پیامد های آموزشی و اقتصادی تعطیلی مدارس

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، اعضای کمیسیون تخصصی آموزش شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری (عتف) با تأکید بر ضرورت تداوم آموزش در شرایط بحرانی، بر تعطیلی مدارس تنها در شرایط ضروری و تصمیم گیری بر اساس شاخص های مشخص و پروتکل های از پیش تعیین شده تأکید کردند.

علی محبی در جلسه کمیسیون تخصصی آموزش، گزارشی با عنوان «گذار از بحران تعطیلی مدارس به مدیریت بحران» ارائه کرد. این گزارش توسط پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش تهیه شده و پیش از این نیز در هیئت دولت ارائه شده بود.

وی با اشاره به تصویب سه پیشنهاد اصلی این گزارش در هیئت دولت افزود: بر اساس مصوبات انجام شده، مسئولیت تصمیم گیری درباره تعطیلی مدارس به وزارت آموزش و پرورش واگذار شده است. همچنین کارگروهی با حضور دستگاه های ذی ربط برای تدوین پروتکل های ملی تعطیلی مدارس، تعیین شاخص ها و مشخص کردن مرجع تصمیم گیری تشکیل خواهد شد.

پیامد های آموزشی و اقتصادی تعطیلی مدارس

دبیر کمیسیون تخصصی آموزش با اشاره به اینکه در سال های اخیر تعطیلی مدارس تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله آلودگی هوا، شرایط آب وهوایی و انرژی، بیماری های واگیردار و شرایط جنگی قرار داشته است، گفت: بررسی های انجام شده نشان می دهد تعطیلی های مکرر، علاوه بر افت کیفیت و پیشرفت تحصیلی، پیامد های اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی نیز به دنبال دارد.

محبی با اشاره به ابعاد آموزشی و اقتصادی تعطیلی مدارس اظهار کرد: مطالعات بین المللی نشان می دهد افزایش مدت تعطیلی مدارس با افت عملکرد تحصیلی دانش آموزان ارتباط دارد؛ به گونه ای که در یکی از مطالعات مورد اشاره، افت عملکرد دانش آموزان در فاصله سال های 2018 تا 2022 حدود 14 درصد، معادل هفت ماه یادگیری برآورد شده است.

وی افزود: تعطیلی یک سوم سال تحصیلی می تواند با کاهش سه درصدی درآمد مادام العمر فرد و حدود 1.5 درصد کاهش تولید ناخالص داخلی در بلندمدت همراه باشد.

ضرورت تصمیم گیری مبتنی بر شاخص ها در شرایط آلودگی هوا

دبیر کمیسیون آموزش عتف در ادامه با اشاره به نحوه مواجهه کشور ها با آلودگی هوا گفت: در الگو های مورد بررسی، در محدوده شاخص زیر 200، مدارس به صورت عادی فعالیت می کنند و در محدوده 201 تا 300 که در محدوده بسیار ناسالم قرار می گیرد، فعالیت های بیرونی تعطیل می شود و تنها دوره های پیش دبستانی و دبستان، آن هم به صورت موردی و محدود، در معرض تعطیلی قرار می گیرند.

وی ادامه داد: در شاخص های بالاتر از 300 نیز دستور تعطیلی فوری در منطقه موردنظر صادر می شود.

محبی افزود: در ایران، در مواردی مدارس در محدوده شاخص 180 نیز تعطیل شده اند؛ در حالی که در بسیاری از الگو های مورد بررسی، در سطوح پایین تر آلودگی تلاش می شود به جای تعطیلی کامل، از راهکار هایی مانند رعایت پروتکل های بهداشتی، محدودسازی فعالیت های خارج از مدرسه، مدیریت حضور دانش آموزان و سایر اقدامات پیشگیرانه استفاده شود.

