جهش تولید کاتالیست در ایران و فتح بازارهای 4 کشور

به گزارش خبرنگار مهر، محمد صادقی نیا مدیر تحقیقات شرکت دانش بنیان توسعه صنایع نفت و گاز سرو در نشست رونمایی از 2 محصول «کاتالیست شیفت دمابالای بدون کروم» و «کاتالیست شیفت دمامتوسط» با اشاره به توانمندی های تیم تحقیق و توسعه این شرکت اظهار کرد: مجموعه تحقیقات ما متشکل از نخبگان و متخصصان برتر کشور است. فرآیند فعالیت در این بخش با مطالعه منابع علمی و مهندسی معکوس نمونه های موجود آغاز می شود و در ادامه، با تکیه بر دانش بومی و خلاقیت پژوهشگران، محصولاتی تولید می گردد که نه تنها توان رقابت با نمونه های خارجی را دارند، بلکه در عمل نتایج بهتری نسبت به آن ها ثبت کرده اند.

میان بر فناورانه در بومی سازی کاتالیست ها

صادقی نیا در خصوص کیفیت محصولات تولیدی و سرعت توسعه فناوری در این مجموعه گفت: شرکت های بزرگ و صاحب نام دنیا با بهره گیری از تجهیزات فوق پیشرفته و سرمایه گذاری های کلان این فعالیت ها را انجام می دهند؛ با این حال، مسیری که ما در مجموعه سرو طی کرده ایم بسیار کوتاه تر از رقبای بین المللی بوده است.

توسعه چهار نسل کاتالیست ایرانی در 6 سال

مدیر تحقیقات شرکت دانش بنیان توسعه صنایع نفت و گاز سرو افزود: به عنوان نمونه، برخی رقبای خارجی از دهه 1980 میلادی فعالیت خود را آغاز کرده و نسل چهارم محصول خود را پس از 40 سال عرضه کردند؛ اما در مجموعه ما برای برخی محصولات، از سال 1398 تا 1404 (طی مدت 6 سال) چهار نسل پیاپی توسعه پیدا کرده است. بازخوردهایی که از مصرف کنندگان دریافت کرده ایم نیز موید نتایج بسیار مطلوب و عملکرد بهینه این کاتالیست ها است.

برتری کاتالیست ایرانی بر نمونه انگلیسی

صادقی نیا با اشاره به موفقیت های بین المللی این محصولات تصریح کرد: کیفیت بالای تولیدات ما نه تنها در داخل کشور، بلکه در بازارهای بین المللی نیز به اثبات رسیده است. در همین راستا، یکی از محصولات ما در مجتمعی در کشور روسیه بارگذاری و عملیاتی شد.

وی در بیان جزئیات این تجربه صادراتی گفت: مسئولان فنی آن مجتمع اعلام کردند به دلیل صادرات محصولات خود به بازارهای حساس اروپایی و الزام به خلوص فوق العاده بالا، وسواس زیادی روی انتخاب کاتالیست دارند. آن ها برای ارزیابی دقیق، نمونه کاتالیست ایرانی را به چند دانشگاه و مرکز علمی در روسیه تحویل دادند و جالب آنکه تمامی دانشگاه ها، محصول ما را به عنوان اولویت اول تأیید و انتخاب کردند.

مدیر تحقیقات شرکت دانش بنیان توسعه صنایع نفت و گاز سرو ادامه داد: حدود یک ماه پس از بارگذاری این محصول، بازخورد نهایی را دریافت کردیم. مشتری روسی اعلام کرد که نسل پیشین کاتالیست مورد استفاده آن ها ساخت شرکت مطرح «جانسون متی» انگلستان بوده، اما محصول ایرانی با 1.5 درصد ظرفیت بالاتر نسبت به نمونه انگلیسی مشغول به کار است و رضایت کامل آن ها را جلب کرده است.

تولید کاتالیست های سبز و حذف آلاینده های زیست محیطی

وی با اشاره به محصولات جدید رونمایی شده اظهار کرد: دو محصول جدیدی که رونمایی شدند، «کاتالیست شیفت دمابالای بدون کروم» و «کاتالیست شیفت دمامتوسط» هستند که در فرآیندهای پتروشیمی و به ویژه برای خالص سازی جریان های گازی کاربرد دارند. در حوزه شیفت دمابالا به طور کلی سه نسل متفاوت کاتالیست وجود دارد؛ نسل اول مبتنی بر ترکیبات «آهن و کروم» است و نسل دوم، نسل جدید «بدون کروم» به شمار می رود. کروم با وجود نقش مثبت در فعالیت کاتالیستی، خطرات و مشکلات جدی زیست محیطی دارد و به همین دلیل کشورهای پیشرو به سمت حذف آن حرکت کرده اند.

