سامانه نان بستری برای تبدیل مسائل ملی به موضوعات دانشگاهی است

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC) با اشاره به نتایج گزارش تحلیلی طرح استادمحوری در سامانه «نظام ایده ها و نیازها» (نان) گفت: از سال 1402 تا 1405، تعداد 6862 نیاز پژوهشی در این سامانه ثبت شده که به ایجاد 8565 فرصت جذب دانشجوی تحصیلات تکمیلی برای انجام پژوهش های مسئله محور منجر شده است.

سامانه نان بستری برای تبدیل مسائل ملی به موضوعات دانشگاهی

دکتر محمدمهدی علویان مهر با تشریح اهداف و دستاوردهای طرح استادمحوری در سامانه نان اظهار داشت: این طرح با هدف ایجاد پیوند میان ظرفیت های علمی و پژوهشی دانشگاه ها با مسائل و نیازهای واقعی کشور و در راستای اجرای ماده 94 قانون برنامه هفتم توسعه طراحی شده است.

وی افزود: در این طرح تلاش شده است پایان نامه ها و رساله های تحصیلات تکمیلی از مسیر موضوعات صرفاً نظری به سمت پژوهش های کاربردی و پاسخ گو به نیازهای کشور هدایت شوند. بر این اساس، نیازهای دستگاه ها و بخش های مختلف کشور در سامانه نان ثبت شده و استادان دانشگاه می توانند با انتخاب این نیازها، موضوع پژوهشی تعریف کرده و دانشجوی تحصیلات تکمیلی جذب کنند.

رئیس ISC ادامه داد: این فرآیند یک زنجیره منسجم از «شناسایی نیاز کشور، شناسایی ظرفیت علمی استادان، تعریف موضوع پژوهشی، جذب دانشجو، انجام پژوهش و ارائه راهکار» ایجاد می کند و طرح استادمحوری از دو مسیر اصلی شامل پذیرش دانشجوی دکتری از طریق آزمون سراسری و پذیرش دانشجویان استعداد درخشان در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری اجرا می شود.

علویان مهر با اشاره به آمار اجرای طرح گفت: بررسی داده های سامانه نان نشان می دهد در بازه زمانی سال های 1402 تا 1405، در مجموع 6862 نیاز استادمحوری ثبت شده که این نیازها به 8565 فرصت جذب دانشجو در هشت حوزه موضوعی منجر شده است.

وی افزود: حوزه فنی و مهندسی با 3732 فرصت جذب دانشجو، معادل حدود 43 درصد از کل فرصت ها، بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است. پس از آن، علوم انسانی با 2212 فرصت (حدود 25 درصد)، علوم پایه با 1374 فرصت (حدود 15 درصد) و کشاورزی و منابع طبیعی با 932 فرصت (حدود 10 درصد) قرار دارند.

رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام افزود: از نظر تعداد نیازهای ثبت شده نیز حوزه فنی و مهندسی با 2817 نیاز در رتبه نخست قرار دارد و پس از آن علوم انسانی با 1838 نیاز، علوم پایه با 1059 نیاز و کشاورزی و منابع طبیعی با 733 نیاز قرار گرفته اند.

وی تصریح کرد: هر نیاز ثبت شده در سامانه نان می تواند به چند فرصت جذب دانشجو در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری منجر شود که این موضوع ظرفیت بالای طرح برای هدایت هدفمند پژوهش های دانشگاهی را نشان می دهد.

علویان مهر با اشاره به توزیع نیازها بر اساس مقطع تحصیلی گفت: در تمامی حوزه های علمی، سهم نیازهای مرتبط با مقطع دکتری بیشتر از کارشناسی ارشد بوده است. بیشترین سهم نیازهای دکتری مربوط به حوزه هنر با 80 درصد، تعلیم و تربیت با 74 درصد و علوم انسانی و دامپزشکی هر کدام با 70 درصد بوده است.

