نبض زندگی در کابین سفید اورژانس فارس

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز فارس، شبکه گسترده اورژانس 115 فارس با 299 پایگاه فعال، خط مقدم نجات جان مصدومان در استان پهناور فارس است؛ اما این سپر امنیتی، اکنون در کنار چالش های زیرساختی و فرسودگی ناوگان، با هجمه بی امان مزاحمت های تلفنی دست وپنجه نرم می کند؛ معضلی که به سدی بزرگ در برابر زمان طلایی امدادرسانی بدل شده و شریان های حیاتی نجات را برای بیماران واقعی به مخاطره انداخته است.

صدای گریه نوزاد که در فضای بسته کابین سفید پیچید، چشم های بارانی مادر خندید و قلبش آرام گرفت؛ نوزادی که در سرمای استخوان سوز و کولاک جاده های کوهستانی سپیدان، در دستان امن سپیدپوشان اورژانس 115 متولد شد تا یادآور این حقیقت باشد که نبض امید حتی در صعب العبورترین گذرگاه ها از تپش نمی افتد.

مسابقه با ثانیه ها برای مرگ و زندگی

پشت دیوارهای مرکز ارتباطات اورژانس 115، عقربه ها با شتابی بی رحمانه می دوند. زنگ تلفن که به صدا درمی آید، مرز میان مرگ و زندگی به باریکی یک نفس می شود؛ مکالمه ای پر اضطراب، آدرسی بریده بریده که در میان بغض و هراس اعلام می شود و کدهایی حیاتی که بلافاصله به پایگاه های عملیاتی مخابره می شوند. در کسری از دقیقه، آژیر آمبولانس سکوت خیابان یا رخوت جاده را می شکافد. اینجا خط مقدم درمان است؛ جایی که نجات جان انسان ها نه یک حرفه، بلکه نبردی نفس گیر با ثانیه هاست.

جاده های پرتردد؛ آزمون مدافعان سلامت

استان پهناور فارس، چهارراه مواصلاتی مرکز کشور به استان ها و بنادر جنوبی است. وجود شاهراه های پرتردد، آمدوشد سنگین تریلرها و خودروهای مسافری و عبور از گردنه های مه آلود تا کویرهای سوزان، مأموریت نجات را در این خطه به آزمونی دشوار تبدیل کرده است.

یکی از کارشناسان باسابقه فوریت های پزشکی فارس در این باره می گوید: در حوادث جاده ای، زمان طلایی (Golden Time) همه چیز است. بارها برای رهاسازی و احیای یک مصدوم در سرمای سوزناک زمستان یا شرجی و گرمای تابستان، خستگی را فراموش کرده ایم. بزرگ ترین پاداش ما، دیدن بازگشت علائم حیاتی پدری است که نگاه مضطرب فرزند خردسالش به قفسه سینه او دوخته شده بود.

دکتر مسعود عابد، رئیس اورژانس فارس با اشاره به گستردگی این شبکه امدادی امی گوید: در حال حاضر 299 پایگاه اورژانس شهری و جاده ای از گردنه ها و جاده های طولانی، در حال خدمت رسانی شبانه روزی هستند.

به گفته وی، پایگاه های اورژانس فارس در زمره فعال ترین و پرترافیک ترین پایگاه های اورژانس کشور قرار دارند؛ گواهی بر این مدعا، عملکرد مردادماه امسال است که طی آن کارشناسان اورژانس فارس به 27 هزار و 454 ماموریت اعزام شدند که  5 هزار و 292 مأموریت حوادث ترافیکی بوده است.
بال هایی برای نجات 

تنوع جغرافیایی فارس و پراکندگی سکونتگاه های روستایی و عشایری، اورژانس هوایی را به بال نجات بخش این استان بدل کرده است. پرنده های سپیدبالی که فاصله طاقت فرسای چند ساعته در راه های خاکی و ناهموار را به دقایقی کوتاه تبدیل می کنند؛ از انتقال مصدومان تصادفات مرگبار تا نجات مادران باردار در نقاط دورافتاده و حتی جابجایی اعضای پیوندی.

دکتر عابد با تشریح وضعیت امداد هوایی فارس می گوید: پنج فروند بالگرد اورژانس به مرکزیت شهرستان های شیراز، جهرم، لارستان، آباده و داراب مستقر هستند که گستره استان را تحت پوشش بالگردی قرار داده اند.
به گفته رئیس اورژانس فارس در مرداد ماه 16 سورتی پرواز داشتیم و 18 بیمار و مصدوم به مراکز درمانی منتقل شدند.

