عبور از تعارف و ملاحظه کاری؛ گام مهم اصلاح امور قرآنی

به گزارش خبرنگار ایکنا، حجت الاسلام والمسلمین سیدمصطفی حسینی، دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی ، روز گذشته، یکشنبه 29 شهریورماه، در نشست هم افزایی نخبگان و تشکل های مردمی برای بازآرایی حکمرانی قرآنی که در ایکنا برگزار شد، با اشاره به مباحث مطرح شده در این نشست اظهار کرد: درخواست من این است که مباحثی که در این جلسه مطرح شد، به صورت دقیق تحلیل و عناوین مهم آن استخراج شود تا هر یک از این موضوعات بتواند به یک مسئله مشخص تبدیل شده و درباره آن کار تخصصی صورت گیرد.

وی با اشاره به برخی از سخنان مدعوین جلسه افزود: تقریباً هر یک از دوستان در این جلسه از زاویه ای متفاوت به موضوع نگاه کردند و همین مسئله نشان می دهد که عناوین مطرح شده، ظرفیت برگزاری سلسله جلسات تخصصی را دارند. امیدوارم بتوانیم این مباحث را به صورت جدی تر دنبال کنیم و حقیقتاً با مبانی قرآنی به مسائل نگاه داشته باشیم.

حسینی ادامه داد: گاهی اوقات ما ساختار هایی التقاطی ایجاد کرده ایم و سپس انتظار داریم خروجی قرآنی از آن دریافت کنیم؛ در حالی که محتوا از یک جا، قالب از جای دیگر، فرم از جایی دیگر و ساختار نیز از جای دیگری آمده است. طبیعی است که با چنین ترکیبی نمی توان انتظار داشت خروجی، آن چیزی باشد که باید باشد.

دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی با اشاره به نمونه هایی از نهضت های مردمی در تاریخ انقلاب اسلامی گفت: در این جلسه درباره نهضت حضرت امام خمینی(ره) نیز مثال هایی مطرح شد. امام (ره) به این مسئله افتخار می کرد که در نظام اندیشه ای خود، وابستگی به الگو های شرقی و غربی نداشت.

وی تصریح کرد: وقتی از امام درباره مدیریت و دستاورد های نهضت سؤال می شود، نمونه هایی مانند نهضت سوادآموزی و جهاد سازندگی مطرح می شود. اینکه کاری قرار باشد به دست مردم انجام شود، طبیعتاً ساختار خاص خودش را می طلبد.

حسینی با اشاره به ظرفیت های مردمی در مناسک و حرکت های اجتماعی نیز گفت: نمونه پیاده روی اربعین حسینی نیز از همین جنس است. در این عرصه، مردم نقش اصلی را برعهده دارند و یک حرکت بزرگ اجتماعی شکل گرفته است؛ بنابراین اگر قرار است در حوزه قرآن نیز نهضتی شکل گیرد، باید به این ظرفیت مردمی و ساختار متناسب با آن توجه کنیم.

وی افزود: باید دو جهت را همزمان ببینیم. اگر فعالیت های قرآنی پیش از انقلاب را با فعالیت های پس از انقلاب مقایسه کنیم، نمی توان گفت پیشرفت نداشته ایم. نسبت فعالیت ها به قبل از انقلاب شاید به یک به هزار رسیده باشد و این موضوع نشان دهنده کار بزرگی است که طی این سال ها انجام شده است.

پیشرفت های قرآنی پس از انقلاب قابل انکار نیست

دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی با تأکید بر اینکه دستاورد های قرآنی چهار دهه اخیر باید دیده شود، اظهار کرد: از یک طرف باید این پیشرفت ها را ببینیم و از سوی دیگر، همچنان این مسئله را جدی بدانیم که با قرآن فاصله داریم و باید به آن نزدیک تر شویم.

حسینی گفت: در جلسه مجمع مشورتی شورای توسعه فرهنگ قرآنی روز گذشته، فعالیت های کمیسیون پژوهش و آموزش عالی را بررسی می کردیم. حجم فعالیت هایی که تنها بخشی از آن را مشاهده کردیم، واقعاً انسان را به وجد می آورد و برای کاری که طی 47 سال در این عرصه انجام شده، جای توجه و تأمل دارد.

وی ادامه داد: همچنان برخی از اهداف و مطالباتی که مطرح شده بود، محقق نشده است. برای مثال، من در دوران کودکی خود در استان محل زندگی ام زنجان، تنها یک حافظ کل قرآن می شناختم، اما امروز در همان استان، نزدیک به هزار حافظ کل قرآن داریم و در کنار آن، هزاران نفر حافظ اجزای مختلف قرآن هستند. اینها دستاورد های مهمی است که نباید نادیده گرفته شود.

حسینی در عین حال گفت: در کنار این پیشرفت ها، باید ببینیم آیا نظام آموزشی و ساختار های ما نیز متناسب با این حرکت رشد کرده است یا خیر.

خودمان بخشی از ساختار هستیم

دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی با اشاره به جایگاه شورا و دیگر نهاد های متولی این عرصه اظهار کرد: وقتی درباره شورای توسعه صحبت می کنیم، درباره خودمان صحبت می کنیم. گاهی اوقات ما بازیکنانی هستیم که می خواهیم جهان را تغییر دهیم، اما وقتی خودمان در یک سازمان یا ساختار قرار می گیریم، حاضر نیستیم کسی به آن ساختار دست بزند.

وی افزود: اگر واقعاً این عزم وجود داشته باشد و این بعثتی که در مردم شکل گرفته، در میان کارگزاران و مسئولان نیز شکل گیرد، اتفاقات مبارکی می تواند رقم بخورد.

