ویژگی قانونگذاری متعالی از منظر رهبر شهید

به گزارش ایکنا، حجت الاسلام و المسلمین مجتبی الهی خراسانی، عضو شورای پژوهش پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر، 28 شهریورماه در نشست علمی «تعالی تقنین در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب صورت بندی مولفه های تعالی بخش تقنین از نگاه امام شهید حضرت آیت الله العظمی خامنه ای(قدس سره)»، گفت: رهبر شهید در دیدار مکرر با نمایندگان مجلس به خصوص در خرداد 1402 و سال 1403 و سخنان دیگر فهرستی فرمودند که می توان بر اساس آن تعالی تقنین و تقنین خوب را نتیجه گرفت.

وی ادامه داد: تعالی در نگاه رهبر شهید قابلیت صورت بندی در چهار ساحت را دارد لذا نوآوری این نشست، بازسازی منطق منظومه ای از عبارات پراکنده در سخنان رهبری شهید است.

الهی خراسانی در تشریح ساحات چندگانه، اضافه کرد: ساحت اول، ابتناء بر شرع، ساحت دوم، ابتنای قوانین بر قانون اساسی، ساحت سوم، شناخت مسئله و ساحت چهارم، تشخیص مصلحت و اعمال آن است.

وی با بیان اینکه از منظر رهبری شهید، تولید قانون باید از رهگذر کارشناسی جامع، عقلانیت، مشارکت و مصونیت از منافع خاص و جوزدگی باشد، تصریح کرد: تحقق قانون در قالب قابلیت اجرا، شفافیت، سنجش پذیری، انسجام، ثبات و روزآمدی هم از دیگر تأکیدات رهبری شهید است.

استاد حوزه علمیه بیان کرد: قانون وقتی متعالی است که پیوستگی بین مبنای مشروع، مسئله واقعی، فرایند عقلانی و تحقق مؤثر برقرار کند. به تعبیر دیگر، تقنین متعالی فرایندی است که در آن مسائل واقعی و نیازهای جامعه در چارچوب شرع، قانون اساسی و جهت گیری کلان، نظام شناسایی و اولویت بندی باشد و از طریق کارشناسی جامع، عقلانیت تقنینی و مشارکت مسئولانه به قواعدی روشن، عادلانه، منسجم و سنجش پذیر و پایدار تبدیل شود تا در عمل مسیر تحقق مسائل عمومی و مسائل واقعی را فراهم کند.

وی با تأکید بر اینکه مصلحت عمومی همه فرایند را جهت می دهد، اظهار کرد: در سیاست های کلی نظام و در بیانات رهبری تأکید شده است که سه لایه، تعالی مبنایی را ایجاد می کند؛ اول ابتنای شرعی، دوم ابتنای قانون اساسی و سوم جهت گیری سیاستی یعنی حرکت در جهت سیاست های کلی ابلاغی. ممکن است در مورد سوم این شبهه ایجاد شود که آیا سیاست های کلی مقدم است یا قوانین مصوب؟ آقا فرمودند که سیاست کلی جهت تقنین را روشن می کند.

استاد حوزه خراسان بیان کرد: ساحت دیگر، تعالی غایی یا مسئله شناختی است، به این معنا که قانون متعالی سه ویژگی غایی دارد؛ اول باید معطوف به نیازهای واقعی باشد و مسائل اساسی کشور را حل کند. قانون نباید پاسخ به یک مطالبه مقطعی باشد. همچنین باید مصلحت محور و عدالت محور باشد و به رفع تبعیض بینجامد و تولید خیر عامه داشته باشد لذا مسئله شناسی مقدم بر صرف قانون است.

الهی با اشاره به کارشناسی جامع، گفت: قانون باید حاصل تصمیمات جمعی باشد نه عجله و تصمیم احساسی؛ قانونگذار باید تناسب بین هدف، مسائل و ابزار حل مسئله برقرار کند تا قانون عقلانی باشد.

وی با بیان اینکه استقلال از منافع خاص و جوزدگی از دیگر تأکید رهبری شهید بوده است، ادامه داد: یعنی قانون نباید برای تأمین منافع یک گروه و یا افراد وضع شود البته متأسفانه وضع برخی قوانین به این مسیر انجامید.

الهی خراسانی تأکید کرد: موضوع دیگر مشارکت است یعنی دریافت تجربه مردم، حضور بین مردم و شنیدن خواسته آنان و انتخاب ابزار تقنینی مناسب. آقا تأکید داشتند مراقب باشید طرح ها بر لوایح غلبه پیدا نکند یعنی وقتی فرایند قرار است آغاز شود، از دستگاه اجرایی آغاز شود.

وی با بیان اینکه ساحت دیگر، تعالی عینی و عمل است یعنی قانون متعالی باید قابل سنجش و رصد باشد، تصریح کرد: آقا فرمودند قانونی که مرتباً باید عوض شود یعنی از ابتدا به صورت درست وضع نشده است. قانون باید شفاف و قابل ارزیابی باشد، صدر و ذیل قانون نباید در تعارض باشد، ثبات هوشمند داشته باشد و بتوان بندهای آن را به روز کرد. از منظر رهبر شهید، قانون باید مفاصل درستی داشته باشد که فقط همان مفاصل تغییر یابد نه کل قانون.

انتهای پیام