اندیشکده حل مسئله؛ مأموریت امروز دانشگاه معارف قرآن و عترت(ع) اصفهان

دانشگاه معارف قرآن و عترت(ع) اصفهان با تکیه بر میراث معنوی مؤسس خود و با نگاهی به نیازهای روز جامعه، در حال گذار به سوی مدل «دانشگاه بدون دیوار» است. این نهاد آموزشی با شناسایی خانواده در جایگاه کلیدی ترین نهاد اجتماعی، درصدد است تا با تدوین مدل «خانواده متعالی» و ترویج سواد کاربردی قرآنی، نقشی فعال در کاهش آسیب های اجتماعی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان ایفا کند. خبرنگار ایکنا از اصفهان در گفت وگو با محسن حاج کاظمیان، رئیس دانشگاه معارف قرآن و عترت(ع) اصفهان، ابعاد این تحول ساختاری، چالش های حقوقی حوزه خانواده و نقش رسانه ها در ارتقای فرهنگ جامعه را بررسی کرده است.

ایکنا ـ در آغاز گفت وگو، لطفاً درباره تاریخچه شکل گیری دانشگاه، رشته ها و مقاطع تحصیلی، فضای آموزشی، تعداد دانشجویان در حال تحصیل و فارغ التحصیلان و همچنین امتیازات این مرکز برای مخاطبان توضیح دهید.

حدود 36 سال پیش، مرحوم حجت الاسلام مهدی مظاهری که معرف بسیاری از خیرین اصفهانی و بانی فعالیت های خیر و عام المنفعه در این شهر بود، گام های نخست را برداشت. ایشان بیش از 30 نهاد و انجمن خیریه را در عرصه هایی که نیازمند تحول بود، راه اندازی و راهبری کرد. یکی از اقدامات ایشان پیش از انقلاب، تشکیل «انجمن ابابصیر» ویژه روشندلان بود؛ چراکه این عزیزان در آن زمان مرجع و تشکلی برای فراگیری معارف دینی نداشتند و این انجمن با هدف آموزش این معارف ایجاد شد.

علاوه بر این، مرحوم مظاهری انجمن های علمی، مرکزی برای درمان سرطان و «انجمن ایتام اصفهان» را تأسیس کرد که امروزه یکی از بزرگترین مؤسسات این شهر است و با گردش مالی بالا، تعداد زیادی از ایتام را تحت پوشش قرار داده و مورد اعتماد جامعه است. مرحوم مهدی مظاهری شخصیتی مورد وثوق خیرین و خود نیز بسیار دست به خیر بود؛ از این رو همواره می کوشید نیازهای جامعه را در هر زمان شناسایی کند و پاسخی مناسب برای آن ارائه دهد.

در دوران جنگ، ایشان هر هفته چندین کامیون امدادی برای جمع آوری کمک های مردمی و ارسال به جبهه ها فراهم می کرد و همواره در پاسخ به نیازهای جامعه، از جمله ساخت مسجد و تأسیس انجمن های گوناگون فعال بود. ایشان حدود 70 سال پیش، در مکانی که امروز در آن به خاک سپرده شده است (گلستان شهدا)، محفل قرائت دعای کمیل برگزار می کرد که باعث شد بسیاری از مردم اصفهان خاطراتی خوش از آن دوران داشته باشند. همچنین، قرائت دعای ابوحمزه در شب های جمعه در مسجد جامع اصفهان، از دیگر اقدامات معروف مرحوم مظاهری بود.

ایشان شخصیتی چندبعدی داشت که به نیازهای گوناگون مردم رسیدگی می کرد و بر فعالیتی خاص متمرکز نبود. یکی از عرصه هایی که پیگیر آن بود، تأسیس دارالقرآن هایی برای تقویت روخوانی و روان خوانی قرآن در جامعه بود که در آن زمان به 300 شعبه در اصفهان رسید. شعبه های دارالقرآن حتی در کوچه پس کوچه های شهر اصفهان نیز به چشم می خوردند. این مراکز به گونه ای راه اندازی می شد که افرادی بخشی از خانه خود (یک اتاق، یک طبقه یا کل خانه) را در طول هفته به دارالقرآن اختصاص می دادند تا جلسات قرآن در آنجا برگزار شود؛ اسناد این همکاری های مردمی امروز نیز موجود است.

