شهریار از جایگاهی ویژه در ادبیات معاصر ایران است

به گزارش خبرنگار ایکنا از آذربایجان شرقی، ابراهیم اقبالی، عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز، امروز، سی ام شهریورماه در آیین بزرگداشت شهریار و روز شعر و ادب که توسط کانون سیمرغ سازمان دانشجویان جهاددانشگاهی و مدیریت امور اجتماعی دانشگاه تبریز در سینمای جهاد دانشگاهی برگزار شد، با بیان اینکه شهریار شاعری چندوجهی و برخوردار از جایگاهی ویژه در ادبیات معاصر ایران است، گفت: شهریار در برابر اهل قدرت بسیار محکم و قاطع بود، اما با نوجوانان و جوانان رفتاری سرشار از مهربانی داشت و دستگیری از نسل جوان را وظیفه خود می دانست.

وی با بیان خاطره ای از نخستین دیدار خود با این شاعر اظهار کرد: نخستین بار در سال 1361 و زمانی که 19 ساله بودم، به دیدار استاد شهریار رفتم. پدرم که خود شاعر بود، برای حضور در یک شب شعر روستایی دعوت شده بود و من نیز همراه او بودم. یکی از برنامه های جنبی این سفر، دیدار با استاد شهریار بود. شب پیش از این دیدار، پدرم از من خواست شعری برای استاد آماده کنم تا در حضور ایشان بخوانم. در میان حدود 26 شاعر حاضر در این برنامه، تنها من برای دیدار با شهریار شعر نوشته بودم و حتی مرحوم کریمی مراغه ای نیز در جمع ما حضور داشت.

اقبالی با اشاره به فضای خانه شهریار در آن سال ها گفت: خانه استاد در خیابان مقصودیه و در پشت عمارت ساعت و شهرداری پیشین تبریز قرار داشت و فضای آن برای من بسیار خاطره انگیز بود. خانه ای ساده که هنوز می توان عطر و حال وهوای شهریار را در آن احساس کرد.

این استاد دانشگاه تبریز افزود: زمانی که برای دیدار وارد خانه شدیم، پس از سلام و احوالپرسی، در اتاق نشستیم. هنگام معرفی من، پدرم به شهریار گفت که این محصل، ابراهیم نام دارد و برای شما شعری سروده است. وقتی مجری برنامه اعلام کرد که یک محصل قصد دارد برای استاد شعر بخواند، شهریار با شنیدن نام من گفت «ابراهیم هست» و همین موضوع برای حاضران جالب بود.

وی بیان کرد: شهریار آن روز با بزرگواری بسیار مرا تشویق کرد و گفت که هر زمان که خواستی می توانی بیایی و در خانه او به روی من باز است. این برخورد برای یک نوجوان بسیار تأثیرگذار بود.

اقبالی با اشاره به ویژگی های شخصیتی شهریار گفت: شهریار در برابر اهل قدرت بسیار قاطع بود و حتی بسیاری از افراد سرشناس را نمی پذیرفت، اما در برابر نوجوانان و جوانان رفتاری متفاوت داشت و با مهربانی از آنان استقبال می کرد. او دستگیری از نسل جوان را وظیفه خود می دانست.

این استاد ادبیات دانشگاه تبریز ادامه داد: شهریار شاعری نبود که در برابر قدرت مغرور شود. برخورد او با اهل قدرت نشان می داد که استقلال شخصیت و فکری بالایی دارد، در عین حال نسبت به جوانان و استعدادهای تازه نفس بسیار مشوق و حمایتگر بود.

وی با اشاره به تنوع آثار شهریار اظهار کرد: اگر از منظر سبک شناسی به دیوان شهریار نگاه کنیم، با مجموعه ای بسیار متنوع مواجه می شویم. شهریار تقریباً در همه قالب های شناخته شده شعر فارسی اثر دارد، اما بیشتر او را با غزل هایش می شناسیم.

اقبالی افزود: شهریار در کنار غزل، مثنوی ها و قطعات قدرتمندی نیز دارد و در قالب های مختلف توانایی خود را نشان داده است، بنابراین برای شناخت جایگاه او در ادبیات معاصر نباید تنها به غزل هایش محدود شد.

عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز موسیقی شعر را یکی از ویژگی های برجسته غزل های شهریار دانست و گفت: یکی از مهم ترین وجوه تمایز غزل شهریار، موسیقی شعر اوست. تسلط شهریار بر موسیقی ایرانی و دستگاه ها و ردیف های موسیقی در ساختار شعر او نیز انعکاس پیدا کرده و به غزل هایش ویژگی موسیقایی خاصی بخشیده است.

وی ادامه داد: در کنار موسیقی، عاطفه نیز جایگاه بسیار مهمی در شعر شهریار دارد. عاطفه در شعر او تنها یک احساس ساده نیست، بلکه با شدت و قدرت زیادی منتقل می شود و همین ویژگی باعث شده است شعر شهریار برای مخاطب تأثیرگذار باشد.

اقبالی با اشاره به شعرهای ترکی شهریار نیز گفت: شعرهای ترکی شهریار نیز بخش مهمی از میراث ادبی او را تشکیل می دهد و بسیاری از آثار او در این حوزه جایگاه ویژه ای در ادبیات معاصر آذربایجان پیدا کرده اند.

این استاد ادبیات دانشگاه تبریز با تأکید بر وجهه اجتماعی و سیاسی شعر شهریار گفت: یکی از جنبه هایی که کمتر درباره شهریار به آن پرداخته شده، سیاسی بودن شعر اوست. شهریار شاعری سیاسی بود، اما سیاست زده نبود.

وی توضیح داد: شهریار برای هر موضوع پیش پاافتاده سیاسی شعر نمی گفت، اما در بزنگاه هایی که موضوعی مهم و اجتماعی مطرح بود، موضع خود را به صراحت بیان می کرد. در دوره ای که بسیاری جرأت اعتراض نداشتند، او با زبان شعر نسبت به برخی مسائل فرهنگی و اجتماعی اعتراض می کرد. این ویژگی نشان می دهد که شهریار نسبت به جامعه و تحولات پیرامون خود بی تفاوت نبود و شعر او تنها به موضوعات عاشقانه و عاطفی محدود نمی شد.

اقبالی با اشاره به بخش هایی از دیوان شهریار که کمتر مورد توجه قرار گرفته است، گفت: مجموعه ای در دیوان شهریار با عنوان «مکتب» وجود دارد که از نظر من می توان آن را در ارتباط با مکتب رمانتیسم بررسی کرد. اگر گفته شود شهریار در ایران به نوعی به تئوریزه شدن نگاه رمانتیک در شعر کمک کرده است، سخنی قابل تأمل خواهد بود.

عضو هیئت علمی دانشکده ادبیات و زبان های خارجی دانشگاه تبریز تأکید کرد: برای شناخت شهریار باید مجموعه آثار او را در نظر گرفت و تنها به چند غزل مشهور او بسنده نکرد، زیرا در دیوان شهریار لایه های مختلفی از اندیشه، عاطفه، اجتماع، سیاست و تجربه های انسانی دیده می شود.

ویبا اشاره به آخرین خاطره خود از شهریار اظهار کرد: آخرین خاطره من از استاد شهریار به روز خاکسپاری او در مقبره الشعرا بازمی گردد؛ روزی که مردم برای بدرقه پیکر این شاعر بزرگ گرد آمده بودند. فاصله میان نخستین دیدار من با شهریار و آخرین دیدارم در مقبره الشعرا، برای من بخشی از یک دوره مهم زندگی بود؛ دوره ای که شهریار را نه فقط به عنوان یک شاعر بزرگ، بلکه به عنوان انسانی با شخصیت، عاطفه و ارتباط ویژه با نسل جوان شناختم.

اقبالی گفت: شهریار را باید شاعری چندساحتی دانست که در قالب های مختلف شعر فارسی و ترکی، با مضامین گوناگون، آثار ماندگاری به جا گذاشته است و برای شناخت جایگاه واقعی او، مطالعه همه جانبه دیوان و زندگی فکری و اجتماعی اش ضروری است.

انتهای پیام