«سکوت عقل» را با اطاعت الهی جبران کنیم + فیلم

اسلام دین اعتدال است و پیامبر اسلام(ص) برای احیای مکارم اخلاقی مبعوث شده اند. پس چرا شاهد تندروی ها، کندروی ها و رفتارهای ضد اخلاقی و حتی ضد انسانی به نام دین اسلام در جامعه هستیم و هر کس با برداشتی از دین، دیگران را به بی دینی متهم می کند؟ چگونه می توان به اصل اسلام و دستورات اسلامی دست یافت و مسلمانی مؤمن و متعادل شد؟

برای دست یافتن به پاسخ این سؤال ها، مسعود اسماعیلی، پژوهشگر حوزه تربیت دینی ، کتابی با عنوان «مؤمن متعادل و تربیت متعادل» را به رشته تحریر درآورده است و طی درس گفتارهایی، با محور قرار دادن مطالب این کتاب، تشریح می کند که چگونه می توان مؤمنی متعادل، همان طور که اسلام ناب محمدی مدنظر دارد، بود.

در ادامه، قسمت هفدهم این مجموعه با موضوع «سکوت عقل » را با هم می بینیم و می خوانیم.

صحبت در خصوص بن بست های معرفتی بود. برخی از مسیرهایی که آدمی دنبال می کند علامت عقل نیست؛ مثل پرسیدن سؤال هایی از سر کنجکاوی که هیچ کمکی به ما نمی کند و عقل در پاسخ دادن به آنها ساکت است و می گوید مطیع باش؛ وقتی خدا را یافتی اطاعت کن و تسلیم باش.

برخی تا پایان عمر در تردید و شک هستند که بالاخره دستورات الهی را اطاعت کنم یا نکنم؟ انسان بالاخره باید به حکم عقل خود به خالق خود اعتماد کند و بگوید آیه قطعی و روایت مسلم وقتی موضوعی را مطرح می کنند باید از آن تبعیت کنم و من برخلاف سخن قرآن و اهل بیت(ع) حرف نمی زنم؛ خود این کار علامت عقل است.

شما ماشین خود را پیش مکانیک می برید؛ چند مکانیک یک تشخیص مشترک می دهند، شما علی رغم اینکه آن مکانیک ها صاحب علم کامل نیستند، ممکن است هوس ورزانه و هواخواهانه حرف بزنند و عصمت هم ندارند، اما به حرف آنها گوش می دهید، پس چرا حرف خدایی که خالق ماست و معصومین(ع) که خیرخواه ما هستند را گوش نکنیم؟

بن بست معرفتی یعنی ما برای همه کارهای یک بقال دلیل و پاسخی نداریم، چه برسد به همه کارهای پروردگار عالم. «ید بیضای حضرت موسی» را که دست در گریبان می کردند و دستشان نورانی می شد را چگونه با عقل می توان توضیح داد؟ یا چگونه می توان این مسئله را توجیه علمی کرد که چوبی روی زمین بیندازی و تبدیل به اژدها شود.

اگر کسی بخواهد این امور را به تمسخر گیرد، به راحتی می تواند این کار را انجام دهد و اتفاقاً قرآن هم می فرماید: «یَا حَسْرَةً عَلَی الْعِبَاد مَا یَأْتِیهِمْ مِنْ رَسُولٍ إِلَّا کَانُوا بهِ یَسْتَهْزئُونَ؛ دریغا بر این بندگان هیچ فرستاده‏ ای بر آنان نیامد مگر آنکه او را ریشخند می کردند»(آیه 30 سوره یس). هر پیامبری آمد مردم او را به تمسخر گرفتند؛ اما چرا؟ چون انسان ها انتظار دارند با عقل محدودی که دارند همه چیز را بفهمند، اما نمی فهمند. اگر به خود عقل هم مراجعه کنند، عقل به آنها می گوید تو محدود هستی و همه چیز را متوجه نمی شوی و برخی امور را باید بپذیری و این حکم عقل است، چون کسی این دستورات و امور را مطرح می کند که هوا و هوس ندارد و از تو عاقل تر است.

