ضرورت حکمرانی یکپارچه در فضای مجازی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما؛ سعیدرضا عاملی، در همایش ملی تنظیم گری فضای مجازی، با اشاره به مفهوم «جامعه پردازی» در بیانیه گام دوم انقلاب اظهار کرد: انسان ها ماشین نیستند؛ انسان دارای اراده است. در مسائل اجتماعی نمی توان صرفاً با دستور و بخشنامه انتظار تحقق اهداف را داشت. به همین دلیل، در حوزه جامعه پردازی باید به ظرافت های اجتماعی و اقتضائات انسانی توجه کرد.

وی افزود: از نظر شکلی، مدل حکمرانی در فضای مجازی را می توان مبتنی بر مفهوم «دو فضا» دانست؛ به این معنا که باید از یک سو به اقتضائات زیست بوم زندگی مردم ایران و میراث تاریخی و تمدنی کشور توجه داشت و از سوی دیگر، فضای مجازی را به عنوان فضایی معادل و در کنار فضای فیزیکی در نظر گرفت که قابلیت های متفاوتی دارد.

عاملی با بیان اینکه تفاوت میان «فضا» و «مکان» اقتضائات حکمرانی را تغییر می دهد، گفت: در فضای فیزیکی با اشیا، مکان و زمان فیزیکی سروکار داریم، اما در فضای مجازی با فضایی مواجهیم که میلیارد ها کاربر و قدرت های بزرگ فناوری در آن حضور دارند و منطق متفاوتی بر آن حاکم است.

عاملی افزود: یکی از قدرتمندترین اشکال جاسوسی، جاسوسی داده محور است؛ زیرا داده ها می توانند تصویری از اولویت ها و علایق یک جامعه و الگو های ارتباطی آن ارائه کنند.

دبیر سابق شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ضرورت تنظیم گری در فضای مجازی گفت: در این فضا مدل های کنترلی به تنهایی نمی توانند کارآمد باشند و باید از مدل هایی استفاده کرد که مبتنی بر انگیزه، قانون مندی و تنظیم گری مناسب باشند.

وی تصریح کرد: ما در ایران کمترین میزان قانون گذاری متناسب با تحولات فضای مجازی را داشته ایم. قوانینی مانند قانون تجارت الکترونیکی و قانون جرایم رایانه ای مربوط به حدود دو دهه قبل هستند و متناسب با ظرفیت ها و مسائل جدید فضای مجازی، پاسخگوی همه نیاز های امروز نیستند.

عاملی خاطرنشان کرد: تفاوت میان فضای فیزیکی و فضای مجازی و همچنین تفاوت مفهوم زمان در این دو فضا، شرایط حکمرانی را کاملاً متفاوت کرده است. در فضای فیزیکی با زمان خطی و مفاهیمی مانند شب و روز مواجهیم، اما در فضای مجازی سرعت و هم زمانی، فاصله ها را از میان برده و این ویژگی، مدل های حکمرانی و تنظیم گری متفاوتی را می طلبد.

وی در جمع بندی سخنان خود گفت: اگر بخواهیم عناصر اصلی حکمرانی و تنظیم گری را در حوزه هایی مانند زیرساخت، محتوا، داده و حریم خصوصی، اقتصاد و کسب وکار و امنیت سایبری اعمال کنیم، در درجه نخست باید یکپارچگی در نظام حکمرانی کشور وجود داشته باشد.

عاملی با انتقاد از وقفه در برگزاری جلسات شورای عالی فضای مجازی اظهار کرد: بیش از یک سال است که جلسات شورای عالی فضای مجازی تشکیل نشده و این مسئله اهمیت دارد؛ چراکه کشور صد ها و هزاران دستور کار دارد و یکی از مهم ترین حوزه های مورد نیاز، مقررات گذاری و قانون گذاری در فضای مجازی است.

وی افزود: شورای عالی فضای مجازی باید در حوزه هایی مانند مقررات گذاری، امنیت سایبری و سایر مسائل راهبردی، نقش خود را ایفا کند و تصمیمات آن در ساختار اجرایی کشور به مرحله اجرا برسد.

عاملی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به جایگاه ایران در حوزه قدرت سایبری گفت: بر اساس گزارش های منتشرشده، ایران در رتبه بندی قدرت سایبری در جایگاه دهم جهان قرار دارد. این در حالی است که رتبه ایران در برخی شاخص های تحول دیجیتال پایین تر است.

وی گفت: دلایل متعددی برای قدرت سایبری کشور مطرح شده است، اما یکی از ظرفیت های مهم ایران، سرمایه انسانی است. ایران از نظر سرمایه انسانی مهندسی ظرفیت قابل توجهی دارد و بر اساس برخی رتبه بندی ها، در این حوزه در جایگاه سوم جهان قرار گرفته است.

دبیر سابق شورای عالی انقلاب فرهنگی در پایان تأکید کرد: کشوری که از سرمایه انسانی قدرتمندی برخوردار است، ظرفیت بالایی برای موفقیت در فضای مجازی دارد؛ اما استفاده از این ظرفیت نیازمند حکمرانی یکپارچه، تنظیم گری متناسب با تحولات فناوری و توجه جدی به زیرساخت، داده، اقتصاد دیجیتال، محتوا و امنیت سایبری است.