خروجی مطلوب حوزه های علمیه، علمی است که به تولید، ترویج و عمل منتهی شود

به گزارش ایکنا، حجت الاسلام والمسلمین محسن قرائتی در مراسم افتتاحیه دروس مؤسسه آموزش عالی حوزوی امام مهدی(عج) (مرکز تخصصی مهدویت، تفسیر و نماز) که شامگاه سه شنبه 24 شهریور ماه در نمازخانه این مؤسسه در قم برگزار شد، بر ضرورت توجه به کارکردهای اصلی حوزه های علمیه و رسالت طلاب در عرصه علم و تبلیغ تأکید کرد. وی اظهار کرد: همان گونه که فعالیت های مردم جهان در سه عرصه تولید، توزیع یا مصرف تعریف می شود، طلبگی نیز از این قاعده مستثنی نیست و می تواند انسان را به تولید علم، توزیع معارف دینی یا بهره گیری و عمل به علوم اسلامی رهنمون سازد.
رئیس ستاد اقامه نماز کشور با اشاره به اینکه طلبگی در عالی ترین سطح می تواند زمینه ساز تولید علم باشد، تصریح کرد: طلبگی در یک مرحله، انسان را به قدرت اجتهاد، فقاهت، تحقیق و تألیف آثار علمی می رساند و در این جایگاه است که طلبه، تولیدکننده علم محسوب می شود. حتی اگر طلبه به مرحله اجتهاد و تولید آثار علمی نرسد، باز هم مسیر طلبگی زمینه ای ارزشمند برای بهره گیری از آثار بزرگان و انتقال و توزیع معارف قرآن کریم و عترت پیامبر اکرم(ص) است. این انتقال که می تواند از طریق قلم، بیان، هجرت و تبلیغ صورت گیرد، طلبه را در جایگاه توزیع کننده علم و معارف دینی قرار می دهد.
استاد حوزه علمیه با استناد به سخنی از امام رضا(ع) درباره اهمیت معرفی معارف اهل بیت(ع) فرمود: «فَإِنَّ النَّاسَ لَوْ عَلِمُوا مَحَاسِنَ کَلَامِنَا لَاتَّبَعُونَا»؛ یعنی اگر مردم زیبایی های سخنان ما را می دانستند، از ما پیروی می کردند.
قرائتی در ادامه، مرحله سوم را «بهره گیری عملی از علوم اسلامی» دانست و اظهار کرد: آشنایی با علوم اسلامی دست کم باید بستری برای عمل خود فرد باشد؛ چرا که علم زمانی به نتیجه مطلوب می رسد که در زندگی و رفتار انسان ظهور یابد. توفیق واقعی برای کسی است که هر سه مرحله را به طور هم زمان محقق کند؛ یعنی هم با تحقیق و اجتهاد به تولید علم بپردازد، هم با قلم و بیان در مسیر توزیع معارف الهی گام بردارد و هم در عرصه عمل پیشگام باشد. رئیس ستاد اقامه نماز با اشاره به روایتی درباره جایگاه عالم نافع («عَالِمٌ نَاطِقٌ یَنْتَفِعُ بعِلْمِهِ») تصریح کرد: عالم باید سخن بگوید و از علم خود اثر ایجاد کند. بر این اساس، خروجی مطلوب حوزه های علمیه باید علمی باشد که به تولید، ترویج و عمل منتهی شود. کسی که جایگاه حقیقی این مسیر را بشناسد، تحت تأثیر توهمات، تبلیغات سوء و مقایسه های نابجا قرار نمی گیرد و مسیر خود را تغییر نمی دهد. طلبه باید بداند راه علم، تبلیغ و خدمت به دین، مسیری ارزشمند و دارای جایگاه الهی است و نباید با برداشت های نادرست یا مقایسه های غیرواقعی از آن فاصله گرفت. یکی از اهداف اساسی تأسیس حوزه های علمیه، تربیت عالمانی است که بتوانند در برابر پرسش ها و شبهات، با دانش کافی و استدلال منطقی پاسخ گو باشند و معارف دینی را به شیوه ای صحیح و قابل فهم برای جامعه تبیین کنند.
این استاد حوزوی برای تبیین اهمیت علم آموزی مستمر، به ماجرای حضرت موسی(ع) و حضرت خضر(ع) اشاره کرد و گفت: برای کسب علم، حتی پیامبری اولوالعزم همچون حضرت موسی(ع) مأمور شد تا در جست وجوی حضرت خضر(ع) برآید و با فروتنی از ایشان درخواست کرد تا برای فراگیری بخشی از علوم الهی، همراه او باشد؛ چنان که فرمود: «هَلْ أَتَّبعُکَ عَلَیٰ أَنْ تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا» (آیا می توانم از تو پیروی کنم تا از آنچه به تو آموخته شده است، دانشی برای رشد و هدایت بیاموزم؟).