وی با تأکید بر لزوم تقویت زیرساخت های هوانوردی اورژانس می افزاید: امروز احداث پدهای استاندارد و تخصصی نشست وبرخاست بالگرد در اقصی نقاط استان یک ضرورت انکارناپذیر است. خیرین نیک اندیش حوزه سلامت می توانند با مشارکت در احداث این پدها، سهم بزرگی در کاهش زمان طلایی امداد و ارتقای کیفیت نجات ایفا کنند.

فرسودگی ناوگان در مصاف با بعد مسافت

در کنار این جان فشانی های شبانه روزی، چالش های زیرساختی نیز سایه سنگین خود را بر دوش اورژانس گسترده اند. وسعت چشمگیر استان فارس، بعد مسافت میان شهرستان ها و کارکرد مداوم خودروهای امدادی در جاده های ناهموار، استهلاک ناوگان را بالا برده و ضرورت نوسازی آمبولانس های پیش بیمارستانی را به مطالبه ای جدی بدل ساخته است؛ خودروهایی که هر روز صدها کیلومتر در مسیرهای سخت تردد می کنند و فرسودگی شان به معنای به خطر افتادن زمان طلایی نجات است.
سدی به نام مزاحمت های تلفنی؛ بازی با جان انسان ها

پشت خط 115، ممکن است بیماری در آستانه ایست کامل قلبی، راننده ای محبوس در آهن پاره های تصادف یا نوزادی با نارسایی تنفسی، ثانیه ها را برای زنده ماندن التماس کند. با این حال، تکرار رفتاری ناهنجار همچنان رمق کادر تریاژ تلفنی را می گیرد: مزاحمت های تلفنی.

الهام امیر احمدی رئیس اداره دیسپچ دانشگاه علوم پزشکی شیراز با گلایه از این موضوع تأکید می کند: متأسفانه درصدی از تماس های روزانه با مرکز 115 به مزاحمت های تلفنی اختصاص دارد؛ رفتاری ناسنجیده که می تواند اعزام آمبولانس به صحنه یک تصادف مرگبار را به تأخیر بیندازد و به بهای جان یک انسان تمام شود.

عمق این معضل را می توان در آمارهای نگران کننده اخیر دید؛ به گفته امیر احمدی ، در مرادماه 97هزار و 493 تماس تلفنی داشتیم که 3هزار و 365 تماس مزاحم با خطوط 115 استان ثبت شده است!

دکتر عابد هم با قدردانی از بردباری و تمرکز نیروهای اتاق فرمان می گوید: تماس های غیرضروری مسیر نجات بیماران بدحال را مسدود می کند. از همه هم استانی ها تقاضا داریم تنها در شرایط اورژانسی و تهدیدکننده حیات با 115 تماس بگیرند تا شانس زندگی از نیازمندان واقعی سلب نشود.
فرهنگ «خط نجات»؛ هر متر راه یعنی یک تپش بیشتر

چالش امدادرسانی به جاده ها و تلفن ها ختم نمی شود؛ معابر متراکم شهری شیراز و ترافیک سنگین ساعات اوج، سنگر دیگری از این نبرد است. رانندگان آمبولانس بارها با خودروهایی مواجه می شوند که در باز کردن مسیر تعلل می کنند.

یکی از رانندگان اورژانس شهری شیراز با بیانی دردمندانه می گوید: آژیر آمبولانس فقط صدای یک خودروی عبوری در ترافیک نیست، پشت این صدا ممکن است بیماری بدحال در مسیر بیمارستان یا تکنسین های اورژانسی در راه رسیدن به مصدومی باشند که هر ثانیه برای نجات جان او اهمیت دارد، در چنین شرایطی، زمان مرزی باریک میان مرگ و زندگی است. باز کردن خط نجات، فقط یک الزام راهنمایی و رانندگی نیست، بلکه یک وظیفه ناب انسانی و اخلاقی است. شاید روزی خود ما یا عزیزان مان درون همان کابین باشیم؛ آن وقت باز شدن حتی دو متر راه، مرز بازگشت به زندگی خواهد بود.
نجات جان انسان ها، یک مأموریت مشترک ملی 
 فرسودگی ناوگان با اعتبارات دولتی و مشارکت خیرین درمان می شود، اما فرهنگ همدلی در ترافیک و مسئولیت پذیری در تماس با 115، تنها در دستان مردم است و باید با همراهی با سپیدپوشان اورژانس کمک کنیم تا زمان طلایی از دست نرود.

نوشین اکوان
تحریریه خبرگزاری صدا و سیما مرکز فارس