همه تقصیر ها گردن سینماگران نیست

به گزارش مشرق ، مسعود ده نمکی کارگردان تلویزیون و سینما طی یادداشتی نوشت:

آنچه امروز در سینمای ایران می بینیم، برآیند مجموعه ای از عوامل است و نمی توان همه تقصیرها را فقط بر گردن سینماگر انداخت. سیاست گذار سینما و آثار نمایشی، سینماگران، مخاطبان و همچنین اقتضائات زمان و ظهور رسانه های جدید، هر کدام بخشی از این وضعیت را شکل داده اند.

امروز فضای مجازی و رسانه های شخصی امکان تولید محتوا را به صورت لحظه ای فراهم کرده اند و هوش مصنوعی نیز در حال گشودن دنیای جدیدی در برابر سینما و تلویزیون است. وقتی یک اتفاق برای تبدیل شدن به سریال یک یا دو سال زمان می خواهد و برای سینما نیز حدود شش ماه، در فضای مجازی همان اتفاق می تواند در همان لحظه و همان روز به محتوا تبدیل شود.

تغییر ذائقه مخاطب نیز به مرور اتفاق افتاده و خود سینما هم در این تغییر بی تأثیر نبوده است. زمانی آثار طنز دغدغه مند و قصه گو بودند و بار و معنای مشخصی داشتند، اما امروز بخشی از سینمای طنز به شوخی های جنسی و اروتیک، رقص و آواز و مواردی از این دست تقلیل پیدا کرده و در کنار آن، پز رکورد فروش نیز داده می شود؛ در حالی که، باید پرسید آیا هر اثری که فروش می کند، الزاماً سینماست؟

منتقدانی که در دهه های 70، 80 و 90 می گفتند فروش ملاک نیست و باید به محتوا نگاه کرد، امروز سکوت کرده اند و بخشی از تقصیر مسابقه ابتذالی که شکل گرفته، متوجه منتقدان است. نتیجه این وضعیت می تواند این باشد که ذائقه مخاطب سطحی تر شود و حتی آثار اجتماعی و انتقادی نیز برای جذب مخاطب ناچار به استفاده از ستاره ها یا حاشیه های جنجالی شوند.

تورم و افزایش قیمت بلیت باعث شده ارقام میلیاردی نوعی خودفریبی ایجاد کند و دیگر تعداد واقعی مخاطبان به اندازه رقم فروش مورد توجه قرار نگیرد. زمانی مخاطب از تلویزیون به سینما مهاجرت کرد و امروز بخشی از مخاطبان سینما به سمت رسانه های دیگر رفته اند و این وضعیت نیازمند آسیب شناسی همه جانبه و رسیدن به راهکار عملی است.

افول مخاطب سینما از یک سو و گران شدن صنعت سینما از سوی دیگر، باعث شده کسی نتواند با پول خودش فیلم بسازد. در چنین شرایطی، آثاری ساخته می شوند که یا دولتی، یا خصولتی و یا متکی به منابع نامشخص هستند و در چنین وضعیتی ممکن است فروش، بازگشت سرمایه و حتی تعداد مخاطب اهمیت خود را از دست بدهد.

در چنین شرایطی، قشر فرهیخته و دغدغه مند سینما اگر در ابتذال هضم نشوند، ممکن است به بیکاری و گوشه نشینی کشیده شوند. پلتفرم ها نیز اگرچه در مقاطعی به عنوان مسکن عمل کرده اند، اما به تنهایی نمی توانند مسئله سینما را حل کنند.

برخی کامنت ها ممکن است هدایت شده باشند و برخی نیز بازتاب واقعی ذائقه مخاطب؛ اما هنرمند به عنوان قشر فرهیخته و پیشرو باید به مردم جهت و خط فکری بدهد، نه اینکه از واکنش دیگران جهت بگیرد و مرعوب آن شود. هنرمند باید بتواند ذائقه مخاطب را بسازد و حتی اگر ذائقه موجود چیز دیگری است، آن را به تدریج به سمت محتوای هدفمند و دغدغه مند ببرد.

این نگاه که سینما فقط سرگرمی است، به نوعی ساده سازی مفهوم سینماست؛ چراکه حتی در سینمای سرگرم کننده نیز می توان نگاه ایدئولوژیک و فکری پیدا کرد. ضعف در نقد و تحلیل فیلم و همچنین عافیت طلبی باعث شده گاهی «سینما یعنی فقط سرگرمی» و «سرگرمی یعنی ابتذال» تلقی شود.

نمی توان در مسائل شخصی افراد وارد شد و تفتیش عقاید کرد، اما معمولاً بازیگران در آثاری که به آن اعتقاد دارند مشارکت می کنند. او تأکید کرد که درصد محدودی از افراد ممکن است با مردم، کشور و منافع ملی عناد داشته باشند و چنین افرادی تاکنون مورد استفاده او قرار نگرفته اند.

بازیگر مانند بلندگوست و مهم آن کسی است که پشت این میکروفون قرار دارد.

«اخراجی ها» در پشت صحنه با مشکلات فراوانی روبه رو شد؛ بخشی از افراد حاضر در جنگ فیلم را برنمی تافتند و بخشی از سینما و سینماگران نیز جریانی را نزد مقامات عالی کشور ایجاد کرده بودند تا فیلم به اکران نرسد. پس از اکران نیز برخی بخش های حکومتی و سینمایی در قاچاق فیلم نقش داشتند و مسائل دیگری نیز وجود داشته که او اعلام کرده در خاطراتش به آنها خواهد پرداخت.