وی افزود: وجود کروم علاوه بر مسائل محیط زیستی، در صنایع پتروشیمی نیز هنگام راه اندازی اختلالاتی نظیر تشکیل هیدروکربن های نامطلوب موسوم به واکس ایجاد می کند که سبب تأخیر در راه اندازی واحدها می شود. نسل جدید این کاتالیست ها به عنوان «کاتالیست های سبز» شناخته شده و در تولید پاک به کار می روند. شرکت بین المللی «هالدر تاپسو» حتی آهن را نیز از ساختار این محصول حذف کرده است که ما در مرحله نخست، تولید نسل بدون کروم را با پایداری و راندمان انرژی بالاتر بومی سازی کردیم و در گام بعد، توسعه نسل های بعدی را نیز در دستور کار داریم.

کاهش هزینه های سرمایه ای و نگاه صادراتی در کاتالیست شیفت دمامتوسط

مدیر تحقیقات این شرکت دانش بنیان همچنین درباره «کاتالیست شیفت دمامتوسط» خاطرنشان کرد: این کاتالیست با رویکرد صرفه جویی در مصرف انرژی و کاهش هزینه های عملیاتی و اجرای تأسیسات طراحی شده است. در طرح های نوین جهانی، به جای استفاده از دو مرحله مجزای شیفت دمابالا و دماپایین برای خالص سازی جریان گاز، هر دو واحد در یک یونیت «شیفت دمامتوسط» ادغام می شوند.

وی تاکید کرد: ادغام این مراحل موجب کاهش چشمگیر هزینه های سرمایه گذاری ثابت و هزینه های جاری مجتمع ها می شود. با توجه به ساختار واحدهای موجود، مصرف این کاتالیست در داخل کشور در حال حاضر محدودتر است؛ از این رو با رویکرد صادرات محور تولید شده و کشورهایی نظیر روسیه به دلیل احداث واحدهای نوین، تقاضای بالایی برای آن دارند.

از نخستین محصولات مورد تحریم در ایران، کاتالیست ها بودند

در ادامه این نشست، قدیر قیافه عضو هیئت مدیره شرکت دانش بنیان توسعه صنایع نفت و گاز سرو با تشریح نقش محوری کاتالیست ها در چرخه صنعتی کشور اظهار کرد: نخستین محصولی که در کشور مورد تحریم قرار گرفت، کاتالیست ها بودند؛ تصمیمی که حاکی از شناخت دقیق دشمن از نقش حیاتی این محصولات به عنوان «قلب تپنده» پالایشگاه ها و صنایع مادر بود. حذف کاتالیست از فرآیندهای شیمیایی—نظیر راکتورهای تولید هیدروژن—به معنای نیاز به تجهیزاتی با ابعاد و ارتفاع غیراقتصادی و دماهای عملیاتی غیرممکن است.

وی با هشدار نسبت به پیامدهای وابستگی در این حوزه تصریح کرد: غیبت کاتالیست ها مستقیماً پایداری زنجیره تأمین سوخت و تولید بنزین کشور را مختل می کند. علاوه بر این، توقف این چرخه، زنجیره محصولات استراتژیکی همچون کودهای کشاورزی، روغن های خوراکی و حتی کاتالیست های خودرویی را متأثر کرده و به بروز بحران های جدی زیست محیطی و افزایش آلودگی هوا می انجامد.

قیافه با اشاره به بهره وری خیره کننده اقتصادی این فناوری گفت: کاتالیست محصولی مصرفی در ابعاد روزمره نیست، اما نقش آن در ارتقای بهره وری صنایع پالایش، گاز، پتروشیمی و فولاد بی بدیل است؛ به گونه ای که بهای اسمی خود کاتالیست در برابر میلیاردها دلار ارزش افزوده ای که برای اقتصاد کشور به ارمغان می آورد، عملاً به چشم نمی آید.

عضو هیئت مدیره این شرکت دانش بنیان به چالش ها و افتخارآفرینی های صادراتی اشاره کرد و افزود: ورود ما به بازارهای جهانی بیش از 9 سال پیش با تمرکز بر بازار روسیه کلید خورد. تیم ایرانی در تمامی مناقصات بین المللی با تلفیقی از کیفیت رقابتی و قیمت مقرون به صرفه بر رقبای غربی غلبه می کرد؛ هرچند در مراحلی با مداخلات غیرفنی و امنیتی طرف های مقابل تلاش شد سد راه پیشرفت ایران شوند.

حضور مقتدرانه کاتالیست های ایرانی در بازارهای رقابتی 4 کشور

وی تأکید کرد: همان گونه که ریشه یک درخت با صبوری و مقاومت از سخت ترین سنگ ها عبور می کند، مسیر توسعه فناوری ایران نیز متوقف شدنی نیست. ثمره این ایستادگی امروز حضور مقتدرانه کاتالیست های ایرانی در بازارهای رقابتی کشورهایی همچون روسیه، عراق، ازبکستان و ونزوئلا است؛ محصولی بومی که مرزها را درنوردیده و در تراز جهانی معامله می شود.