همراه با استقبال مردم، دارالقرآن با کمبود مربی برای تأمین جلسات قرآنی در سطح شهر مواجه شد؛ از این رو، تربیت مربی قرآن در دستور کار قرار گرفت. مؤسسه «نوع دو» تأسیس شد که در آن زمان تحت مدیریت وزارت علوم، مجوز صدور گواهی برای آموزش دیدگان را داشت. هر یک از این مربیان حدود هزار ساعت آموزش می دیدند تا صلاحیت تدریس را کسب کنند.

با گذشت زمان، این مراکز توسعه یافتند. همزمان با تأسیس آن 300 شعبه، مرحوم مظاهری مجتمعی از مدارس دارالقرآن و دانشگاه قرآن را نیز بنیان نهاد؛ درواقع همان مؤسسه نوع دو به دانشگاه معارف قرآن و عترت تبدیل شد. در نهایت، پس از چند سال تداوم فعالیت ها، هزار مربی قرآن در این مؤسسه تربیت شدند که مأموریت آن ها، حضور در منازل مردم و آموزش روخوانی و روان خوانی قرآن بود.

ایکنا ـ این هفت هزار مربی در طول چند سال تربیت شدند؟

این مربیان تقریباً در 6 سال نخست آغاز به کار مراکز دارالقرآن، آموزش دیده و تربیت شدند و استقبال بسیار خوبی نیز از این فعالیت صورت گرفت.

ایکنا ـ ثمره این نوع نگاه و رویکرد مرحوم مظاهری را چگونه ارزیابی می کنید؟

این نگاه جامع مرحوم مظاهری بسیار راهبردی بود. ایشان سال های پیش دیداری با رهبر شهید انقلاب داشتند و شهید خامنه ای درباره مرحوم مظاهری فرمودند: «تأسیس دارالقرآن و دانشگاه در اوج قله کارهای آقای مظاهری است.» ایشان فردی معتمد و مرجعی برای کارهای خیر در شهر بود.

مرحوم مظاهری همواره سعی می کرد امور را پیش ببرد، نه اینکه کارها را به نام خود ثبت کند. از این رو، عده زیادی از استادان، خیرین و معتمدانی که به معارف قرآن و عترت علاقه داشتند، به دانشگاه پیوستند و به تقویت فعالیت های آن کمک کردند؛ از جمله استادان دانشگاه علوم پزشکی، دانشگاه اصفهان، روحانیون و مراجعی همچون آیت الله مکارم شیرازی، آیت الله سبحانی و جمعی از علمای اصفهان در راه اندازی این دانشگاه همیاری کردند.

تا به امروز، دانشگاه معارف قرآن و عترت اصفهان بیش از 17 هزار فارغ التحصیل داشته است که عمده آنان بانوان بوده اند. هم اکنون، جمعیت دانشجویی دانشگاه، 1200 نفر است که از این تعداد، 1050 نفر خانم هایی هستند که با حجاب کامل پذیرفته شده اند. علاوه بر رشته های علوم قرآنی که مجوز تدریس داشتند، مانند نهج البلاغه، علوم کاربردی، تفسیر قرآن و...، پس از 6 سال نخست که نیاز به تربیت مربی قرآن تأمین شد، پذیرش دانشجویان در رشته های دیگر علوم انسانی نیز کلید خورد؛ رشته هایی مانند روان شناسی، حقوق، علوم تربیتی، مشاوره و... که همگی با علوم قرآن و حدیث پیوند نزدیکی دارند.

برای نمونه، دانشجویی که در رشته مشاوره در این دانشگاه تحصیل می کند، همزمان با مبانی تخصصی رشته خود، با علوم قرآن و عترت نیز آشنا می شود. مرحوم مظاهری برای تحقق این هدف، دو راهبرد در پیش داشت: نخست اینکه محتوای دروس را تا جایی که قواعد وزارت علوم اجازه می داد، تغییر دهد و رشته های جدیدی به تصویب برساند. برای نمونه، در دانشگاه رشته «معارف و علوم تربیتی» داریم که در آن، دانشجویان علاوه بر واحدهای تخصصی علوم تربیتی، 70 واحد در حوزه معارف نیز می گذرانند.

