شعر و جایگاه آن در فرهنگ و معنویت ایرانی

به گزارش ایکنا از قم، همزمان با 27 شهریور، روز شعر و ادب فارسی، نشست 144 ام شرح مثنوی مولانا با محوریت جایگاه شعر و زبان فارسی در فرهنگ و معنویت ایرانی، به همت کانون نویسندگان قم و دانشگاه طلوع مهر و با حضور و سخنرانی استاد علی حیدری یساولی، شاعر و استاد زبان و ادبیات فارسی، برگزار شد.

در این نشست، استاد علی حیدری یساولی ضمن گرامیداشت روز شعر و ادب فارسی، بر اهمیت پاسداشت زبان فارسی و جایگاه شعر در فرهنگ و معنویت ایرانی تأکید کرد.

استاد ادبیات در آغاز سخنان خود با اشاره به ابیاتی از مخزن الاسرار نظامی، به دیدگاه شاعران بزرگ ادب فارسی درباره چیستی شعر و هدف از سرودن آن پرداخت و گفت: برای شناخت ارزش و جایگاه شعر، ابتدا باید دانست که بزرگان ادب فارسی، از فردوسی و نظامی گرفته تا سنایی، عطار، مولانا، سعدی و حافظ، چه تعریفی از شعر داشته اند و شعر را با چه هدفی می سروده اند.

وی با اشاره به تعریف های قدما از شعر توضیح داد: در سنت ادبی و حکمی، شعر تنها کلامی موزون و مقفا نیست، بلکه تخیل، معنا و محتوای آن نیز اهمیت اساسی دارد.

به گفته وی، در نگاه بسیاری از شاعران عارف و حکیم، شعر زمانی ارزشمند است که از جان و روح پاک شاعر برخاسته باشد و بتواند انسان را به سوی تعالی، معرفت و کمال هدایت کند.

حیدری یساولی گفت: در تفسیر بیت نظامی: «تا نکند شرع تو را نامدار

نامزد شعر مشو زینهار» در اینجا «شرع» در این نگاه صرفاً به معنای احکام ظاهری و فقهی نیست، بلکه می تواند اشاره ای به اسرار، معارف الهی و آنچه از عالم معنا به پیامبران و اولیای الهی رسیده است، داشته باشد.

استاد ادبیات با اشاره به دیدگاه نظامی و دیگر شاعران بزرگ، شعر را نوعی آینه برای بازتاب نظم و زیبایی عالم دانست.

وی توضیح داد: همان گونه که عالم تکوین بر اساس نظم و حکمت شکل گرفته و وحی و کتاب الهی نیز در عالم تدوین دارای نظم و معناست، شعر نیز می تواند بازتابی از این نظم و زیبایی باشد. از این منظر، شاعر باید با تهذیب و پالایش درونی، زمینه آفرینش سخنی را فراهم کند که علاوه بر زیبایی لفظ، از محتوایی انسانی و الهی برخوردار باشد.

وی در همین زمینه بر اهمیت تفاوت میان «صورت» و «ماده» شعر تأکید کرد و گفت: صورت شعر شامل وزن، آهنگ، قافیه، آرایه ها و زیبایی های زبانی است و ماده شعر به معنا و محتوای آن بازمی گردد.

در ادامه نشست، استاد ادبیات با اشاره به جایگاه شعر در فرهنگ فارسی گفت: شعر فارسی تنها قالبی ادبی برای بیان احساسات نیست، بلکه می تواند وسیله ای برای ارتقای روحی و معنوی انسان باشد.

وی با اشاره به تجربه شاعران و عارفان بزرگ، از مخاطبان خواست ذهن و زبان خود را با شعر شاعرانی، چون مولانا، حافظ، عطار و سنایی مأنوس کنند؛ چراکه شعر این بزرگان می تواند زمینه ای برای پالایش روح و ارتقای معنوی انسان فراهم آورد.

در این بخش همچنین به جایگاه زبان فارسی در تاریخ ادبیات ایران و فراز و فرود های آن اشاره شد.

حیدری یساولی با یادآوری داستان معروف یعقوب لیث صفاری و توجه وی به زبان فارسی، بر اهمیت زبان فارسی به عنوان زبان فهم و ارتباط فرهنگی ایرانیان تأکید کرد.

استاد ادبیات با بیان اینکه زبان فارسی در روزگار کنونی با آسیب ها و کاربرد های نادرست روبه روست، بر ضرورت توجه بیشتر به واژگان اصیل فارسی و مراقبت از ظرفیت های این زبان تأکید کرد.

وی همچنین درباره ترجمه قرآن به زبان فارسی سخن گفت و نمونه هایی از ترجمه منظوم و فارسی خود از آیات قرآن را برای حاضران قرائت کرد.

وی گفت: بر این باور هستم که ظرفیت های زبان فارسی برای بیان مفاهیم عمیق دینی و معنوی بسیار گسترده است و می توان از توانایی های این زبان برای ارائه متونی فاخر، دقیق و آهنگین بهره گرفت.

در بخش پایانی نشست، شرح ابیاتی از مثنوی معنوی ادامه یافت.

استاد ادبیات در شرح داستان «اهل سبا» و ابیات مربوط به وفاداری، بر اهمیت وفاداری انسان به خداوند و اولیای الهی تأکید کرد.

وی با اشاره به ابیات مولانا درباره وفاداری، این مفهوم را با نمونه ای از وفاداری سگ به صاحب خود مقایسه کرد و افزود: انسان نباید در مسیر ارتباط معنوی خود با خداوند، به سبب غفلت و سستی، از این پیوند فاصله بگیرد.

حیدری با استناد به ابیات مثنوی، جایگاه مادر را در زندگی انسان بسیار مهم دانست و گفت: از نگاه مولانا، محبت مادر و پیوند عاطفی او با فرزند نیز از مظاهر تدبیر و لطف الهی است.

در ادامه، موضوع حسن ظن به خداوند و پرهیز از بدگمانی نیز مورد توجه قرار گرفت.

استاد ادبیات با شرح ابیات مولانا، مخاطبان را به امیدواری، وفاداری، گذشت و حفظ کرامت انسانی فراخواند.

در پایان این نشست، جمعی از شاعران حاضر در برنامه به شعرخوانی پرداختند و اشعار خود را برای حاضران قرائت کردند. این بخش، فضای نشست را با جلوه ای از شعر معاصر فارسی همراه کرد و فرصتی برای حضور و مشارکت شاعران در آیین گرامیداشت روز شعر و ادب فارسی فراهم آورد.

نشست 144 ام شرح مثنوی مولانا با برگزاری این برنامه، ضمن گرامیداشت روز شعر و ادب فارسی، فرصتی برای تأمل در جایگاه شعر، زبان فارسی و اندیشه های عرفانی و انسانی مولانا فراهم کرد و بر ضرورت پاسداشت زبان فارسی و بهره گیری از ظرفیت های ادبی و معنوی آن تأکید شد.

انتهای پیام