تخصیص 3.

به گزارش ایکنا از فارس، دروازه پیرشبیب شهرستان جهرم که در محله قدیمی دشتاب قرار دارد، از معدود بناهای تاریخی این شهر است که بخش هایی از ساختار تاریخی خود را همچنان حفظ کرده و تنها دروازه باقی مانده از پنج دروازه و حصار قدیمی جهرم به شمار می رود.

این مجموعه تاریخی شامل دروازه، امامزاده، راهرو، دو اتاق، سقاخانه و یک درخت کهنسال کنار است، اما در سال های اخیر به دلیل نفوذ فاضلاب منازل مجاور به معابر، عبور و مرور خودروها و مردم، رطوبت، موریانه، آسیب های ناشی از سیلاب و بی توجهی، با تهدیدهای جدی مواجه شده است؛ اکنون با اختصاص اعتبار مرمتی و آغاز عملیات، روند حفاظت از این اثر تاریخی وارد مرحله اجرایی شده است.

جمع آوری کمک خیران برای تکمیل اعتبار مرمت

ابوالفضل قاسم زادگان رئیس مرکز جهرم شناسی در گفت وگو با خبرنگار ایکنا، با اشاره به پیگیری های فعالان فرهنگی و مطالبه عمومی برای نجات دروازه پیرشبیب گفت: برای کمک به تأمین هزینه های مرمت این بنا، خیران نیز حدود 50 میلیون تومان جمع آوری کرده اند تا در کنار اعتبار اختصاص یافته، بخشی از نیازهای مرمتی مجموعه تأمین شود.

وی افزود: علاوه بر اعتبار در نظر گرفته شده برای دروازه پیرشبیب، مبلغ 3 میلیارد تومان نیز برای مرمت مدرسه و مسجد خان جهرم اختصاص یافته است که این اقدام می تواند در حفاظت از بافت تاریخی این محدوده مؤثر باشد. دروازه پیرشبیب به دلیل قرار گرفتن در محدوده شهری و واقع شدن در مسیر تردد مردم و خودروها، در سال های اخیر با آسیب های جدی در دیوارها و بخش های مختلف بنا مواجه شده و وضعیت آن نیازمند رسیدگی فوری بوده است.

رئیس مرکز جهرم شناسی ادامه داد: درهای چوبی این بنا نیز بر اثر رطوبت و موریانه آسیب دیده اند و ضروری است در جریان مرمت، علاوه بر توجه به ساختار اصلی بنا، شرایط پیرامونی آن نیز ساماندهی شود. امید است دستگاه های مسئول از جمله شهرداری جهرم نسبت به اصلاح مسیر عبور و مرور، تغییر مسیر دسترسی محلی و ایجاد آبرو و جدول گذاری در اطراف بنا اقدام کنند تا تنها دروازه باقی مانده از دروازه های تاریخی جهرم برای نسل های آینده حفظ شود.

آغاز عملیات مرمت دروازه پیرشبیب

علی لطفی پور رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی جهرم نیز در گفت وگو با ایکنا از آغاز روند اجرایی مرمت این اثر تاریخی خبر داد و گفت: مراحل برگزاری مناقصه با موفقیت انجام شده و پیمانکار مرمت نیز انتخاب شده است و در حال حاضر تجهیزات کارگاهی در محل دروازه پیرشبیب مستقر شده اند.

وی افزود: عملیات مرمت این بنا از 29 شهریورماه آغاز شده است و اعتبار اختصاص یافته برای آن در مسیر احیا و مرمت دروازه هزینه خواهد شد. در گذشته جهرم دارای حصار و پنج دروازه با نام های گاوکشی، خان، بی بی، قبله و پیرشبیب بوده که امروز تنها دروازه پیرشبیب از آن مجموعه باقی مانده است.

رئیس اداره میراث فرهنگی جهرم با اشاره به ویژگی های معماری این بنا بیان کرد: ساختار دروازه پیرشبیب از نظر زیبایی و مهندسی قابل توجه است و ارتفاع گنبد آن از کف به پنج متر می رسد. مصالح اصلی به کار رفته در این بنا نیز لاشه سنگ و ملات گچ است که در مرمت باید متناسب با ساختار تاریخی بنا مورد توجه قرار گیرد.

گورستان قدیمی جهرم در کنار دروازه پیرشبیب

لطفی پور با اشاره به پیشینه محوطه پیرشبیب اظهار کرد: در کنار امامزاده و دروازه پیرشبیب، تا حدود 50 سال پیش یک گورستان عمومی وجود داشته که شماری از بزرگان، علما و افراد صاحب نفوذ جهرم در آن دفن بوده اند. از جمله مدفونان این گورستان می توان به مجتهد حسینی، شیخ الاسلام جهرم و تعدادی از اعضای خاندان مرحوم دکتر شیرازی اشاره کرد.