ایکنا ـ در طول سال های اخیر، در خصوص رشته های تحصیلی تغییراتی داشته اید؟

بله؛ برای نمونه، سرفصل های رشته «مهدویت» را خودمان تدوین و درخواست ثبت آن را ارائه دادیم که خوشبختانه به تصویب رسید تا در مقطع کارشناسی ارشد در دانشگاه ارائه شود. به باور ما، گرایش هایی مانند مهدویت در مقطع ارشد معنای عمیق تری می یابند؛ چراکه دانشجویان در مقطع کارشناسی ابتدا با دروس علوم قرآن و حدیث آشنا می شوند و زمینه ای مناسب برای ورود به این تخصص کسب می کنند. دانشجویان رشته علوم قرآن و حدیث، الهیات و تمامی رشته های علوم انسانی می توانند در مقطع کارشناسی ارشد، گرایش مهدویت را انتخاب کنند.

ایکنا ـ آیا با تغییر و تحولات اجتماعی، اهداف و رویکردهای دانشگاه نیز بازنگری شده است؟

پس از آنکه نیاز به تربیت مربیان قرآنی در اصفهان تا حد زیادی تأمین شد، هدف دانشگاه نیز تغییر یافت و بر تربیت مبلغان کارآمد برای ترویج معارف قرآن و عترت متمرکز شد. در این راستا اقدامات بسیاری انجام دادیم؛ از جمله اینکه برای تمامی رشته ها، 12 واحد درسی جبرانی که مجوز آن از سوی وزارت علوم صادر شده است، در نظر گرفتیم. برای نمونه، دانشجویان رشته های علوم انسانی، 12 واحد معارف نیز می گذرانند.

این رویکرد با هدف تربیت مبلغان توانمند برای ترویج فرهنگ قرآن و عترت ادامه یافت و نتایج بسیار خوبی به دنبال داشت. یکی از طرح های برجسته و زیبای اجراشده در دانشگاه، «مبلغان نو» بود. در این طرح، با دانش آموزان مستعد و توانمند مناطق محروم غرب کشور مصاحبه می شد تا برای تحصیل در رشته علوم قرآن و حدیث و تربیت مربی قرآن، در این دانشگاه جذب شوند.

تحصیل این افراد در طول چهار سال، همراه با دریافت خدمات دانشجویی، به طور رایگان بود. این دانشجویان در کنار دروس دانشگاهی، در کارگاه هایی برای تقویت مهارت های اجتماعی و حتی مهارت های فنی، مانند خیاطی شرکت می کردند. نکته جالب این بود که این افراد پس از اتمام تحصیل و بازگشت به شهرهای خود برای گذراندن دوره تعهد، به سرعت از سوی نهادهای گوناگون جذب و به کار گرفته می شدند.

طرح «مبلغان نو» تأثیر بسزایی در ترویج معارف قرآن و عترت داشت و همچنان ادامه دارد. اکنون این طرح را توسعه داده ایم و قصد داریم از مناطق محروم خود اصفهان نیز افرادی را به صورت بورسیه جذب کنیم. مسئولیت این عزیزان پس از فارغ التحصیلی این است که کنش های اجتماعی مثبتی با محتوای قرآن و عترت در مناطق خود شکل و رواج دهند.

دانشگاه این طرح را به مثابه یک رسالت دنبال می کرد؛ به طوری که حتی در رشته های روان شناسی، مشاوره و حقوق نیز تلاش می شد مهارت های قرآنی و فهم قرآن به برنامه درسی افزوده شود تا فارغ التحصیلان بتوانند در جامعه به صورت عملی مروج معارف قرآن باشند. این روند تا سال 1395 و تا زمان درگذشت مرحوم مظاهری ادامه داشت.

