تجلیل از میراث هزارساله شیخ طوسی در گسترش مکتب اهل بیت(ع)

به گزارش ایکنا به نقل از خبرگزاری نون، در میان طنین تاریخ و عطر هزار سال حضور عملی و فقهی، آستان مقدس امام علی(ع) هزاره ورود شیخ طوسی به نجف را جشن گرفت. در این مراسم شاد، تعداد زیادی از علما و اساتید حوزه علمیه به همراه نمایندگان دولتی و بین المللی حضور داشتند. این روز، نقطه عطف تاریخی مهمی است که آستان مقدس امام علی (ع) برای آن، برنامه  جامعی را در چندین فصل برای سال های آینده آماده کرده است و هزار سال مشارکت از زمان ورود «شیخ الطائفه» به این شهر را به نمایش می گذارد.

نخستین سفر شیخ طوسی به نجف به قرن پنجم هجری برمی گردد، زمانی که بغداد، آشفتگی گسترده ای را تجربه می کرد که منجر به هدف قرار گرفتن خانه های علما و آتش زدن کتابخانه ها شد. پس از درگذشت عالم برجسته شیعه، سیدشریف مرتضی، تولیت حوزه علمیه بغداد به شیخ ابوجعفر محمد بن الحسن طوسی، معروف به «شیخ الطائفه» (متوفی 460 هجری قمری) رسید. با وجود تلاش های فراوان او در حفظ ثبات علمی، خانه و کتابخانه مشهورش در جریان درگیری های فرقه ای که در سال 448 هجری قمری بغداد را درنوردید، بر اثر آتش سوزی و غارت از بین رفت. این امر ادامه حیات نهاد علمی در آنجا را عملاً غیرممکن ساخت.

از دل این بحران، شیخ طوسی تصمیم استراتژیک جسورانه ای برای مهاجرت به نجف، در نزدیکی حرم امام علی بن ابی طالب(ع) گرفت. انتخاب محل سکونت او اتفاقی نبود؛ بلکه ناشی از جستجوی محیطی امن و پایدار و مساعد برای تحصیل، به دور از کشمکش های قدرت و آشفتگی های سیاسی پایتخت ها بود. با ورود او، سنگ بنای تبدیل این شهر از یک حرم و مکان مذهبی صرف به یک مرکز اصلی علمی و مقصدی برای طلاب علوم دینی از سراسر جهان اسلام گذاشته شد.

چشم انداز حرم علوی برای هزاره جدید

وسام اسکندر، رئیس مرکز برنامه ریزی و توسعه سیستم های حرم علوی در مصاحبه ای ابعاد این جشن و برنامه های تدوین شده برای آن را توضیح می دهد. او توضیح می دهد که این رویداد که در صحن امیرالمؤمنین(ع) آغاز شد، آغازی بزرگ برای برنامه ای است که به مدت سه تا پنج سال و در چندین فصل ادامه خواهد داشت. اسکندر به خبرگزاری نون می گوید: این فصل ها شامل طیف وسیعی از رویدادها و پروژه ها خواهد بود. هر فصل برنامه های جامع و تخصصی برای ترویج میراث فکری حوزه علمیه و آموزه های اهل بیت(ع) ارائه می دهد و دستاوردهای مهم حوزه علمیه را در طول 1000 سال گذشته، از زمان ورود شیخ طوسی به نجف تا به امروز برجسته می کند.

رئیس مرکز برنامه ریزی گفت که این برنامه ها شامل «برنامه های متمرکز بر جامعه برای کودکان که به انتشار اندیشه های فکری حوزه اختصاص دارند و برنامه دیگری با عنوان «چرا نجف؟» برای بررسی عواملی که در موفقیت مداوم حوزه در نجف نقش داشته اند و مزایایی را نشان می دهند که در شهرهای دیگر یافت نمی شود، مانند وجود حرم امام علی و نزدیکی آن به اماکن کلیدی در عراق است. او همچنین از برنامه های تخصصی دیگری برای خانواده ها، زنان و فناوری اطلاعات نام می برد که هدف آنها روشن کردن چشم انداز جامع برای هزاره حوزه و انتشار نتایج آن به همه اقشار جامعه است.