هیچ گاه خود را فارغ التحصیل ندانیم

قرائتی در ادامه با تأکید بر ضرورت استمرار در مسیر علم آموزی تصریح کرد: هیچ کس نباید خود را فارغ التحصیل یا بی نیاز از کسب دانش بداند؛ چرا که حتی پیامبر گرامی اسلام(ص) نیز از سوی خداوند مأمور شده است تا افزایش علم و دانش خود را از پروردگار طلب کند. ایشان در این راستا به آیه 114 سوره مبارکه طه اشاره کردند که خداوند متعال در آن خطاب به پیامبر اکرم(ص) می فرماید: «وَ قُلْ رَبّ زدْنِی عِلْماً» (و بگو: پروردگارا، بر دانش من بیفزا).

مفسر قرآن با تأکید بر ضرورت توجه طلاب به هدف غایی تحصیل در حوزه های علمیه اظهار داشت: گرچه امروزه مسئله دریافت مدارک تحصیلی مطرح است، اما هدف و انگیزه اصلی طلبه نباید کسب مدرک باشد؛ بلکه هدف بنیادین حوزه های علمیه باید تربیت عالمان ربانی و افرادی باشد که همواره در مسیر فراگیری، آموزش و ترویج معارف الهی گام برمی دارند.

قرائتی با تبیین تفاوت میان «استفاده از مدرک» و «مدرک گرایی» اظهار کرد: مدرک را باید گرفت، اما نباید برای مدرک درس خواند. مدرک باید صرفاً وسیله ای در مسیر تحصیل و انجام رسالت علمی باشد، نه اینکه خود به هدف اصلی تبدیل شود.
وی در ادامه با تأکید بر اینکه توجه بیش از اندازه به مدرک می تواند انسان را از هدف واقعی علم آموزی دور کند، افزود: اگرچه موضوع مدرک در جامعه مورد توجه قرار گرفته است، اما تلاش طلاب و دانش پژوهان علوم دینی نباید صرفاً معطوف به دریافت آن باشد. آنچه اهمیت دارد، کسب دانشی عمیق، فهم صحیح معارف دینی و تبدیل شدن به عالمی است که بتواند در جامعه منشأ هدایت و اثرگذاری باشد.

تأکید بر جدیت در فراگیری علوم اسلامی

مفسر قرآن با تأکید بر ضرورت جدی گرفتن دروس حوزوی اظهار کرد: دروس حوزه و علوم اسلامی باید با جدیت و اهتمام فراوان دنبال شود. طلبه نباید تحصیل را امری مقطعی و محدود به روزهای رسمی کلاس بداند، بلکه باید در تمام طول سال برای افزایش دانش، مطالعه و پژوهش، برنامه ای مستمر داشته باشد.

وی با استناد به آیه 12 سوره مریم یادآور شد: قرآن کریم می فرماید: «خُذ الْکِتابَ بقُوَّةٍ»؛ این تعبیر قرآنی بیانگر ضرورت جدیت و قوت در فراگیری کتاب الهی است و می تواند الگویی برای طلاب و دانش پژوهان علوم دینی در مسیر تحصیل و کسب معرفت باشد.

این استاد حوزه علمیه همچنین بر ضرورت بازنگری در نحوه بهره برداری از ایام تعطیلات حوزه تأکید کرد و گفت: باید تلاش کنیم از تعطیلات حوزه بکاهیم یا برای این ایام، برنامه ای ویژه و هدفمند تدوین کنیم تا روند مطالعه و تحصیل طلاب دچار وقفه نشود. چنانچه تعطیلاتی در پیش باشد، این ایام باید فرصتی برای مطالعه، تحقیق، تألیف و تکمیل فعالیت های علمی باشد؛ به گونه ای که طلبه بتواند در کنار استراحت مورد نیاز، بخشی از زمان خود را به فعالیت های علمی اختصاص دهد.

«تفسیر نمونه»؛ نمونه ای از بهره گیری علمی از ایام تعطیل

قرائتی در ادامه با اشاره به تجربه نگارش مجموعه ارزشمند «تفسیر نمونه» اظهار کرد: بخش عمده ای از 27 جلد تفسیر نمونه در ایام تعطیلات حوزه، از جمله پنج شنبه ها، جمعه ها، تعطیلات تابستان و ایام عید به رشته تحریر درآمده است.

مفسر قرآن این تجربه شخصی را نمونه ای از ظرفیت بالای ایام تعطیل برای فعالیت های علمی دانست و بیان کرد: می توان از فرصت هایی که در طول سال در اختیار انسان قرار می گیرد، برای مطالعه، تحقیق، تألیف و تولید آثار علمی بهره جست.

وی در پایان سخنان خود، بار دیگر بر ضرورت بازگشت به هدف اصلی تحصیل در حوزه های علمیه تأکید کرد و گفت: طلاب باید دروس حوزه و علوم اسلامی را جدی بگیرند و با انگیزه ای فراتر از دریافت مدرک، در مسیر علم آموزی، ترویج معارف دینی و تعالی بخشیدن به خود به عنوان عالم ربانی گام بردارند.

انتهای پیام