از آنجا که هیئت مؤسس دانشگاه، خود ایشان و فرزندشان بودند و هر دو فوت کردند، مقرر شد فردی از بیت مرحوم به عضویت هیئت مؤسس درآید؛ زیرا یکی از بزرگترین مزیت های دانشگاه معارف قرآن و عترت، عام المنفعه و خیریه بودن آن است. در نتیجه، دو نفر از نوادگان مرحوم مظاهری با شرطی خاص به عضویت هیئت مؤسس درآمدند.

شرط آن ها این بود که ما نیازی به این دانشگاه نداریم، زیرا مراکز آموزشی بسیار بیشتر و بهتری وجود دارد و اگر قرار باشد حمایتی صورت گیرد، آن مراکز شایستگی بیشتری دارند؛ اما سؤال اصلی ما این است که مأموریت ویژه و متمایز این دانشگاه چیست؟

در نسل های اول و دوم دانشگاه ها، تمرکز بر آموزش، تربیت انسانی و پژوهش بود؛ اما در نسل های سوم، چهارم و پنجم، رویکرد به این سمت حرکت کرده است که دانشگاه چه مسئله ای از جامعه را حل می کند؟ در همین راستا، اصطلاح «دانشگاه بدون دیوار» مطرح شد؛ به این معنا که جامعه بتواند مسائل خود را در دانشگاه مطرح و دانشگاه نیز با ارتباطی آسان و سریع، برای حل این مشکلات تلاش کند.

ما با مطالعه ای جدی، طرح تحولی برای دانشگاه ترسیم کردیم. امروز با گسترش علم در فضای مجازی، دسترسی به منابع علمی برای همگان آسان شده است و این سؤال در سطح جهانی مطرح شده که وقتی علم در وسایل هوشمند در دسترس است، چرا باید در مدارس و دانشگاه ها درس بخوانیم؟ درواقع، مدل سنتی دانشگاه ها در حال منقضی شدن است. امروز با کمک هوش مصنوعی می توان مسائل را تحلیل کرد و دغدغه ما این است که جایگاه درست بهره گیری از هوش مصنوعی را کسب کنیم.

ایکنا ـ جزئیات این طرح تحول را برای مخاطبان تشریح کنید.

ما با بررسی مدل های مجازی دانشگاه های جهان و مدل های حضوری در ایران، به این نتیجه رسیدیم که بخش جدیدی با عنوان «راهبری مسائل اجتماعی» را به دانشگاه قرآن و عترت اضافه کنیم. به این صورت که ابتدا مسئله ای را در جامعه شناسایی و سپس در دانشگاه برای حل آن اقدام کنیم. اگر این رویکرد عملی شود، تمام فعالیت های علمی، پژوهشی و رویدادهای دانشگاه در مسیر حل مسائل واقعی جامعه حرکت خواهد کرد.

برای انتخاب مسئله ای که به دغدغه اصلی دانشگاه معارف قرآن و عترت اصفهان تبدیل شود، تحقیقات گسترده ای انجام دادیم، با افراد متعددی گفت وگو و آمارهای بسیاری را بررسی کردیم تا در نهایت، این سؤال که «به کدام مسئله جامعه رسیدگی کنیم؟» به دغدغه اصلی ما تبدیل شد. به دنبال مسئله ای می گشتیم که جامعیت داشته باشد و تأثیری مستقیم بر تعالی جامعه بگذارد. براساس جست وجوها و مطالعاتی که صورت گرفت، به این نتیجه رسیدیم که یکی از اساسی ترین نهادهای اجتماعی که مورد توجه علوم گوناگون قرار دارد، خانواده است.

امروز تعداد خانوارها در جامعه بسیار زیاد است و وضعیت این نهاد، اهمیتی حیاتی دارد. با بررسی های گسترده دریافتیم که بسیاری از آسیب های اجتماعی در مشکلات حوزه خانواده ریشه دارند. برای نمونه، تعارضات شدید خانوادگی که به طلاق منجر می شود، اثرات مخربی در کل جامعه به جا می گذارد، به طوری که بهره وری تک تک اعضای خانواده را به شدت کاهش می دهد و باعث سلب ارزش های اجتماعی می شود.