وی افزود: در مقابل، حوزه های کشاورزی و منابع طبیعی و فنی و مهندسی ظرفیت بیشتری برای تعریف نیازهای مرتبط با مقطع کارشناسی ارشد داشته اند که نشان دهنده تنوع نیازهای پژوهشی در رشته های مختلف است.

رئیس ISC با بیان اینکه تاکنون 8033 درخواست در ارتباط با طرح استادمحوری ثبت شده است، گفت: از این تعداد، 5704 درخواست، معادل 70 درصد، مربوط به جذب بدون آزمون دانشجویان استعداد درخشان و 2341 درخواست، معادل 30 درصد، مربوط به جذب از طریق آزمون سراسری بوده است.

وی افزود: دانشگاه ها با ثبت 5780 درخواست، بیشترین میزان مشارکت را در این طرح داشته اند و پس از آن پژوهشگاه ها با 986 درخواست، مؤسسات با 184 درخواست، پژوهشکده ها با 159 درخواست و سایر نهادها با 215 درخواست قرار دارند.

علویان مهر اظهار داشت: در میان مراکز علمی مشارکت کننده، دانشگاه شیراز با 492 درخواست بیشترین مشارکت را داشته و پژوهشگاه امور اقتصادی با 470 درخواست و دانشگاه شهید بهشتی با 427 درخواست در رتبه های بعدی قرار گرفته اند.

وی ادامه داد: در سال تحصیلی 1402-1403 نیز دانشگاه اصفهان با اختصاص 195 ظرفیت، شامل 173 ظرفیت از طریق آزمون و 22 ظرفیت بدون آزمون، بیشترین ظرفیت اختصاص یافته را داشته و دانشگاه شیراز با 83 ظرفیت در جایگاه دوم قرار گرفته است.

رئیس ISC گفت: در بازه سال های تحصیلی 1402 تا 1404، دانشگاه شیراز با 58 پذیرش نهایی دانشجوی دکتری از طریق آزمون، بیشترین جذب را در طرح استادمحوری داشته است. دانشگاه اصفهان با 49 پذیرش و دانشگاه فردوسی مشهد با 42 پذیرش در رتبه های بعدی قرار دارند.

رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام با تأکید بر اهمیت ادامه مسیر ارزیابی این طرح گفت: داده های موجود نشان می دهد طرح استادمحوری در سامانه نان توانسته است سازوکاری نسبتاً منسجم برای اتصال نیازهای کشور به ظرفیت استادان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی ایجاد کند.

وی ادامه داد: ثبت هزاران نیاز پژوهشی، ایجاد فرصت های متعدد جذب دانشجو و مشارکت دانشگاه ها و مراکز علمی سراسر کشور، بیانگر ظرفیت قابل توجه این رویکرد برای حرکت نظام پژوهش کشور به سمت حل مسائل واقعی است.

علویان مهر خاطرنشان کرد: در عین حال، تمرکز بالای نیازها در برخی حوزه های علمی، سهم بالای نیازهای مقطع دکتری و تفاوت میزان مشارکت دانشگاه ها و مراکز علمی مختلف، ضرورت بررسی عوامل مؤثر بر توسعه متوازن طرح و افزایش مشارکت همه بخش های علمی کشور را نشان می دهد.

وی در پایان گفت: گزارش حاضر نخستین مرحله پایش و ارزیابی رویکرد مورد تأکید ماده 94 قانون برنامه هفتم در حوزه پایان نامه ها و رساله هاست و در گزارش های آینده، با اضافه شدن اطلاعات مربوط به طرح های پژوهشی و منابع مالی مرتبط، امکان ارائه تصویری جامع تر از میزان تحقق اهداف این ماده و حرکت نظام پژوهش کشور به سمت تحقیقات مبتنی بر نیازهای واقعی فراهم خواهد شد.

برای مطالعه کامل گزارش این خبر، می توانید به لینک (https://isc.ac/file/download/page/1787980870-6a926c465f34c-.pdf) مراجعه کنید.