ید بیضای جناب موسی و دم مسیحای حضرت عیسی را چگونه توجیه کنیم؟ ماجرای حضرت یونس و ذوالنون را چگونه تحلیل کنیم؟ عقل در این امور سکوت می کند و نمی داند پیراهن حضرت یوسف چگونه می تواند فردی را جوان کند. اتفاقاً وقتی در این امور عمیق می شویم می بینیم این فرمول ها را خداوند قرار داده است و خداوند خودش هر جا بخواهد این قوانین را می شکند. خداوند به آتش خصلت سوزانندگی را داده و گفته بسوزان اما به ماجرای حضرت ابراهیم(ع) که می رسد به آتش دستور می دهد: «نسوزان».

این قانون فیزیک است که چاقوی تیز اگر به گوشت برخورد کند می برد، عقل می گوید که خود قانون گذار (خداوند) می تواند کاری کند که اتفاقاً برعکس این مسئله عمل شود و ابراهیم نبی(ع) کارد را بر گلوی پسرش بکشد اما چاقو نبرد.

این امور عجیب نیستند و حتی اگر غیر از این بود، عجیب بود؛ عجیب خدایی است که نتواند چنین کارهایی انجام دهد. پیامبری که مثل ما عمل می کند و محکوم به قواعد فیزیکی است عجیب است؛ پیامبری که نتواند «رد الشمس» و «شق القمر» کند و هیچ معجزه ای نداشته باشد عجیب است.

ما این جمله را عاقلانه نمی دانیم که بگوییم: فقط هر آنچه را می فهمم قبول می کنم؛ این ادعا یعنی من هیچ کار طبیب و پزشکی را در عالم قبول ندارم چون همه کارهای پزشکی را نمی فهمم؛ کار هیچ مکانیکی را قبول نمی کنم هیچ متخصص شیمی و فیزیکی را قبول نمی کنم چون باید خودم مکانیکی، شیمی و فیزیک را بفهمم. اما آیا امکان پذیر است؟ عقل می گوید این کار را نکن.

بخش جدی از زندگی ما اعتماد است. آیا ما با این استدلال که نمی دانیم ساختمان هایی که باید وارد آنها شویم امن هستند یا نه، وارد آنها نمی شویم؟ ما وارد همه ساختمان ها می شویم چون باور داریم هر ساختمانی را مهندس و معماری ساخته است و می دانسته چگونه باید آن ساختمان را بسازد.

اینکه برای هر امری بگوییم اول باید خودم بفهمم، چنین جملاتی ظاهر فریبنده ای دارند اما باطن آنها عاقلانه نیست اینکه بگوییم هرآنچه را بفهمم، قبول می کنم عاقلانه نیست؛ عاقلانه رفتار کنیم.

var player = videojs('player_189708_4398559',{ techOrder: [ "html5" , "flash"],poster:'',width:400,height:300}); videojs.addLanguage('en', {"No compatible source was found for this media.": "مشاهده ی ویدیو نیاز به پشتیبانی مرورگر از codec h264 یا نصب فلش پلیر دارد."}); player.one('play', (function(){ $.post('/fa/ajax/news/video/4398559',{},function (data) {}); })); کد ویدیو دانلود کیفیت اصلی (function() { const embedHtml = ' ' + ' ' + ' ' + ' '; const videoTextAreaId = "videoTextArea_4398559"; const videoCodeBtnId = "videoCodeBtn_4398559"; const videoCodeBtn = document.getElementById(videoCodeBtnId); videoCodeBtn.addEventListener('click', function() { if (document.getElementById(videoTextAreaId).innerText.trim() === "") { document.getElementById(videoTextAreaId).innerText = embedHtml; } }); })(); انتهای پیام