تحول صنعت خرما با زنجیره ارزش

به گزارش گروه کشاورزی و محیط زیست خبرگزاری صداوسیما؛ همزمان با فرارسیدن «روز ملی خرما»، مسئولان ارشد حوزه کشاورزی و پژوهشی کشور، آینده این محصول راهبردی را در گرو عبور از خام فروشی، ارتقای بهره وری و تکمیل زنجیره تولید دانستند. ایران با تولید بیش از 1.9 میلیون تن خرما، در جمع چهار کشور برتر تولیدکننده این محصول در جهان قرار دارد؛ جایگاهی که نیازمند تقویت حضور در بازار های بین المللی از طریق استانداردسازی و بسته بندی نوین است.

ضرورت توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی

کریم ذوالفقاری، رییس مرکز توسعه مکانیزاسیون و صنایع کشاورزی، با تأکید بر اینکه آینده صنعت خرمای ایران در گرو عبور از خام فروشی است، اظهار داشت: «صنایع تبدیلی و تکمیلی، حلقه اتصال تولیدکننده به بازار های داخلی و بین المللی هستند و حرکت به سمت فرآوری، ارزش اقتصادی این محصول را به شکل چشمگیری افزایش می دهد.»

او با اشاره به ظرفیت های موجود در کشور افزود: «در حال حاضر 654 واحد صنایع تبدیلی و تکمیلی خرما دارای پروانه بهره برداری هستند که ظرفیت اسمی آنها بیش از 820 هزار تن است.» ذوالفقاری تصریح کرد: «تولید محصولاتی نظیر خمیر و شیره خرما، قند مایع، شکلات، کمپوت، لواشک و حتی الکل، نشان دهنده ظرفیت بالای خرما به عنوان ماده اولیه صنایع مختلف است.» وی همچنین اولویت های این حوزه را توسعه زیرساخت های صادراتی، حمایت از شرکت های دانش بنیان، ایجاد پایانه های تخصصی در قطب های تولید و نوسازی واحد های فرسوده اعلام کرد.

پژوهش و دانش، موتور محرک بهره وری

در همین حال، علیرضا جعفرنژادی، رییس پژوهشکده خرما و میوه های گرمسیری نیز با تأکید بر ضرورت افزایش بهره وری، «دانش، فناوری و توسعه زنجیره ارزش» را سه ضلع اصلی تحول این صنعت برشمرد. وی با اشاره به چالش های پیش روی نخلستان ها از جمله محدودیت منابع آب، شوری خاک، تغییرات اقلیمی و آفات، گفت: «پاسخ به این چالش ها نیازمند تحقیقات مسئله محور و استفاده مؤثر از ظرفیت های علمی کشور است.»

جعفرنژادی با بیان اینکه ذخایر ژنتیکی ایران سرمایه ای ملی محسوب می شود، خاطرنشان کرد: «حفاظت و بهره برداری علمی از این ذخایر و توسعه فناوری کشت بافت برای تأمین نهال های سالم و استاندارد، از ضرورت های انکارناپذیر برای نوسازی نخلستان هاست.» وی همچنین تأکید کرد که افزایش تولید به تنهایی تضمین کننده موفقیت نیست و باید فرآوری، بسته بندی، کاهش ضایعات و ارتقای استاندارد های کیفی، هم زمان با تولید، به جدیت دنبال شود.

هم افزایی؛ رمز موفقیت در تجارت جهانی

جمع بندی اظهارات مسئولان این حوزه نشان می دهد که تحقق چشم انداز روشن برای خرمای ایرانی، نیازمند «هم افزایی پژوهش و تولید» است. ترکیب تجربه نخلداران با دانش فناورانه پژوهشگران، و همچنین همکاری میان بخش خصوصی، دانشگاه ها و دستگاه های اجرایی، مسیری است که می تواند خرما را از یک محصول سنتی کشاورزی به محور اصلی صنایع غذایی، دارویی و محصولات نوین تبدیل کند.

روز ملی خرما در نهایت فرصتی است تا با نگاهی دوباره به ظرفیت های عظیم این محصول، علاوه بر قدردانی از نخلداران، مسیر پرشتاب تری برای توسعه صادرات، ایجاد اشتغال پایدار و ارتقای جایگاه ایران در تجارت جهانی خرما ترسیم شود.