تجربه 11 کشور در مدیریت تعطیلی مدارس

محبی با اشاره به بررسی تطبیقی تجربه 11 کشور در این گزارش اظهار کرد: در این کشورها، دستگاه های تخصصی مانند وزارت بهداشت، سازمان های محیط زیست و هواشناسی و مراجع امنیتی، داده ها و هشدار های تخصصی را ارائه می کنند، اما تصمیم گیری نهایی درباره تعطیلی مدارس عمدتاً در اختیار نهاد های آموزشی قرار دارد.

به گفته وی، در ایران نیز لازم است ضمن استفاده از داده ها و نظر های تخصصی دستگاه های مختلف، سازوکار تصمیم گیری نهایی در چارچوب پروتکل های مشخص و از پیش تعیین شده شکل گیرد.

وی تأکید کرد: تجربه کشور های مختلف نشان می دهد در شرایط بحران، اصل بر تداوم آموزش و استفاده از راهکار هایی مانند آموزش ترکیبی، آموزش غیرحضوری، محدودسازی فعالیت های خاص و سایر شیوه های جایگزین است و تعطیلی کامل مدارس باید تنها در شرایط ضروری مورد استفاده قرار گیرد.

محبی تصریح کرد: هدف این است که به جای آنکه مدرسه و نظام آموزشی بخشی از بحران یا علت آن تلقی شوند، تداوم آموزش به عنوان یک اصل مورد توجه قرار گیرد و برای شرایط مختلف، راهکار های جایگزین از پیش طراحی شود.

دیدگاه اعضای کمیسیون درباره پیامد های تعطیلی و تداوم آموزش

در ادامه جلسه، اعضای کمیسیون تخصصی آموزش شورای عالی عتف دیدگاه ها و ملاحظات خود را درباره ابعاد مختلف موضوع مطرح کردند.

ایمانی بر ضرورت بررسی آثار اقتصادی تعطیلی های گسترده تاکید کرد و مطالعه تأثیر این تعطیلی ها بر تولید، هزینه های اقتصادی و متغیر هایی مانند سطح عمومی قیمت ها را خواستار شد.

وی بر اهمیت تبیین نتایج مطالعات برای افکار عمومی و استفاده از ظرفیت رسانه ملی برای ایجاد درک مشترک درباره آثار تعطیلی مدارس تأکید کرد و هماهنگی میان تصمیم های مربوط به مدارس و دانشگاه ها را ضروری دانست.

چنگیز نیز با اشاره به الزامات قانونی موجود در حوزه آلودگی هوا، بر ضرورت توجه به قانون هوای پاک و آیین نامه های اجرایی آن در هرگونه تغییر در آستانه ها و سازوکار تصمیم گیری تأکید کرد.

وی با تشریح سطوح مختلف شاخص کیفیت هوا، بر ضرورت توجه به نوع آلاینده، منشأ آن، شرایط جوی و ماندگاری آلاینده ها در تصمیم گیری تأکید کرد و وجود سازوکار کارشناسی برای بررسی شرایط و ارائه پیشنهاد های تخصصی را ضروری دانست.

چنگیز همچنین بر اهمیت اقدامات پیشگیرانه و نقش نظام آموزشی در آموزش و نهادینه سازی فرهنگ حفاظت از محیط زیست تأکید کرد.

در ادامه، جوادی پور با اشاره به وضعیت آموزش عالی در آغاز سال تحصیلی جدید، گفت: آموزش دانشگاه ها از هفته آینده به صورت حضوری آغاز خواهد شد و در عین حال، امکان استفاده محدود از آموزش ترکیبی در مناطقی که زیرساخت های لازم را دارند، با تصویب کمیته استانی فراهم شده است.

وی آمادگی آموزش عالی برای همکاری در تدوین سازوکار ها و پروتکل های مرتبط با تداوم آموزش در شرایط بحرانی را اعلام کرد.

طاهری نیا نیز گزارش ارائه شده را نمونه ای از پژوهش کاربردی و منجر به سیاست گذاری دانست و بر ضرورت توجه به تفاوت شرایط کشور ها در مطالعات تطبیقی تأکید کرد.