اسکندر در مورد دامنه این برنامه ها تأکید می کند که «ایده یک برنامه سه یا پنج ساله، نیاز به یک برنامه استراتژیک را نشان می دهد و یک برنامه استراتژیک معمولاً حداقل به پنج سال زمان نیاز دارد تا به نتایج مورد نظر خود برسد.» ما در حال حرکت به سمت ایجاد مؤسساتی هستیم که پس از هزاره حوزه علمیه آغاز به کار می کنند و در آینده ادامه خواهند یافت. او تأکید کرد: «این مؤسسات به بنیانی مدرن و محکم نیاز دارند که با برنامه های جامع و تخصیص دقیق منابع تهیه شده باشد.» او افزود که یک طرح جامع از طریق کمیته هزاره در حرم مطهر امام علی در حال تهیه است.

شیخ حسن الجواهری، استاد حوزه علمیه نجف، جزئیات آن سفر تاریخی را بازگو می کند و می گوید: «سفر مبارک شیخ طوسی از بغداد به نجف پس از حمله دشمنانش به او در بغداد و سوزاندن کرسی تدریس و کتابخانه اش به سفری تاریخی و موفق تبدیل شد.» او به نجف آمد و شهر از او استقبال کرد. حوزه علمیه آن زمان ضعیف بود، اما شیخ طوسی آن را با علم خود تقویت کرد و این یک نعمت بود.» الجواهری می افزاید: «هزار سال است که این حوزه علمیه در مسیر شریعت مقدس برای گسترش مکتب فکری اهل بیت گام برداشته است. این حوزه در فقه، اصول فقه، تفسیر و حتی فلسفه اسلامی که اعتقادات را تقویت می کند، قوی، معتبر و عمیق است. این حوزه علمیه مادر است که حوزه های علمیه را در تمام نقاط جهان اسلام رهبری می کند و مرجعیت دینی مبارکی را در بر می گیرد که به مسلمانان در همه جا اهمیت می دهد.»

از سوی دیگر، شیخ نزار السنبل، استاد حوزه علمیه نجف، با الهام از این مناسبت، پیامی خطاب به طلاب علوم دینی و مؤسسات دینی ارسال کرد. وی گفت: «همانطور که این سالگرد فرخنده، هزارمین سالگرد تأسیس حوزه علمیه نجف توسط شیخ طوسی را گرامی می داریم، از آن بزرگان در زمینه دانش، اخلاق، فداکاری و تلاشی که علما با توجه به منابع محدود آن زمان، در مقایسه با منابع موجود امروز، انجام دادند، الهام می گیریم.» السنبل در ادامه، وظیفه نسل امروز را توضیح داد: «ما آنها را پایه های مکتب فکری، ارکان مذهب، حدیث، علم رجال، اصول فقه و تمام علوم اسلامی را بنا نهادیم و هیچ راهی را ناگشوده نگذاشتیم. بنابراین، ما طلاب علم، باید از  قدرت فکری آنها نیرو بگیریم. طلبه علم باید در کسب علم، دقت، شخصیت والا و امور اجتماعی راه آنها را دنبال کند.

جشن باشکوهی که در صحن مقدس حرم امام علی(ع) با حضور علما، اساتید حوزه علمیه و نمایندگان دولتی و بین المللی برگزار شد، از مرزهای یک مناسبت سنتی فراتر رفته و به گواهی زنده بر هزار سال مشارکت مستمر تبدیل شد. این نهاد دینی و علمی ارجمند در توسعه اندیشه اسلامی، تحکیم ایمان و غنی سازی دانش نقش داشته و به عنوان میراثی تمدنی و فکری باقی مانده است که حامل پیام دانش، آموزش و هدایت از نسلی به نسل دیگر است.

انتهای پیام