اعتماد به خالق در حوزه های فراعقلی + فیلم

اسلام دین اعتدال است و پیامبر اسلام(ص) برای احیای مکارم اخلاقی مبعوث شده اند. پس چرا شاهد تندروی ها، کندروی ها و رفتارهای ضد اخلاقی و حتی ضد انسانی به نام دین اسلام در جامعه هستیم و هر کس با برداشتی از دین، دیگران را به بی دینی متهم می کند؟ چگونه می توان به اصل اسلام و دستورات اسلامی دست یافت و مسلمانی مؤمن و متعادل شد؟

برای دست یافتن به پاسخ این سؤال ها، مسعود اسماعیلی، پژوهشگر حوزه تربیت دینی ، کتابی با عنوان «مؤمن متعادل و تربیت متعادل» را به رشته تحریر درآورده است و طی درس گفتارهایی، با محور قرار دادن مطالب این کتاب، تشریح می کند که چگونه می توان مؤمنی متعادل، همان طور که اسلام ناب محمدی مدنظر دارد، بود.

در ادامه، قسمت شانزدهم این مجموعه با موضوع «حوزه های فراعقلی» را با هم می بینیم و می خوانیم.

در این قسمت از درس گفتار حاضر، بحث عقل شناسی دینی را دنبال می کنیم. « عقل » در برخی از موارد به خوبی روشنگری و مشخص می کند که کدام کار زشت، توهین و خطاست و کدام کار درست است. ولی در برخی از موارد ساکت است. اما در سؤالاتی مثل اینکه آیا مردها از طلا استفاده کنند؟ عقل می گوید نمی دانم و سکوت می کند؛ خانم ها چطور، آیا خانم ها از طلا استفاده کنند؟

حتی خود عقل می فهمد که در چه حوزه هایی ساکت است. خوبی ویژگی هایی مثل مهربانی، گذشت، فداکاری و سخاوت را همه می فهمند و همه ادیان و ملل خوبی سخاوت را درک می کنند.

روایت شده است که حضرت علی(ع) سه نفر را که جفای بزرگی کرده بودند دستگیر و نزد پیامبر(ص) آورد. حضرت رسول(ص) فرمودند به حکم خدا شما با کارهایی که کردید محکوم به مرگ هستید؛ غیر از یکی از شما. گفتند چرا؟ حضرت پاسخ داد جرئیل مرا باخبر کرده است که تو انسان سخاوتمندی هستی؛ به همین دلیل از کشتن تو صرف نظر می کنیم. آن محکوم که بخشیده شده بود پاسخ داد: خدای تو از دل من خبر دارد و همین علامت حقانیت تو است و چه خدای خوبی داری که از سخاوت خوشش می آید؛ پس من هم شهادتین را می گویم و مسلمان می شوم.

سخاوت و صفات خوب را همه دوست دارند. اما بخشی از دین است که عقل در خصوص آن ساکت بوده و مباحث آن فراتر از عقل است. عقل مخالف این امور دینی نیست اما در خصوص فلسفه و دلایل آنها سکوت کرده است. اگر فردی درست رشد پیدا کند نمی گوید چرا «دیه افراد» اینگونه وضع شده است، چرا احکام مربوط به زنان اینگونه است و احکام مربوط به مردان طور دیگر. بلکه می گوید خالقی پشت این دستورات است که حکیمانه حرف می زند.

اگر به مغازه ای بروید و از صاحب مغازه سؤال کنید چرا اینگونه وسایل را داخل مغازه ات چیده ای، دلیل و پاسخی می دهد، یعنی برای کار خود دلیلی دارد؛ آیا می شود خدای عالم بی دلیل کاری کند؟ معاذالله.

عقل می گوید قبول کن این علم، علم لایتناهی است و خداوند ظلم هم نمی کند، ظلم را انسان ضعیف انجام می دهد، پس اگر حکمی می کند، عقل می گوید بپذیر حتی اگر نسبت به آن اشراف نداشته باشی و دلیل آن را متوجه نشوی. چون «إنّ دین الله عزّوجلّ لا یصاب بالعقول الناقصة؛ دین خدا (احکام و فرائض و سنن الهی)، با عقل های ناقص و دیدگاه های باطل و مقایسه های نادرست، فراچنگ نمی آید»(امام سجاد(ع)). عقل های ما ناقص است. اگر عقل به تنهایی می فهمید باید چه کند، خداوند این همه پیامبر نازل نمی کرد.

خداوند پیامبران را فرستاد و فرمود عقل ورزی کن و با همین عقل خواهی فهمید چه جاهایی عقل در پاسخ به سؤالات و دلایل امور ساکت است. خداوند فرموده است ماه رمضان روزه بگیرید، اما چرا ماه رمضان روزه بگیرم نه ماه شوال؟ در پاسخ باید گفت: چون خداوند گفته است حتماً حکمتی دارد. تمام احکام الهی اینگونه است و اگر برای کسی این مسئله حل نشده باشد می شود منبع شبهه.

برخی تصور می کنند عاقل کسی است که در خصوص همه حکمت های رفتار و گفتار پروردگار دلیل پیدا کنند، بله دستورات الهی دلیل دارند، مردم نیز در خصوص این احکام از اهل بیت(ع) سؤال کرده اند و آنها نیز پاسخ داده اند. اما اینگونه نیست که عقل بتواند بدون روایات، آیات و ارشاد از جانب پروردگار عالم، به این حکمت ها دست پیدا کند.

در مجموعه ای صحبت می کردم، افرادی بودند و سؤالاتی مطرح می کردند که خود آن سؤال ها غلط و اشتباه بودند؛ من مطرح کردم که از همه چیز سؤال کردن، علامت کنجکاوی هست، اما علامت عقل نیست.

اکنون شما می توانید به جای اینکه به سخنان من توجه کنید، بپرسید که در جیب من چه چیزی قرار دارد؟ این سؤال از سر کنجکاوری است اما پرسیدن آن و گرفتن پاسخ آن چه فایده ای دارد.

در جلسه بعد در خصوص بن بست های معرفی صحبت خواهم کرد. برخی سؤال های غیرعقلی می پرسند و فکر می کنند این کنجکاوی عاقلانه است. در حالی که عاقلانه نیست. حتی عده ای به سراغ اهل بیت(ع) رفته و سؤالاتی مطرح کرده اند که دور از عقل ورزی است. ما شاه راه معرفتی را نباید رها کرده و به سراغ بن بست ها برویم؛ خود این کار حکم عقل است.

var player = videojs('player_539908_4398594',{ techOrder: [ "html5" , "flash"],poster:'',width:400,height:300}); videojs.addLanguage('en', {"No compatible source was found for this media.": "مشاهده ی ویدیو نیاز به پشتیبانی مرورگر از codec h264 یا نصب فلش پلیر دارد."}); player.one('play', (function(){ $.post('/fa/ajax/news/video/4398594',{},function (data) {}); })); کد ویدیو دانلود کیفیت اصلی (function() { const embedHtml = ' ' + ' ' + ' ' + ' '; const videoTextAreaId = "videoTextArea_4398594"; const videoCodeBtnId = "videoCodeBtn_4398594"; const videoCodeBtn = document.getElementById(videoCodeBtnId); videoCodeBtn.addEventListener('click', function() { if (document.getElementById(videoTextAreaId).innerText.trim() === "") { document.getElementById(videoTextAreaId).innerText = embedHtml; } }); })(); انتهای پیام