بازتاب رفتارها و تعارضات خانوادگی در حالات رفتاری و هیجانی کودک به طور واضح نمایان است؛ به گونه ای که با زیر نظر گرفتن رفتارهای کودک در مدرسه یا محیط های اجتماعی، می توان به وضعیت تعارضات خانواده پی برد. اگر حال خانواده خوب نباشد، فرزند دچار معضلاتی نظیر افت تحصیلی، افسردگی و ناهنجاری های رفتاری می شود. بررسی مراجعات به مراکز روان شناسی و مشاوره نیز نشان می دهد که درصد زیادی از مراجعان، اعضای خانواده هایی با تعارضات فراوان هستند؛ حتی آمارهای مربوط به اعتیاد در جامعه نیز در خانواده های متشنج ریشه دارد.

آمارهای موجود نشان می دهد که درصد قابل توجهی از خانواده های ایرانی دچار آسیب دیدگی و در معرض فروپاشی هستند یا پیش از این از هم پاشیده اند. این وضعیت هشدار می دهد که اگر جامعه ایرانی خواهان تعالی، ارزش آفرینی و توسعه است، باید بداند یکی از جامع ترین نهادهایش که همه افراد در آن عضویت دارند، یعنی خانواده، وضعیت مساعدی ندارد.

ما نهاد خانواده و انواع ناهنجاری های مرتبط با آن را مطالعه و دسته بندی کردیم. این دسته بندی ها به شرح زیر است:

خانواده های کاملاً فروپاشیده: خانواده هایی که والدین در آن ها مطلقه هستند و فرزندان با پیامدهای طلاق زندگی می کنند.

خانواده های دارای چالش های جدی: خانواده هایی که اگرچه روابط سالم تری دارند، اما با وجود طلاق عاطفی، همچنان در یک خانه زندگی می کنند.

خانواده های متعادل: این گروه، مدل ایده آل خانواده هستند؛ چراکه هر عضو در این خانواده به اهداف و توسعه فردی خود می رسد و درواقع، هیچ یک از اعضا مانع رشد دیگری نمی شود.

با پژوهش در معارف قرآن و عترت و تطبیق آن با علوم روز، نوعی از خانواده شناسایی شد که مرتبه ای بالاتر از خانواده متعادل دارد؛ این الگو را «خانواده متعالی» نامیدیم. در این نوع از خانواده، تمامی روابط بر محوریت «ما» شکل گرفته است؛ به این معنا که حتی اگر یکی از اعضا در برهه ای از زندگی نتواند تعادلی کامل میان امور شخصی اش برقرار کند، اما برای افزایش بهره وری و رشد خانواده، آگاهانه از سایر اعضا حمایت می کند و اولویت را به جمع می دهد.

در خانواده متعادل، هر یک از اعضا می کوشند میان کار و زندگی شخصی خود توازن برقرار کنند، اما گاهی شاهد هستیم که افرادی همچون شهدای دانشمند، کارآفرینان و پیشگامان، برای پیشبرد اهدافی بزرگ، ناگزیر به تحمل شرایط دشوار یا امنیتی خاص هستند که مرزهای تعادلی هر عضو خانواده را به چالش می کشد. کسی که فقط به دنبال تعادل باشد، احتمالاً عضو خانواده را از انجام چنین فعالیت های عظیمی بازمی دارد؛ اما در خانواده متعالی، برای تحقق هدفی والاتر مانند رشد و پیشرفت علم و فناوری کشور، به پذیرش برهم خوردن موقت تعادل شخصی رضایت می دهند.

ارزش بنیادین خانواده متعالی، رشد و تعالی است. این نهاد در بطن جامعه نیز تعالی ایجاد می کند و از این نظر است که اجتماع خانواده های متعالی می تواند به توسعه و تعالی کل جامعه منجر شود. از این رو، جامعه برای رسیدن به تعالی، به خانواده های متعالی نیاز دارد. ما و همکاران مان در دانشگاه معارف قرآن و عترت(ع) اصفهان، براساس علوم روز دنیا و آموزه های قرآن و عترت(ع)، در حال تدوین مدل خانواده متعالی هستیم.

