به روزرسانی اطلس جدید مخاطرات ایران با تمرکز بر 5 تهدید طبیعی

به گزارش تحریریه صنعت و معدن خبرگزاری صدا و سیما از سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، آقای رضا شهبازی با اشاره به محور های موضوعی نسخه جدید اطلس مخاطرات، گفت: در این نسخه پنج موضوع زمین لرزه و گسل های لرزه زا، فرونشست، گرد و غبار و سیل مورد توجه قرار گرفته است. یکی از موضوعات اصلی که در اطلس جدید مخاطرات شناسایی و منتشر شده، «زمین لرزه و گسل های لرزه زا» است و در حوزه زمین ساخت نیز گسل های جدید شناسایی شده و اطلاعات مربوط به سازوکار فعالیت گسل ها به روزرسانی شده است. وی با اشاره به موضوع فرونشست در نسخه جدید اطلس، افزود: در این بخش، مقایسه ای میان دوره های زمانی مختلف ارائه شده و لایه های مربوط به سال های 1395، 1398 و 1400 در اطلس وارد شده است، سال 1403 نیز در ادامه این مجموعه زمانی قرار خواهد گرفت و در حال حاضر منتظر انتشار اطلاعات مربوط به آن هستیم. شهبازی ادامه داد: با اضافه شدن داده های سال های جدید، این سری زمانی می تواند در نسخه های بعدی نیز توسعه پیدا کند؛ به گونه ای که اگر سه سال دیگر داده جدیدی داشته باشیم، آن نیز به این مجموعه اضافه می شود و مخاطبان می توانند تغییرات و روند فرونشست را در دوره های زمانی مختلف با یکدیگر مقایسه کنند. معاون زمین شناسی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور با اشاره به محور گرد و غبار در اطلس جدید، گفت: در این بخش علاوه بر شناسایی کانون های تولید گرد و غبار، به ویژگی های فیزیکی و شیمیایی این کانون ها نیز پرداخته شده است. در این بخش هم موضوع سیلاب در آبراهه ها و رودخانه ها و هم پهنه هایی که قابلیت آبگرفتگی و زیر آب رفتن دارند، در کشور مشخص شده اند. شهبازی افزود: اطلاعات مربوط به سیلاب در این بخش، برآیندی از یکپارچه سازی رخداد های مختلف سیلابی در حدود 20 سال گذشته است و در کنار آن، اعداد و ارقام، محاسبات و دوره های بازگشت نیز مورد توجه قرار گرفته است. در تمام این موضوعات تلاش شده است اطلاعات به گونه ای ارائه شود که متخصصان، مهندسان و دانشجویان نیز بتوانند از آن استفاده کنند و امیدواریم دامنه مخاطبان این اطلس گسترده باشد. معاون زمین شناسی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور به پدیده کارست شدگی در نسخه جدید اطلس مخاطرات اشاره کرد و گفت: موضوع کارست و منابع آب کارستی برای ما اهمیت دارد؛ چرا که این منابع از یک سو به عنوان منابع آب مطرح هستند و از سوی دیگر، کارست شدگی می تواند با ایجاد حفره ها و فروچاله ها همراه باشد و از جنبه مخاطرات زمین نیز اهمیت پیدا می کند. در اطلس جدید، موضوع کارست هم از جنبه مدیریت منابع آب کارستی و هم از جنبه مخاطرات ناشی از کارست شدگی مورد توجه قرار گرفته است. شهبازی در جمع بندی محور های نسخه جدید اطلس مخاطرات گفت: تمرکز این نسخه بر پنج موضوع زمین لرزه و زمین ساخت، فرونشست، گرد و غبار، سیل و کارست است و این پنج موضوع در نسخه ای که امسال منتشر می شود، وارد شده اند. فرونشست ها در کشور در حال گسترش و پیوسته شدن هستند معاون زمین شناسی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور با اشاره به تعیین بازه زمانی سه تا پنج ساله برای به روزرسانی اطلس های مخاطرات، گفت: تجربه کارشناسان سازمان زمین شناسی نشان داده است که برای انباشت اطلاعات جدید و قابل مقایسه با داده های سال های گذشته، معمولاً به یک بازه زمانی سه تا پنج ساله نیاز داریم. وی با بیان اینکه معمولا در طول یک سال اتفاق بسیار خاصی که بتواند اطلاعات یک اطلس مخاطرات را به شکل قابل توجهی تغییر دهد، رخ نمی دهد و به همین دلیل بازه سه تا پنج ساله برای به روزرسانی اطلس ها در نظر گرفته شده است، افزود: این بازه زمانی حاصل تجربه کارشناسان سازمان زمین شناسی است و بر اساس آن، برخی موضوعات ممکن است به سه سال و برخی دیگر به پنج سال زمان نیاز داشته باشند تا اطلاعات جدیدی انباشته شود؛ اطلاعاتی که هم امکان مقایسه با سال های قبل را داشته باشد و هم بتواند در قالب اطلس های ملی یا استانی، داده های جدیدی به نسخه های قبلی اضافه کند. شهبازی درباره وضعیت انتشار اطلس های جدید مخاطرات در سطح استان ها گفت: اطلس های مربوط به موضوعات مختلف در استان ها آماده شده و در آستانه انتشار عمومی قرار دارند و کار های مربوط به تهیه آنها انجام شده است. براساس این گزارش؛ ایران به دلیل موقعیت زمین شناختی، اقلیمی و جغرافیایی خود، با طیف گسترده ای از مخاطرات طبیعی مواجه است؛ مخاطراتی که در سال های اخیر نه تنها از نظر شدت و گستره، بلکه از نظر تاثیرگذاری بر زندگی، زیرساخت ها و منابع طبیعی کشور نیز اهمیت بیشتری یافته اند. در همین راستا، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور با تدوین نسخه جدید اطلس های مخاطرات، داده ها و اطلاعات مربوط به پنج محور «زمینلرزه و گسل های لرزه زا»، «فرونشست»، «گردوغبار»، «سیل» و «کارست» را در قالب اطلس های استانی گردآوری و به روزرسانی کرده است. این اطلس ها علاوه بر ارائه نقشه های تخصصی، مجموعه ای از اطلاعات پشتیبان را نیز در اختیار متخصصان، تصمیم گیران و عموم مردم قرار می دهند و قرار است تصویری دقیق تر از وضعیت مخاطرات در مناطق مختلف کشور ارائه کنند. گفتنی است؛ اهمیت این موضوع زمانی بیشتر آشکار می شود که بر اساس داده های ارائه شده از سوی سازمان زمین شناسی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، گستره فرونشست در کشور در سال های اخیر افزایش یافته و بسیاری از پهنه های فرونشستی که پیش تر به صورت لکه های جدا از هم دیده می شدند، به یکدیگر پیوسته اند. در کنار آن، بررسی داده های سیلاب های سال 1398 نیز نشان داده است که در برخی دشت ها، با وجود وقوع سیلاب های شدید، تغذیه آبخوان ها به میزان مورد انتظار رخ نداده است؛ موضوعی که ضرورت بازنگری در مدیریت آبخیزداری، آبخوان داری و پخش سیلاب را برجسته می کند.