مستند سازی خسارت جنگ تحمیلی به 28 بنای تاریخی اصفهان

به گزارش خبرگزاری صداوسیما امیر کرم زاده در همایش حقوق ملی و بین المللی میراث فرهنگی در جنگ، گفت: 28 بنای تاریخی استان در جریان جنگ براثر لرزش، ارتعاش و انفجار های مجاور آسیب دیدند و مستندسازی خسارت ها برای پیگیری حقوقی و مطالبه جبران آنها انجام شده است.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان با اشاره به تجربه اصفهان در حفاظت از بنا های تاریخی در دوره های بحرانی، ادامه داد: موضوع صیانت از میراث فرهنگی در زمان جنگ صرفاً یک مسئله داخلی نیست و باید در چارچوب حقوق ملی و تعهدات بین المللی کشور ها نسبت به حفاظت از میراث فرهنگی بررسی و پیگیری شود.

کرم زاده افزود: در جنگ اخیر، 28 بنای تاریخی در استان اصفهان به دلیل لرزش ها، ارتعاشات و انفجار هایی که در مجاورت این بنا ها رخ داد، دچار آسیب شدند و اداره کل میراث فرهنگی استان فرآیند مستندسازی این آسیب ها و اقدامات لازم برای ثبت و پیگیری حقوقی آنها را دنبال کرده است.

او با اشاره به سابقه آسیب دیدن بنا های تاریخی اصفهان در دوران جنگ تحمیلی، تصریح کرد: تجربه های دهه 60 و نحوه مواجهه جامعه میراث فرهنگی با آسیب های ناشی از جنگ می تواند در شرایط کنونی مورد استفاده قرار گیرد و اصفهان از ظرفیت استادان، باستان شناسان، متخصصان میراث فرهنگی و صاحب نظرانی برخوردار است که در این زمینه تجربه و دانش تخصصی دارند.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان ادامه داد: یکی از موضوعات مهم این همایش، بهره گیری از ظرفیت علمی متخصصان داخلی و بین المللی در حوزه حقوق میراث فرهنگی، مدیریت بحران و حفاظت از بنا های تاریخی است و قرار است از تجربه استادان و صاحب نظران دانشگاه های معتبر جهان و متخصصان حوزه مدیریت بحران و حفاظت از میراث فرهنگی استفاده شود.

کرم زاده افزود: پیگیری های لازم از مسیر های مختلف ازجمله قوه قضاییه، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، وزارت امور خارجه و یونسکو انجام شده و مستندات مربوط به آسیب های واردشده نیز در چارچوب این فرآیند ها ارائه شده است.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان با تأکید بر ضرورت تبدیل مستندسازی خسارت ها به یک پرونده حقوقی قابل استناد، گفت: موضوع فقط ثبت میزان خسارت به یک بنا نیست؛ بلکه باید آثار مستقیم و غیرمستقیم جنگ بر ارزش های تاریخی، معماری و هویتی این بنا ها نیز مستندسازی شود تا امکان پیگیری حقوقی و مطالبه خسارت بر مبنای مستندات کارشناسی فراهم باشد.

او با اشاره به ضرورت برآورد اقتصادی خسارت های واردشده به میراث فرهنگی استان ادامه داد: برآورد اولیه نشان می دهد خسارت های مادی وارد شده به بنا های تاریخی استان در سطح قابل توجهی قرار دارد و برای مرمت، تثبیت، حفاظت و بازسازی این بنا ها منابع قابل توجهی موردنیاز است؛ بنابراین جبران این خسارت ها باید در فرآیند های حقوقی موردتوجه قرار گیرد.

کرم زاده تصریح کرد: ارزش واقعی یک بنای تاریخی را نمی توان صرفاً با هزینه مرمت یا بازسازی آن سنجید؛ زیرا بخش مهمی از ارزش میراث فرهنگی به اصالت، قدمت، شواهد تاریخی، مصالح و فنون ساخت و پیوند آن با هویت تاریخی جامعه بازمی گردد و آسیب به این مؤلفه ها در بسیاری موارد قابل جبران کامل نیست.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان همچنین با اشاره به نصب نشان سپر آبی در برخی بنا های تاریخی، گفت: معرفی و مشخص کردن بنا های تاریخی در چارچوب سازوکار های بین المللی حفاظت از میراث فرهنگی، یکی از اقداماتی است که می تواند جایگاه این بنا ها را در فرآیند های حفاظت در شرایط جنگی و بحرانی روشن تر کند.

او ادامه داد: حفاظت از میراث فرهنگی در شرایط جنگی باید از مرحله واکنش پس از حادثه فراتر رود و به یک نظام پیشگیرانه شامل شناسایی بناها، ثبت مستندات، تهیه نقشه های حفاظتی، ارزیابی آسیب پذیری، مدیریت بحران و پیش بینی اقدامات اضطراری تبدیل شود.

کرم زاده افزود: اصفهان به دلیل برخورداری از مجموعه ای کم نظیر از بناها، محوطه ها و بافت های تاریخی، نیازمند توجه ویژه در برنامه های مدیریت بحران است و تجربه آسیب های اخیر نشان داد که حفاظت از میراث فرهنگی باید در کنار حفاظت از زیرساخت ها و خدمات شهری، به عنوان یکی از مؤلفه های مهم مدیریت بحران مورد توجه قرار گیرد.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان گفت: مطالبه جبران خسارت های وارد شده به میراث فرهنگی استان، موضوعی تخصصی و حقوقی است و لازم است با اتکا به مستندات فنی، گزارش های کارشناسی و ظرفیت های حقوق ملی و بین المللی دنبال شود.

کرم زاده با تأکید بر ضرورت همکاری دستگاه های تخصصی و نهاد های مسئول در این زمینه تصریح کرد: حفاظت از میراث فرهنگی در زمان جنگ مسئولیتی فراتر از یک دستگاه است و برای صیانت از بنا ها و بافت های تاریخی، همکاری مجموعه های حقوقی، نظامی، مدیریت بحران، دانشگاه ها، متخصصان مرمت و نهاد های بین المللی ضروری است.

او تأکید کرد: برگزاری این همایش می تواند زمینه ای برای جمع بندی تجربه های گذشته، بررسی ظرفیت های حقوقی موجود و طراحی سازوکار های دقیق تر برای حفاظت از میراث فرهنگی در برابر تهدید های ناشی از جنگ و بحران های آینده باشد.