فعالیت های بسیار خوبی دارند و تلاش می کنیم ارتباط دقیق تر و رسمی تری با این مجموعه برقرار کنیم تا ظرفیت های موجود بهتر مورد استفاده قرار گیرد.

در خصوص کارمندان نیز این موضوع در اولویت های بعدی قرار گرفته است و حقیقتاً هنوز به اندازه کافی نتوانسته ایم به آن بپردازیم. امیدواریم در ادامه مسیر، برنامه منسجم تری برای این بخش داشته باشیم.

همه حافظان قرآن کشور شناسایی نشده اند

ایکنا ـ در نشست های اخیر درباره تعداد حافظان قرآن کشور نیز مباحثی مطرح شده است. آیا آمار فعلی می تواند تصویر دقیقی از تعداد حافظان قرآن ارائه دهد؟

ما هنوز به نقطه ای نرسیده ایم که ریل مشخص و کاملی برای این کار داشته باشیم. از سوی دیگر، باید توجه کنیم که تعداد حافظان قرآن کشور قطعاً بیشتر از اعدادی است که تاکنون احصا کرده ایم.

بسیاری از حافظان قرآن در هیچ سامانه ای ثبت نشده اند. حتی در جمع هایی که خود ما حضور داریم، افرادی هستند که حافظ قرآن هستند، اما اطلاعات آنها در سامانه های رسمی ثبت نشده است؛ بنابراین ممکن است یک نفر در همین جمع به تعداد حافظان اضافه شود، اما ما از وجود او اطلاعی نداشته باشیم. این مسئله نشان می دهد که هنوز در زمینه شناسایی و ثبت حافظان با فاصله قابل توجهی از وضعیت مطلوب مواجه هستیم.

در عین حال، نباید این واقعیت را نادیده گرفت که با نقطه مطلوب نیز فاصله داریم و باید برای افزایش جمعیت حافظان قرآن برنامه ریزی جدی تری داشته باشیم.

بودجه حفظ قرآن؛ بخشی هزینه شده و بخشی هنوز گزارش نشده است

ایکنا ـ یکی دیگر از مباحث مطرح شده در نشست های اخیر، موضوع بودجه حفظ قرآن بود. درباره میزان تخصیص و نحوه هزینه کرد این اعتبارات چه توضیحی دارید؟

در مورد بودجه حفظ قرآن، باید توجه داشته باشیم که بخشی از اعتبارات در سال جاری، با پیگیری ها و مذاکراتی که با دستگاه ها انجام دادیم، به موضوع حفظ قرآن اختصاص پیدا کرد. اما واقعیت این است که بخشی از این منابع در عمل صرف فعالیت های روزمره دستگاه ها شده و در مواردی نیز گزارش مشخصی درباره نحوه هزینه کرد به ما ارائه نشده است.

برای مثال، حوزه های علمیه اعلام کرده اند که حدود 33 هزار نفر در برنامه های مربوط به حفظ قرآن حضور دارند و هر سال آزمون برگزار می کنند و برای این فعالیت ها هزینه هایی نیز انجام می شود، اما هنوز گزارش دقیق و جامعی در این زمینه به ما ارائه نشده است.

در سازمان تبلیغات اسلامی نیز موضوعاتی مانند طرح «زندگی با آیه ها» دنبال شده و در حال مذاکره و تنظیم ضوابط مربوط به نحوه گزارش دهی هستیم تا در جلسات آینده بتوانیم گزارش دقیق تری ارائه کنیم.

ایکنا ـ آیا می توان گفت بخشی از این اعتبارات عملاً در محل هایی غیر از حفظ قرآن هزینه شده است؟

بخشی از اعتبارات در شرایط موجود، صرف امور جاری دستگاه ها شده است. البته این موضوع را پذیرفته ایم، اما به معنای رضایت از این وضعیت نیست.

شرایط خاص کشور و وضعیت جنگی نیز در این مسئله مؤثر بوده و مناسباتی وجود داشته که باید آنها را در نظر گرفت. امیدواریم در سال آینده شرایط بهتری ایجاد شود و بتوانیم نظارت دقیق تر و شفاف تری بر نحوه هزینه کرد اعتبارات حوزه حفظ قرآن داشته باشیم.

در همین راستا، مقدماتی را طراحی کرده ایم و مذاکراتی نیز با سازمان برنامه و بودجه داشته ایم تا منابع مربوط به حفظ قرآن در مسیر مشخص تر و شفاف تری قرار گیرد. فعلاً وارد جزئیات این مذاکرات نمی شوم، اما امیدواریم نتایج آن در ادامه مسیر بتواند به ساماندهی بهتر اعتبارات حفظ قرآن در کشور کمک کند.

انتهای پیام