بدون بهره مندی از مدلی جامع، نمی توان در هیچ عرصه ای به پیشرفت واقعی دست یافت، زیرا نتیجه نهایی ناقص و معیوب خواهد بود. بنابراین، ما در حال طراحی مدلی هستیم که این نهاد بتواند در عرصه های اقتصاد، مدیریت، حقوق، سیاست، فناوری، رسانه و...، روابطی سازنده ایجاد کند. خانواده متعالی فقط به رشد درونی خود بسنده نمی کند، بلکه برای جامعه الهام بخش و ارزش آفرین است؛ البته باید اذعان کرد که ارزش های حاکم بر جامعه نیز بر این خانواده تأثیر می گذارد و همین امر، اهمیت تقویت سایر نهادهای اجتماعی را دوچندان می کند.

ایکنا ـ در این بررسی ها، به چه نتایج دیگری دست یافتید؟

در دانشگاه معارف قرآن و عترت(ع)، جلسات هم اندیشی گسترده ای با صاحب نظران رشته های گوناگون برگزار می شود. برای نمونه، در جلسه ای با گروه حقوق و فعالان حقوقی حوزه خانواده، به نتایج بسیار جالبی رسیدیم. به گفته این فعالان، در پرونده های مربوط به طلاق، سقف پذیرش درخواست ها وجود دارد، مثلاً بیش از 200 پرونده پذیرفته نمی شود تا بتوان هر مورد را با دقت بررسی کرد.

در این میان، یکی از نقاط ضعف قوانین ما این است که قانون گذار بسیاری از احکام را به بخش اجرایی محول کرده و برای هر کنش یا رفتاری، مجازات یا رسیدگی اجرایی در نظر گرفته است. نتیجه این رویکرد آن است که هر فردی در صورت بروز کوچکترین حادثه خانوادگی، به سرعت به فکر شکایت می افتد که این امر بسیار آسیب زاست. برای نمونه، هر پرونده طلاق به طور متوسط می تواند به 6 شکایت کیفری، مانند تهمت، کذب، سرقت و... منجر شود، هرچند در بعضی موارد این رقم به 15 شکایت می رسد. همین روند باعث شده تا دادگاه های ما هر روز شلوغ تر شوند.

هدف از بیان این مطالب این است که بدانیم نباید دادگاه ها را صرفاً به سوی احکام اجرایی سوق دهیم، بلکه باید قوانینی تصویب کنیم که به تعالی نهاد خانواده کمک کند. در دنیای امروز، میزان مراجعات به دادگاه، یکی از شاخص های پیشرفت فرهنگی هر جامعه است. آمار اندک مراجعات در بعضی کشورها نشان می دهد که مشکلات فرهنگی و اجتماعی آن ها در لایه های تربیتی و فرهنگی حل می شود، نه در دادگاه ها.

از این رو، ترویج الگوی خانواده متعالی که می تواند تعالی بخش جامعه باشد، برای ما در دانشگاه قرآن و عترت(ع) اهمیتی حیاتی دارد و به یکی از دغدغه های اصلی مان برای پنج سال آینده تبدیل شده است. در همین راستا، دانشجویان رشته حقوق پیشنهاد دادند که قوانین به گونه ای بازنگری و طراحی شود که تا حد امکان به تشکیل پرونده در دادگاه منجر نشود و به جای آن، فرهنگ داوری در میان اعضای جامعه ترویج شود.

ایکنا ـ منظور از فرهنگ داوری چیست؟

مقصود دانشجویان حقوق از داوری، همان رویکرد قرآنی است؛ به این ترتیب که هنگام بروز اختلاف، بزرگ ترها و افراد مورد اعتماد را فرابخوانند تا میان طرفین صلح و آشتی ایجاد کنند. امروز اگرچه شوراهای داوری در جامعه شکل گرفته اند، اما داوری در محیط خانواده نیازمند مهارت های خاصی است. در هر صورت، این یکی از راهکارهای عملی برای کاهش تعارضات خانوادگی محسوب می شود.