وی ادامه داد: در داخل دروازه نیز سنگ قبرها و کتیبه های یادبود رنگارنگی وجود دارد که نام و یاد شماری از جهرمی هایی را در خود ثبت کرده که در شهرهایی از جمله مکه، نجف، کاظمین و دیگر شهرهای ایران دفن شده اند. در کنار دروازه و در داخل دیوار نیز یک سقاخانه کوچک با ساختار آجر و خشت وجود دارد که همچنان مردم برای آن شمع روشن می کنند و در دو طرف آن نیز سکوهایی به ارتفاع حدود یک متر قرار گرفته است.

دروازه ای با قدمت بیش از 200 سال

بنا بر این گزارش، دروازه پیرشبیب در محله قدیمی دشتاب جهرم قرار دارد و مجموعه آن علاوه بر دروازه شامل امامزاده، راهرو، دو اتاق، سقاخانه، گورستان و یک درخت کهنسال کنار است. این دروازه تنها دروازه باقی مانده از پنج دروازه و حصار قدیمی شهر جهرم است و قدمت حصار و دروازه به حدود 200 سال پیش بازمی گردد.

بر روی نمای دروازه کتیبه ای وجود دارد که سال اتمام ساخت بنا را 1268 هجری قمری، برابر با سال 1230 هجری شمسی، نشان می دهد؛ دوره ای که هم زمان با حکومت ناصرالدین شاه قاجار بوده است. در بزرگ چوبی این بنا نیز همچنان باقی مانده و براساس روایت های موجود، این در از قلعه نرگسی جهرم به محل فعلی منتقل شده است. دروازه پیرشبیب در سال 1381 توسط سازمان میراث فرهنگی در فهرست آثار ملی ایران به شماره 6787 به ثبت رسیده است.

نام این مجموعه از امامزاده پیرشبیب گرفته شده که با عنوان «پیر جوان» نیز شناخته می شود. براساس کتاب های انساب، پیرشبیب در میان امامزادگان جهرم از نظر تعداد واسطه تا امام موسی بن جعفر(ع) از نزدیک ترین افراد به آن حضرت محسوب می شود و نسب وی با هشت واسطه به امام هفتم شیعیان می رسد؛ موضوعی که نشان می دهد دفن وی در این مکان دست کم به قرن سوم هجری بازمی گردد.

آسیب های چندساله به بنای تاریخی

با وجود قدمت امامزاده و دروازه پیرشبیب، این مجموعه طی سال های گذشته از توجه و رسیدگی کافی برخوردار نبوده و تنها یک بقعه ساده توسط اداره اوقاف در این محل ایجاد شده است. بخش هایی از بنا نیز در طول سال های گذشته آسیب دیده و این آسیب ها به ویژه پس از سیلاب سال 1395 و همچنین سیلاب ششم فروردین 1405 در جهرم تشدید شده و موجب ریزش بخش هایی از گچ سقف و دیوارهای بنا شده است.

بدنه بنا همچنین در معرض نوشته ها و یادگاری های برخی رهگذران قرار گرفته و تداوم این وضعیت، خطر آسیب بیشتر و حتی فرو ریختن بخش هایی از سازه را افزایش داده است. در سال های گذشته و در جریان مرمت های نامناسب، حتی از برخی سنگ قبرها برای ایجاد جان پناه یا لبه بام استفاده شده که این اقدام نیز بخشی از شواهد تاریخی محوطه را تحت تأثیر قرار داده است.

دروازه پیرشبیب علاوه بر ارزش تاریخی و معماری، بخشی از حافظه اجتماعی و مذهبی شهر جهرم را در خود جای داده است و کتیبه ها، سنگ نوشته ها، سقاخانه، امامزاده و درخت کهنسال کنار آن، مجموعه ای از عناصر تاریخی این محوطه را تشکیل می دهند. درخت کنار قدیمی این مجموعه با تنه ای قطور همچنان سرسبز است و صدها پرنده در اطراف آن حضور دارند و حتی احتمال داده می شود که از کهنسال ترین درختان کنار شهر جهرم باشد.

اکنون با آغاز عملیات مرمت و اختصاص اعتبار دولتی و کمک خیران، انتظار می رود علاوه بر استحکام بخشی و حفاظت از اصل بنا، برای رفع عوامل آسیب زا در اطراف دروازه نیز اقدام شود. اصلاح مسیر عبور و مرور، ساماندهی آب های سطحی و حذف مسیر آب از زیر دروازه از جمله اقداماتی است که می تواند در کنار مرمت بنا، به حفظ این تنها دروازه باقی مانده از حصار تاریخی جهرم و کتیبه ها و نشانه های تاریخی آن کمک کند.

انتهای پیام