حسینی تصریح کرد: بدیهی است که با برخی ساختار های موجود نمی توان کار را به شکل مطلوب پیش برد.

وی گفت: برخی ساختار های ما در بعضی زمینه ها کارایی خود را از دست داده اند، اما به دلیل تعارف، ملاحظه و نگرانی از بازتاب عمومی، کمتر درباره آن صحبت می کنیم. در حالی که اگر قرار است اتفاقی رخ دهد، باید درباره این مسائل نیز صریح و کارشناسی گفت و گو کنیم.

می توانیم تغییر ایجاد کنیم

حسینی با تأکید بر اینکه هدف از طرح این نقدها، ناامیدی نیست، اظهار کرد: ما این حرف ها را از سر ناامیدی نمی زنیم؛ اتفاقاً بسیار امیدواریم. باور داریم که می توان تغییر ایجاد کرد.

وی افزود: ما نسل پس از انقلاب هستیم و اتفاقات بزرگی را تجربه کرده ایم. کسانی که سال های 1356 و 1357 را به یاد دارند، می دانند که در آن زمان یک نظام و رژیم بر کشور حاکم بود، اما انقلاب اتفاق افتاد و همه چیز تغییر کرد.

دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی ادامه داد:  به سهم خودم برای انجام کار های مختلف آماده ام، اما طبیعتاً نمی توان به تنهایی حرکت کرد. باید سازمان ها را همراه کنیم، اقناع و طراحی ها را به گونه ای پیش ببریم که همه با هم حرکت کنیم.

حسینی با استفاده از تعبیری قرآنی گفت: اگر حضرت موسی (ع) به تنهایی از نیل عبور کند و دیگران آن سوی آب بمانند، اتفاقی رقم نمی خورد. باید همه با هم حرکت کنیم و بتوانیم از نیل عبور کنیم.

ضرورت گفت وگوی تخصصی درباره حکمرانی قرآنی

وی با قدردانی از برگزارکنندگان نشست اظهار کرد: از همه عزیزان در اتحادیه، خبرگزاری ایکنا، استادان، خواهران و برادرانی که در این جلسه حضور پیدا کردند، تشکر می کنم. ما به چنین گفت و گو هایی نیاز داریم.

حسینی افزود: در ادامه این مسیر، بهتر است علاوه بر دعوت عمومی، برای هر موضوع تخصصی، افراد متناسب با همان موضوع دعوت شوند تا مباحث به اندازه کافی عمیق و تخصصی شود. اگر قرار است درباره حکمرانی قرآنی، نسبت شورا با مؤسسات و دیگر موضوعات سخن بگوییم، باید برای هر کدام نشست های تخصصی و هدفمند داشته باشیم.

وی همچنین بر ضرورت توجه بیشتر به تجربه های بین المللی در حوزه فعالیت های قرآنی تأکید کرد و گفت: مطالعه فعالیت های قرآنی در عرصه بین الملل نیز می تواند برای ما بسیار مفید باشد.

تجربه سنگال؛ 35 هزار مؤسسه قرآنی با مدیریت مردمی

دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی در ادامه به تجربه فعالیت های قرآنی در سنگال اشاره کرد و گفت: سنگال کشوری با جمعیتی حدود 17 میلیون نفر است که بنا بر این گزارش، حدود 35 هزار مؤسسه قرآنی در آن فعالیت می کنند.

وی افزود: نکته قابل توجه این است که این مجموعه ها الزاماً آن ساختار هایی را که ما در قالب شورا و کمیسیون و مانند آن داریم، نداشتند؛ بلکه خود مردم، جماعتی را به عنوان اتحادیه قرآنی انتخاب کرده بودند و همین مجموعه مردمی، امور مربوط به فعالیت های قرآنی را تمشیت می کرد.

حسینی تصریح کرد: تصاویر و فیلم های این فعالیت ها نیز دیده شده است و این تجربه نشان می دهد که لزوماً همه کار ها نباید از ابتدا تا انتها توسط ساختار های رسمی و دولتی انجام شود.

از تجربه نهضت های قرآنی در جهان غافل نشویم

وی با اشاره به تحولات قرآنی در برخی کشور های اسلامی اظهار کرد: امروز در دنیا اتفاقات مختلفی در حوزه نهضت های قرآنی در حال رخ دادن است. در یمن و غزه نیز می توان نشانه هایی از شکل گیری جریان های مردمی و قرآنی را مشاهده کرد و باید این تجربه ها را مطالعه کرد.

حسینی با اشاره به تجربه جنبش انصارالله یمن گفت: درباره سید بدرالدین الحوثی نیز باید توجه کرد که پس از فراهم شدن فضای فعالیت سیاسی در دهه 1990، فعالیت های آموزشی و قرآنی در میان مردم توسعه پیدا کرد. نسلی که طی نزدیک به 30 سال با باور های قرآنی تربیت شده است، امروز بخشی از واقعیت اجتماعی آن جامعه را شکل داده است.

وی تأکید کرد: البته انقلاب اسلامی ایران دارای عظمت و ظرفیت های بسیار گسترده ای است و همان گونه که در روایت آمده است، اگر علم در ثریا باشد، ایرانیان به آن دست خواهند یافت؛ اما در عین حال باید از تجربه های دیگران نیز استفاده کنیم.

دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی در پایان گفت: شاید لازم باشد ما نیز از این لاک ساختاری خارج شویم و با نگاه نهضتی، مکتبی و جهادی، ظرفیت های مردمی قرآن را فعال تر کنیم. این مسیر نیازمند گفت و گو، هم افزایی، نقد ساختار های موجود و طراحی سازوکار هایی است که مردم بتوانند در آن نقش واقعی و مؤثر خود را ایفا کنند.

انتهای پیام