ایکنا ـ در این راستا، دانشگاه چه مأموریتی برای خود تعریف کرده است؟

کاری که امروز دانشگاه معارف قرآن و عترت(ع) مأموریت خود برای حل مسائل جامعه در نظر گرفته، تشکیل «اندیشکده تعالی» است تا تمامی فعالیت ها و برون دادهای دانشگاه در راستای تعالی خانواده متمرکز شود. این رویکرد به هیچ وجه مانع فعالیت های تخصصی دانشجویان نمی شود، بلکه باعث می شود این فعالیت ها براساس محوری که بیان کردم، جهت دهی شود.

امروزه دانشگاه ها باید به سمتی حرکت کنند که هر یک، معضلی از معضلات جامعه را محور اصلی فعالیت های خود برگزینند و به طور تخصصی برای حل آن تلاش کنند. برای نمونه، دانشجویان باید بدانند که رشته هایی مانند جامعه شناسی یا حقوق در هر دانشگاه، با محوریت موضوعی مشخصی ارائه می شود. به این ترتیب، هر دانشگاه مأموریتی ویژه می یابد و در نتیجه، معضلات جامعه نیز با سرعت و دقت بیشتری کاهش پیدا می کند.

ما در دانشگاه معارف قرآن و عترت(ع)، پس از انتخاب نهاد خانواده به مثابه محور اصلی فعالیت های مان، افزایش کیفیت جذب دانشجویان و استادان را براساس رویکرد کاربردی در اولویت قرار دادیم. همچنین، عرصه پژوهش را با محوریت نهاد خانواده بازطراحی کردیم تا ارتقای کیفیت پژوهشی در دانشگاه را به دنبال داشته باشد.

علاوه بر این، نگاه ما به مباحث فرهنگی دانشگاه تغییر کرد؛ به گونه ای که در کنار آشنایی با معارف قرآن و عترت(ع)، تسلط بر مباحث توسعه فردی در عرصه فرهنگی نیز به یکی از ویژگی های متمایز دانشجویان ما تبدیل شد. از سوی دیگر، معتقدیم یکی از بزرگترین امتیازاتی که دانشجو برای ورود به جامعه باید داشته باشد، برخورداری از مهارت های کاربردی و کافی است.

در دنیای امروز، بهره مندی از سواد کافی در عرصه های گوناگون اهمیت بسیاری دارد. منظور ما از سواد، توانایی استفاده از الفبای هر عرصه است. با توجه به اینکه قرآن، کتاب سعادت زندگی انسان است، این سؤال مطرح می شود که چند درصد از افراد جامعه واقعاً دارای سواد قرآنی هستند؟ شاید نسل های پیشین با جلسات قرآنی انس بیشتری داشتند، اما امروز نوجوانان برای برقراری ارتباط با قرآن، با چالش های متعددی روبه رو هستند.

ما بر این باوریم که باید مفهوم سواد قرآنی را در جامعه بازتعریف و مطرح کنیم و شاید این دقیقاً همان نقطه اشتراک دانشگاه معارف قرآن و عترت(ع) با خبرگزاری ایکنا باشد. افزایش سواد قرآنی، درواقع به معنای افزایش توانمندی افراد در بهره برداری عملی از قرآن است؛ چراکه قرآن در تصمیم گیری های فردی و اجتماعی انسان ها نقش بسزایی دارد. امروز فعالان قرآنی، اعم از دانشگاه ها، مؤسسات و مراکز تخصصی باید به دنبال طراحی مدلی باشند که افراد جامعه را برای استفاده کاربردی از قرآن توانمند کند.

یکی از عرصه هایی که خبرگزاری ایکنا می تواند در آن با دانشگاه معارف قرآن و عترت(ع) اصفهان همکاری کند، سنجش میزان سواد قرآنی در سطح جامعه است. ما می توانیم با تکیه بر نتایج این سنجش، برنامه ای راهبردی برای مؤسسات و مراکز قرآنی تدوین کنیم تا فعالیت های آن ها به طور هدفمند در راستای افزایش سواد قرآنی جامعه متمرکز شود.

