روایتی از درد بازماندگان میناب؛ فیلم 100 ثانیه ای مثل یک شعر کوتاه است

سبا امیری کارگردان فیلم کوتاه «خداحافظ سوپرمن» که در پانزدهمین جشنواره بین المللی فیلم 100 حضور دارد در گفتگو با خبرنگار مهر درباره ایده اولیه این فیلم توضیح داد: جرقه اصلی این فیلم از یک خبر واقعی شروع شد؛ گزارشی که نشان می داد اتفاقی که شاید برای خیلی ها فقط یک تیتر دوردست به نظر برسد، در میناب به زیست هرشبه آدم ها تبدیل شده است. خواندن آن خبر برای من و نویسنده کار، محمدمهدی عزیزمحمدی تکان دهنده بود و احساس کردیم نمی توانیم ساده از کنارش بگذریم؛ این فقط یک آمار نبود، زندگی و بحرانِ جاری انسان هایی از گوشه ای از همین سرزمین بود.

وی تاکید کرد: کار سخت ما این بود که حرمت و اصالت آن اتفاق واقعی حفظ شود، اما در عین حال با قواعد قصه و درام بازآفرینی شود تا حرف بازماندگان فاجعه میناب از دریچه سینما شنیده شود.

این کارگردان درباره انتخاب رابطه پدربزرگ و نوه برای فیلمش گفت: رابطه پدربزرگ و نوه برای من تلاقی «ریشه» و «امید به آینده» بود. پدربزرگ ها معمولاً آخرین سنگر آرامش برای بچه ها هستند و نوه هم آخرین دوست و بهانه یک پدربزرگ برای جنگیدن با زندگی و تسلیم نشدن است. وقتی بحرانی بزرگ وارد زندگی این 2 نفر می شود، محافظت از هم به مسئله مرگ و زندگی تبدیل می شود؛ یعنی پدربزرگ شاید تمام توان جسمی اش را نداشته باشد، اما تمام عشقش را می گذارد تا از آینده این بچه محافظت کند. این جنس از فداکاری و نزدیکی عاطفی، فضای فوق العاده ای به ما می داد تا مخاطب با قصه همراه شود.

وی متذکر شد: در جغرافیایی مثل میناب، پدربزرگ حامل سال ها سنت، رنج و زیست بومی است و نوه، معصومیتی است که دارد وسط یک واقعیت تلخ قد می کشد.

امیری درباره رویکرد «خداحافظ سوپرمن» نسبت به فاجعه حمله به مدرسه میناب اظهار کرد: نگاه ما کاملا انسانی و ابزار کارمان هم درام بود. سیاست ممکن است به یک اتفاق برچسب بزند یا از آن تیتر بسازد، اما هدف ما این بود که به جای صدور بیانیه، تماشاگر را در یک تجربه عاطفی و دراماتیک با پدربزرگ و نوه همراه کنیم تا خودش عمق این حقیقت انسانی را درک کند.

وی افزود: این فیلم یک دقیقه و 40 ثانیه (صد ثانیه) است. قصه گفتن در 100 ثانیه مثل نوشتن یک شعر کوتاه یا طرح یک کاریکاتور پرمفهوم است؛ نه کلمه ای می توانید اضافه کنید و نه می توانید چیزی از معنا کم کنید.

این فیلمساز درباره چالش های قصه گویی در 100 ثانیه گفت: چالش اصلی ساخت فیلم 100 ثانیه ای این است که فیلم نباید شبیه یک تیزر، کلیپ یا تکه ای از یک فیلم بلند به نظر برسد؛ باید یک اثر کامل با شروع، اوج و پایان مشخص باشد. الزامش این است که از تصویر نهایت استفاده را بکنید و به جای توضیح دادن با دیالوگ، بار درام را روی نگاه ها، فضاسازی و حس صحنه بگذارید تا تماشاگر بعد از ثانیه صدم، تازه فکر کردن به فیلم را شروع کند.

وی با اشاره به جشنواره فیلم 100 عنوان کرد: جشنواره 100 از معدود رویدادهایی است که فرمت و هویت منحصربه فرد خودش را حفظ کرده است. فیلم صدثانیه ای کار به مراتب سخت تری از فیلم بلند یا حتی کوتاه داستانی است، چون مجالی برای اشتباه ندارید و جشنواره 100 بهترین ویترین برای نمایش این گونه آثار است. من اولین بار است که در این رویداد شرکت می کنم و خیلی خوشحالم که 2 اثر، یکی در بخش داستانی و دیگری در بخش مستند را در پانزدهمین دوره از این جشنواره دارم.

امیری در پایان یادآور شد: جشنواره فیلم 100 زمانی به رسالت کاملش می رسد که پرونده یک فیلم با شب اختتامیه بسته نشود، بلکه از فردای اختتامیه، تازه اثر در میان مردم و پلتفرم های مختلف پخش دیده شود. در نهایت، حفظ سلامت رقابت در جشنواره بسیار اهمیت دارد و به نظرم نباید با وارد کردن کارهای پروداکشن محور و هزینه های سنگین به ساختار جشنواره آسیب زد. روح فیلم 100 ثانیه ای ایجاز و کشف خلاقیت است و بچه های جوان با اندیشه و زیست واقعی شان به این رویداد می آیند، نباید میدان رقابت به شکلی شود که فیلمساز احساس کند پول بر قصه و خلاقیت برتری پیدا کرده است.

«خداحافظ سوپر من» روایتی انسانی و اجتماعی است که داستان آن حول رابطه یک پدربزرگ و نوه اش شکل می گیرد؛ پدربزرگی که می داند نوه اش از تاریکی می ترسد و برای غلبه بر این ترس، برای او خانه ای کاغذی می سازد. این روایت در لایه ای عمیق تر، اشاره ای به ماجرای میناب در دوران جنگ دارد و تلاش می کند از دریچه ای انسانی، ترس، امنیت و پیوند عاطفی میان نسل ها را به تصویر بکشد.

محمدمهدی عزیزمحمدی نویسندگی این فیلم کوتاه را برعهده داشته و مهدی صفار نیز در آن به ایفای نقش پرداخته است.