همکاری فناورانه برای پیوند زبان فارسی به بُن سازه های هوش مصنوعی

به گزارش خبرگزاری مهر، معاون علمی، فنّاوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور در بازدید از فرهنگستان زبان و ادب فارسی و دیدار با رئیس، معاونان و مدیران فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دربارۀ فراهم کردن شرایط مناسب برای همکاری میان فرهنگستان زبان و ادب فارسی و معاونت علمی، فنّاوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور گفت: با تمام توان آمادگی داریم از فعالیت های فرهنگستان زبان و ادب فارسی حمایت و زمینۀ تقویت زبان فارسی و پویایی و کارآمدی آن را در رایاسپهر فراهم کنیم.

افشین دربارۀ ضرورت مرجعیت فرهنگستان زبان و ادب فارسی دربارۀ همۀ مسائل مربوط به زبان فارسی گفت: باید بتوانیم فرهنگستان زبان و ادب فارسی را به تنها مرجع زبان فارسی تبدیل کنیم و پس از آن، با گسترش داده ها، به تمام بُن سازه های (پلتفرم) هوش مصنوعی متصل شویم و تمام الزامات زبان و ادب فارسی را در آن لحاظ کنیم؛ از رسم الخط تا مفاهیم زبان فارسی.

معاون علمی، فنّاوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور با تأکید بر زمان بندی مناسب حداقلی برای دستیابی به اهداف عنوان شده، گفت: در فنّاوری هوش مصنوعی جایگاه خوبی داریم و سعی می کنیم ارتباط این توانمندی را با زبان فارسی، به حداکثر برسانیم و تا پایان سال 1405، به نخستین نمونه از آنچه دربارۀ آن بحث و تبادل نظر شد، دست پیدا کنیم.

زبان، موجود زنده است

پیش از سخنان معاون علمی و فنّاوری و اقتصاد دانش بینان رئیس جمهور، غلامعلی حداد عادل، با اشاره به جایگاه زبان برای هر مردمی گفت: زبان، یک واقعیت اجتماعی پویاست که باید از آن مراقبت شود. زبان، موجود زنده و آسیب پذیر است، بنابراین نیاز به مراقبت دارد. حداد عادل ادامه داد: فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز وظیفه دارد تا برای پویایی زبان فارسی و مصون نگه داشتن آن از آسیب و بی ثبانی، برنامه ریزی کند.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دربارۀ رابطۀ قدرت زبانی و اقتدار هر کشور نیز گفت: میان قدرت زبانی و اقتدار هر کشور رابطۀ مستقیمی وجود دارد. بنابراین ایران قدرتمند، ایرانی است که بتواند از زبان فارسی به درستی پاسداری کند. او دربارۀ عملکرد فرهنگستان زبان و ادب فارسی در این راستا گفت: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، برنامه ریزی برای جنبه های زیرساختی زبان را به عهده دارد و کانونی برای حفظ زبان و توان افزاییِ زبان فارسی است.

محتوای قابل دسترس، هدف است

در ادامۀ این نشست، محمد دبیرمقدم، معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان، با اشاره به عملکرد فرهنگستان در حوزه های مختلف پژوهشی گفت: بخشی از دستاوردها را در نمایشگاه کتاب های منتشرشدۀ فرهنگستان مشاهده کردید، اما بخش دیگر، فعالیت هایی است که فرهنگستان تلاش می کند تا با شتاب دادن به آنها، در حوزه های مختلف تخصصی و عمومی، به قطبی برای ارجاع، تبدیل شود.

دبیر مقدم ادامه داد: در جمع آوری داده ها، شرایط مناسبی داریم، اما در بخش تحلیل و اشاعۀ داده ها، هنوز به جایگاه مناسب نرسیده ایم، بنابراین استفاده از فنّاوری های نوین و تولید محتوای قابل دسترس برای مخاطب، اصلی ترین برنامۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی است.

فرهنگ و تمدن کم منبع، فراموش می شود

محمود فتوحی رودمعجنی، عضو پیوسته و مدیر امور پژوهشی فرهنگستان، در سخنانی، وضعیت جهان در حوزۀ زبان را نبرد تمدنی بی صدا و زبانی توصیف کرد که میدانِ آن، فضای رایاسپهر است، گفت: میدان این نبرد، داده ها، الگوریتم ها و مدل های زبانی بزرگ است و سربازان این نبرد، داده ها، شاخص ها و پیکره های زبانی و هوشواره ها هستند.

او ادامه داد: واقعیت تلخ این است که ایران، از پُرمتن ترین کشورهای جهان است، اما در فضایِ دیجیتالِ امروز در فهرست کشورهای کم منبع قرار دارد.

فتوحی دربارۀ پیامد این مسئله گفت: زبانِ غایب از زیرساختِ دیجیتال را فرزندان آینده برای اندیشیدن، تولید دانش و مشارکت در اقتصاد، دیپلماسی، هنر و فرهنگ جهانی، به کار نخواهند گرفت و درنتیجه در سپهرِ دیجیتال، هیچ فردایی برای تمدن و فرهنگِ کم منبع وجود ندارد، جز فراموشی.

عضو پیوستۀ فرهنگستان با تبیین معماریِ کلانیِ زیست بوم دیجیتالی زبان فارسی گفت: باید تلاش کنیم که از لایۀ اسناد و داده ها خامِ زبانی به سمت مدل های زبانی و هوشواره های بومی پیش برویم.

مدیر پژوهشی فرهنگستان با اشاره به فراورده های لازم برای بوم زیست زبان فارسی در رایاسپهر افزود: درگاه ملّی زیست بوم، رابطه های ملّی واژگانی برخط، اطلس ملّی گویش های ایران و سامانۀ ارزیابیِ کیفیت فراورده هایی هستند که برای این موضوع اهمیت دارند.

او با اشاره به مأموریت های معاونت علمی، فنّاوری و اقتصاد دانش بنیانِ ریاست جمهوری، ابراز امیدواری کرد با حمایت این معاونت از طرح های فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای حضورِ اثرگذار زبان فارسی در رایاسپهر، تحولی امیدبخش در این زمینه پدید آید.

زبان فارسی به بنیاد نخبگان بازگردد

سید مجتبی حسینی، دبیر فرهنگستان به تشکیل کارگروهی مشترک میان فرهنگستان زبان و ادب فارسی و معاونت علمی، فنّاوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور اشاره کرد و گفت: تشکیل این کارگروه می تواند به روند ساماندهی هوش مصنوعی و استفاده از آن در زبان فارسی، کمک کند.

دبیر فرهنگستان ادامه داد: یاری گرفتن از شرکت های دانش بنیان می تواند فقر منابع انسانی و تجهیزات را برطرف کرده و درنتیجه دستیابی به فنّاوری دیجتال در حوزۀ هوش مصنوعی را تسریع کرده و غنی سازد.

او در پایان گفت: از چند سال پیش، موضوع ادبیات از بنیاد نخبگان حذف شد. احیای مجدد آن، از درخواست های فرهنگستان زبان و ادب فارسی است.

گفتنی است در این نشست سعید سرکار، رئیس مرکز توسعۀ فنّاوری های راهبردی، و حسین روزبه، رئیس سازمان توسعۀ همکاری های علمی و فنّاورانۀ بین المللیِ معاونت علمی، فنّاوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری و جمعی از مدیران بنیاد سعدی و بنیاد دایرةالمعارف جهان اسلامی نیز حضور داشتند.

پیش از این نشست معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور از کتابخانۀ مرکزی و نمایشگاه آثار انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی بازدید کرد.