ایکنا ـ تا چه حد به مرحله اجرایی کردن مدل خانواده متعالی در جامعه نزدیک شده اید؟

پس از اینکه طرح خانواده متعالی به تصویب رسید و نهایی شد، گروه های تخصصی برای تدوین مدل و تنظیم مبانی نظری شکل گرفتند. اکنون که این مرحله به اتمام رسیده، تمرکز ما بر اجرایی کردن مراحل بعدی است. این رویکردی نوین به شمار می رود که دانشگاه معارف قرآن و عترت(ع) اصفهان آن را به مثابه مأموریت اصلی خود در قبال جامعه پذیرفته است.

ایکنا ـ آیا از همکاری سایر دانشگاه ها و نهادها در انجام این مأموریت استقبال می کنید؟

قطعاً؛ همکاری سایر بخش های جامعه با دانشگاه معارف قرآن و عترت(ع) اصفهان برای اجرایی کردن این طرح، نقطه اوج و هدف ماست. دانشگاه ما نیز جزئی از این جامعه است و اگر نتوانیم به کل جامعه متصل شویم و گفتمانی مشترک ایجاد کنیم، ایده آل های مان محقق نخواهد شد. حضور من در خبرگزاری ایکنا نیز دقیقاً برای توسعه همین شبکه همکاری ها و ترویج این طرح است.

تمام مراحل این مأموریت اهمیت ویژه ای دارد؛ نخست باید مسئله را به درستی شناسایی و سپس، الگوی حل آن را به صورت علمی طراحی کنیم. در این مرحله، مبانی معرفتی و قرآنی بسیار تعیین کننده هستند. پس از طراحی الگو، برنامه اجرایی را براساس آن تدوین می کنیم تا هر طرحی در مسیر درست قرار گیرد؛ اما مرحله نهایی، یعنی اجرای الگو در جامعه نمی تواند صرفاً در سطح دانشگاه ما باشد؛ چراکه نقش دانشگاه در اینجا، راهبری است تا به سایر نهادهای اجرایی کمک کند.

در نهایت، ارزشیابی اهمیت فراوانی دارد؛ ما باید بسنجیم که حتی به اندازه ذره ای توانسته ایم ادعاهای مان را محقق کنیم و در کاهش معضلاتی چون طلاق و توسعه خانواده های متعالی مؤثر باشیم یا نه. در جمع بندی، می توان این مأموریت را در چهار گام خلاصه کرد: شناخت مسئله، طراحی الگوی حل مسئله، تدوین برنامه اجرایی دقیق و ارزشیابی.

جایگاه دانشگاه معارف قرآن و عترت(ع) دقیقاً در بخش طراحی الگوی حل مسئله است؛ جایی که ما تلاش می کنیم مبانی علمی روز را با مبانی دینی تطبیق دهیم یا اصلاً الگوهای جدید را از دل منابع دینی استخراج کنیم.

ایکنا ـ در ابتدای گفت وگو، در توصیف شخصیت و اقدامات مرحوم مظاهری، ویژگی برجسته ایشان، حضور در بطن جامعه و شناخت عمیق از مشکلات مردم مطرح شد. این ویژگی اخلاقی و مدیریتی مؤسس دانشگاه چگونه در ساختار فعلی آن تداوم و پرورش یافته است؟

به باور من، همین که دانشگاه معارف قرآن و عترت(ع) اصفهان به این نتیجه رسیده که باید مسئله ای از جامعه را حل کند و به صرف افزایش تعداد دانشجویان یا افزودن رشته های تحصیلی بسنده نکرده، مستقیماً از شخصیت مرحوم مظاهری الهام گرفته شده است.

ایشان همواره از میان عرصه های گوناگون جامعه، نقطه ای را که به تغییر نیاز داشت، شناسایی می کرد و تمام تلاش خود را برای حل آن به کار می بست. من با اقدامات ایشان آشنا هستم و می دانم که باطن معنوی قوی، نگاه تعالی بخش و استمرار در مسیر خیر، ویژگی های بارز آن مرحوم بود؛ ویژگی هایی که امروز در روح مأموریت های دانشگاه جاری است.

انتهای پیام