وی فراهم سازی الزامات اجرای سیاست های جدید، از جمله محیط آموزشی سالم و زیرساخت های مورد نیاز و همچنین محاسبه آثار اقتصادی تعطیلی در حوزه آموزش عالی را مورد تأکید قرار داد و ادامه مسیر پژوهشی و تبیین نتایج برای مدیران و عموم جامعه را خواستار شد.

امیری نیز بر ضرورت مشارکت ذی نفعان در فرآیند تصمیم گیری تأکید کرد و پیشنهاد داد: وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز با توجه به آثار تعطیلی مدارس بر خانواده ها، اشتغال والدین، بهره وری نیروی کار و وضعیت مراکز آموزش فنی و حرفه ای، در این فرآیند مشارکت داشته باشد.

سلیمانی نیز با تأکید بر ضرورت نگاه کلان و چندبعدی به موضوع، شناسایی دقیق عوامل مؤثر بر بحران هایی مانند آلودگی هوا، ناترازی انرژی و بیماری های واگیردار و تعیین سهم هر عامل در ایجاد یا تشدید مسئله را خواستار شد.

وی بر ضرورت استفاده بیشتر از داده های داخلی برای سنجش آثار تعطیلی مدارس و آموزش مجازی و توجه به تفاوت میان آموزش های نظری و مهارتی تأکید کرد و فراهم سازی زیرساخت های لازم برای آموزش هم زمان حضوری و غیرحضوری را ضروری دانست.

ظهور نیز ضمن تأکید بر اهمیت گزارش، پیشنهاد کرد: میزان تعطیلی های غیرضروری یا قابل اجتناب به صورت مشخص بررسی شود و در کنار مطالعات بین المللی، شواهد و مطالعات داخلی بیشتری برای تحلیل آثار تعطیلی مدارس مورد استفاده قرار گیرد.

وی بر ضرورت اخذ نظر دانشگاه ها پیش از تصمیم گیری درباره آموزش عالی و طرح موضوع در نشست رؤسای دانشگاه های وزارت علوم و وزارت بهداشت تأکید کرد.

موسوی نیز با تأکید بر ضرورت طراحی نظام تصمیم گیری مبتنی بر شاخص های مشخص، پیشنهاد کرد: به جای تمرکز صرف بر تعیین یک مرجع دارای اختیار تصمیم گیری، مسئولیت ها و اختیارات سطوح مختلف بر اساس شاخص های از پیش تعیین شده مشخص شود.

وی همچنین بر ضرورت تقویت زیرساخت های آموزش ترکیبی و مجازی و توجه به آموزش و توانمندسازی معلمان برای استفاده از این ظرفیت ها تأکید کرد.

تورانی نیز این گزارش را نمونه ای از پژوهش منجر به سیاست گذاری دانست و با تأکید بر ضرورت تداوم آموزش، نسبت به عادی شدن تعطیلی، دورکاری و آموزش غیرحضوری هشدار داد.

وی همچنین بر اهمیت فرهنگ سازی برای بازگشت به آموزش حضوری، استفاده از راهکار های متنوع متناسب با شرایط مناطق مختلف و توجه به آثار اجتماعی استمرار فعالیت مدارس و دانشگاه ها تأکید کرد.

تأکید کمیسیون بر تداوم آموزش و مدیریت مبتنی بر داده

در جمع بندی این جلسه، اعضای کمیسیون بر ضرورت تداوم آموزش به عنوان یک اصل، تصمیم گیری مبتنی بر داده و شاخص های مشخص، تدوین پروتکل های ملی برای شرایط مختلف بحران، تقویت زیرساخت های آموزش ترکیبی و غیرحضوری، مشارکت دستگاه های تخصصی و ذی نفعان و توجه به الزامات اجرایی تصمیم ها تأکید کردند.

بر این اساس، مدیریت شرایط بحرانی در نظام آموزشی نیازمند سازوکاری است که ضمن توجه به الزامات سلامت، ایمنی و شرایط محیطی، امکان تداوم فرآیند آموزش و کاهش پیامد های آموزشی، اقتصادی و اجتماعی تعطیلی مدارس و دانشگاه ها را فراهم کند.