روز جهانی صلح؛ آرمان نیمه جان جهان در سایه جنگ طلبی های آمریکا و اسرائیل

به گزارش ایکنا، 21 سپتامبر برابر با امروز، سی ام شهریورماه در تقویم سازمان ملل متحد «روز جهانی صلح» نام گرفته است. این روز قرار بود یادآور یکی از بنیادی ترین آرمان های جامعه بین المللی یعنی پایان جنگ، توقف خشونت و حل اختلافات از مسیر گفت وگو و دیپلماسی باشد.

با این حال، روز جهانی صلح در سال 2026 در شرایطی فرا می رسد که جهان با مجموعه ای از جنگ ها و بحران های امنیتی روبه روست و در منطقه غرب آسیا، ادامه درگیری ها در غزه و پیامدهای جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، بار دیگر شکنندگی نظم بین المللی را به نمایش گذاشته است.

سازمان ملل متحد امسال روز جهانی صلح را با شعار «سرمایه گذاری برای صلح؛ برای همه، همه جا، هر روز» برگزار می کند.

«آنتونیو گوترش» دبیرکل سازمان ملل، پیش از فرارسیدن این روز هشدار داده که «صلح در جهان با کمبود جدی مواجه است؛ درگیری ها در حال گسترش و پیچیده تر شدن هستند، خشونت و شکاف جوامع را تحت تأثیر قرار داده و گفت وگو و همبستگی جهانی با مشکل مواجه شده است.»

او گفته «پیشگامان صلح به ما نشان می دهند که دستیابی به صلح، امری منفعلانه یا خودکار نیست، بلکه صلح، انتخابی آگاهانه و هدفمند برای سرمایه گذاری در آینده ای بهتر است.»

از یک قطعنامه تا نماد جهانی صلح

ایده اختصاص یک روز جهانی به صلح در سال 1981 در سازمان ملل متحد به تصویب رسید. مجمع عمومی سازمان ملل در 30 نوامبر همان سال با تصویب قطعنامه 36/67، ایجاد روز جهانی صلح را پایه گذاری کرد.

نخستین مراسم روز جهانی صلح در سپتامبر 1982 برگزار شد. در آن زمان، این مناسبت تاریخ ثابتی نداشت و با سومین سه شنبه ماه سپتامبر، همزمان با آغاز نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل، برگزار می شد.

نقطه عطف بعدی در سال 2001 رقم خورد. مجمع عمومی در هفتم سپتامبر همان سال با تصویب قطعنامه 55/282، 21 سپتامبر را به عنوان تاریخ ثابت روز جهانی صلح تعیین کرد و این روز را به دوره ای برای برقراری آتش بس و توقف مخاصمات در سراسر جهان اختصاص داد.

از آن زمان، 21 سپتامبر به نمادی برای تأکید بر ضرورت کنار گذاشتن جنگ و حرکت به سوی راه حل های سیاسی تبدیل شده است.

اما چهار دهه پس از تصویب نخستین قطعنامه، فاصله میان این آرمان و واقعیت میدانی همچنان قابل توجه است.

صلح در غرب آسیا؛ میان آتش جنگ و شکست دیپلماسی

منطقه غرب آسیا در سال جاری یکی از مهم ترین عرصه های این شکاف است. تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران که در سال 2026 به یکی از بزرگ ترین رویارویی های نظامی منطقه تبدیل شد، بار دیگر این پرسش را مطرح کرد که تا چه اندازه سازوکارهای بین المللی قادر به جلوگیری از جنگ و حفاظت از غیرنظامیان هستند.

سازمان ملل در جریان تشدید درگیری ها میان آمریکا و ایران، خواستار توقف حملات، خویشتنداری طرف ها و پایبندی به حقوق بین الملل شد و تأکید کرد که راه حل نظامی برای منازعات منطقه وجود ندارد و مسیر پیش رو باید از گفت وگو و مذاکره بگذرد.

در همین حال، تحقیقات منتشرشده توسط سازمان ملل نشان می دهد آمریکا در حمله به مدرسه میناب و همچنین ورزشگاه لامرد مرتکب «جنایت جنگی» شده است.

غزه و صلحی که هنوز به پایان جنگ نرسیده است

در غزه نیز مفهوم صلح همچنان با واقعیت جنگ فاصله دارد. با وجود آتش بس و طرح های سیاسی برای پایان درگیری، حملات رژیم صهیونیستی و تلفات انسانی ادامه داشته است.

سازمان ملل هشدار داده که وضعیت انسانی در غزه همچنان در نقطه ای بحرانی قرار دارد و حدود دو میلیون نفر در این منطقه با شرایط دشوار انسانی مواجه اند. شورای امنیت همچنین درباره ادامه حملات و آسیب پذیری غیرنظامیان هشدار داده است.

از سوی دیگر، تصمیم های واشنگتن برای تقویت توان نظامی رژیم صهیونیستی همچنان ادامه دارد. آسوشیتدپرس گزارش داده که آمریکا در حال پیشبرد یک قرارداد تسلیحاتی 2.8 میلیارد دلاری با تل آویو است که شامل 40 هزار بمب دو هزار پوندی می شود.

وقتی جنگ، جای دیپلماسی را می گیرد

روز جهانی صلح تنها یک مناسبت نمادین نیست، بلکه فلسفه شکل گیری آن بر این ایده استوار است که اختلافات میان کشورها باید پیش از تبدیل شدن به جنگ، از مسیر مذاکره، میانجیگری و سازوکارهای حقوقی حل وفصل شوند.

با این حال، تجربه سال های اخیر نشان داده که استفاده از قدرت نظامی همچنان یکی از ابزارهای اصلی سیاست خارجی قدرت های بزرگ است. جنگ اوکراین، جنگ غزه و سپس گسترش رویارویی نظامی در غرب آسیا، همگی نشان داده اند که پایان یک جنگ لزوماً به معنای بازگشت پایدار صلح نیست.

در چنین شرایطی، اقدامات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی در غرب آسیا به یکی از مهم ترین محورهای بحث درباره وضعیت صلح جهانی تبدیل شده، به ویژه آنجا که عملیات نظامی از مرزهای یک درگیری محدود فراتر می رود و خطر سرایت جنگ به کشورهای دیگر را افزایش می دهد.

همزمان، سازمان ملل بر ضرورت بازگشت به ابزارهایی تأکید دارد که اساساً برای جلوگیری از چنین وضعیتی ایجاد شده اند که شامل «دیپلماسی، گفت وگو، مذاکره، حفظ حقوق بشر، رعایت حقوق بین الملل و تقویت نهادهای چندجانبه» است.

در واقع، اهمیت روز جهانی صلح در سال 2026 شاید بیش از هر زمان دیگری در همین تناقض نهفته باشد، به این معنا که جهانی که از یک سو هر سال در 21 سپتامبر بر ضرورت صلح تأکید می کند و از سوی دیگر، همچنان شاهد جنگ، حمله نظامی، افزایش هزینه های تسلیحاتی و ناتوانی سازوکارهای بین المللی در جلوگیری از درگیری هاست.

روز جهانی صلح امسال بیش از آنکه صرفاً یک مناسبت در تقویم سازمان ملل باشد، یادآوری یک پرسش اساسی است: اگر قرار است صلح یک حق جهانی باشد، چه زمانی ابزارهای نظامی و منطق جنگ جای خود را به دیپلماسی و گفت وگو خواهند داد؟

انتهای پیام