اعتراف دانشمندان بین المللی به اقتدار دانش کاتالیست در ایران قیافه با یادآوری گفت وگوی خود با یکی از دانشمندان برجسته آکادمی علوم روسیه یادآور شد: این استاد برجسته روسی صراحتاً تأکید کرد که انحصار تولید نسل های نوین این کاتالیست ها تنها در دست 5 یا 6 غول فناوری جهان بوده و ورود ایران به این باشگاه بسته و انحصاری، نشان دهنده یک جهش بزرگ علمی است. این دستاورد نماد بلوغ نخبگان ایرانی در هماوردی با برندهای چند ده ساله بین المللی است.

حتی در سخت ترین شرایط تحریمی کار را رها نکردیم

وی با تأکید بر ثبات قدم پژوهشگران در دوران جنگ اقتصادی خاطرنشان کرد: این مجموعه حتی در سخت ترین شرایط تحریمی و تنش های منطقه ای سنگر کار و تلاش را ترک نکرد. ایران سرمایه مشترک تمام مردم است و ما در خط مقدم نوآوری صنعتی، خود را موظف به خدمت به آینده این خاک می دانیم.

قیافه در پایان با مقایسه منابع طبیعی و انسانی کشور تصریح کرد: ایران با در اختیار داشتن 8 درصد از ذخایر زیرزمینی، جایگاه پنجم جهان را پس از کشورهای روسیه، عربستان، آمریکا و کانادا به خود اختصاص داده است؛ این در حالی است که مساحت روسیه 11 برابر ایران بوده اما ذخایر آن تنها 3 برابر ما برآورد می شود و هنوز پهنه های وسیعی از ایران مورد اکتشاف قرار نگرفته است. با این وجود، ثروت حقیقی این سرزمین پیش از آنکه نفت و گاز باشد، تخصص، هوش و همت سرمایه انسانی کم نظیر آن است.

در ادامه برگزاری این نشست، حجت نظری مدیرعامل شرکت دانش بنیان توسعه صنایع نفت و گاز سرو با ترسیم مسیر رشد این مجموعه از یک ایده اولیه تا جایگاه کنونی، اظهار کرد: شرکت سرو با یک ایده محوری برای اجرای پروژه GTL (تبدیل گاز به سوخت مایع) توسط بنیان گذاران مجموعه شکل گرفت. در آن سال ها، کشور با محدودیت شدید در دسترسی به کاتالیست های خارجی مواجه بود و همین تحریمِ ناخواسته، زمینه ساز ورود نخبگان ما به حوزه تولید کاتالیست شد.

از تولید روزانه 10 کیلوگرم کاتالیست تا رکورد 15 تن

نظری با اشاره به جهش های خیره کننده این مجموعه در دو دهه اخیر افزود: آنچه از یک کارگاه کوچک در جاده کرج با تولید روزانه 10 کیلوگرم کاتالیست آغاز شد، امروز به 4 کارخانه پیشرفته و تولید انبوه رسیده است. این شرکت که در سال 1383 به ثبت رسید، هم اکنون با بهره گیری از 675 نیروی متخصص، ظرفیت تولید خود را به رکورد 15 تن در روز رسانده است؛ به طوری که سال گذشته 4 هزار تن کاتالیست در این مجموعه تولید و روانه بازار شد.

صادرات یک سوم تولیدات به 4 کشور دنیا

مدیرعامل شرکت دانش بنیان توسعه صنایع نفت و گاز سرو با تأکید بر نگاه صادرات محور این مجموعه گفت: خوشبختانه محصولات این شرکت دانش بنیان علاوه بر تأمین نیاز داخلی، در بازارهای بین المللی نیز به جایگاه قابل قبولی دست یافته اند. هم اکنون یک سوم از محصولات ما به کشورهایی از جمله روسیه، ونزوئلا، ازبکستان و عراق صادر می شود.

وی تصریح کرد: برنامه ریزی های دقیق صورت گرفته نشان می دهد که با افزایش ظرفیت تولید به 8 هزار تن در سال های پیش رو، هدف گذاری کرده ایم که بیش از 50 درصد محصولات را به بازارهای جهانی صادر کنیم.

گام جدید دانش بنیان ها در خودکفایی صنایع پتروشیمی و پالایشی کشور

نظری با تأکید بر نقش واحد تحقیقات شرکت در نوآوری های مداوم، از رونمایی دو محصول جدید خبر داد و گفت: با اتمام فاز مطالعاتی و آزمایشگاهی، دو کاتالیست «شیفت دمابالای بدون کروم» و «کاتالیست شیفت دمامتوسط» در مسیر تولید انبوه قرار گرفته اند. این محصولات که حاصل ماه ها تلاش شبانه روزی تیم های تخصصی و دانشگاهی ماست، گامی دیگر در جهت خودکفایی صنایع پتروشیمی و پالایشی کشور محسوب می شود.

مدیرعامل شرکت دانش بنیان توسعه صنایع نفت و گاز سرو با اشاره به کیفیت رقابتی محصولات این شرکت اظهار داشت: کارنامه فنی سرو نشان دهنده کیفیت بسیار بالای محصولات ماست؛ به گونه ای که تاکنون هیچ گزارشِ شکست کاتالیستی از سوی صنایع مصرف کننده دریافت نکرده ایم.