حفظ انسجام اجتماعی، خط قرمز سیاست های اقتصادی

حجت الاسلام والمسلمین محمدجواد محقق نیا، کارشناس اقتصادی، در گفت وگو با ایکنا، با اشاره به ضرورت اتخاذ «آرایش جنگی اقتصادی» در شرایط جنگی اظهار کرد: وقتی از آرایش جنگی سخن می گوییم، منظور این نیست که تنها نیروهای مسلح در وضعیت جنگی قرار بگیرند، بلکه همه ارکان کشور باید متناسب با شرایط، اولویت های خود را بازتنظیم کنند و اقتصاد نیز باید بخشی از این آرایش باشد.

وی با اشاره به تجربه دوران دفاع مقدس افزود: در دوران جنگ تحمیلی، امام خمینی(ره) تأکید کردند که «جنگ در رأس امور است»، اما متأسفانه در آن مقطع همه بخش های کشور به یک اندازه این ضرورت را درک نکردند. امروز نیز باید توجه داشته باشیم که در شرایط جنگی، اقتصاد، تولید، انرژی، بودجه و حتی سیاست های معیشتی باید متناسب با اقتضائات جنگ مدیریت شوند.

اقتصاد آمریکا در خدمت جنگ قرار گرفت

این کارشناس اقتصادی با اشاره به تجربه کشورهای غربی در شرایط جنگی تصریح کرد: برای نمونه، در آمریکا بخش هایی از ظرفیت پالایشگاهی و صنعتی این کشور در دوره اخیر به سمت تأمین نیازهای نظامی و تولید سوخت مورد نیاز جنگنده ها سوق داده شده است. همچنین منابع و بودجه های مکملی برای تقویت صنایع نظامی اختصاص یافته تا این کشور در تأمین نیازهای جنگی با مشکل مواجه نشود.

محقق نیا ادامه داد: این یعنی یک کشور زمانی که وارد شرایط جنگی می شود، صرفاً ارتش و نیروهای نظامی خود را درگیر جنگ نمی کند، بلکه کل ظرفیت اقتصادی و صنعتی خود را برای عبور از شرایط بسیج می کند. ما نیز باید به این مسئله توجه داشته باشیم و آرایش اقتصادی کشور را متناسب با شرایط موجود تغییر دهیم.

وی با بیان اینکه در این زمینه دو موضوع اساسی وجود دارد، گفت: نخست اینکه باید اقتصاد کشور در خدمت اقتضائات جنگ قرار بگیرد و دوم اینکه نباید اجازه دهیم آثار مخرب جنگ بیش از اندازه به زندگی روزمره مردم منتقل شود. به نظر می رسد دولت در بخش دوم تا حدودی موفق عمل کرده و تلاش کرده است زندگی عادی مردم مختل نشود اما افزایش قیمت ها و برخی تصمیمات اقتصادی باعث شد مردم آثار جنگ را در سفره خود احساس کنند.

فشار اقتصادی نباید به سفره مردم منتقل شود

این کارشناس اقتصادی با اشاره به افزایش قیمت برخی کالاهای اساسی بیان کرد: افزایش قیمت ها در برخی حوزه ها، به ویژه مواد غذایی، فشار قابل توجهی بر مردم وارد کرده است. در شرایط جنگی، دولت باید تا حد امکان تلاش کند آثار افزایش هزینه های جهانی و فشارهای اقتصادی را خنثی کند و اجازه ندهد بار اصلی بحران بر دوش مردم قرار گیرد.

وی با اشاره به سیاست برخی کشورهای غربی در زمینه قیمت سوخت گفت: در آمریکا و برخی کشورهای اروپایی برای جلوگیری از افزایش شدید قیمت بنزین و گازوئیل، حتی از درآمدهای مالیاتی خود صرف نظر کردند. این کشورها تلاش کردند بخشی از افزایش قیمت جهانی انرژی را از طریق کاهش مالیات ها جبران کنند تا فشار مستقیم کمتری به مردم وارد شود.

محقق نیا افزود: ما نیز باید در سیاست گذاری اقتصادی همین رویکرد را مورد توجه قرار دهیم. البته ممکن است افزایش برخی قیمت ها اجتناب ناپذیر باشد، اما می توان زمان بندی و شیوه اجرای آن را به گونه ای انتخاب کرد که کمترین فشار را به مردم وارد کند.

وی با اشاره به افزایش قیمت بنزین تصریح کرد: اگر قرار بود قیمت بنزین افزایش پیدا کند، می شد زمان اجرای آن را به گونه ای تعیین کرد که با پایان سفرهای تابستانی همزمان شود. به عنوان نمونه، اگر این تصمیم از ابتدای مهرماه اجرا می شد، بخش زیادی از سفرهای شهریورماه تحت تأثیر قرار نمی گرفت. در شرایط خاص، خوش سلیقگی در تصمیم گیری اقتصادی اهمیت زیادی دارد.

مقابله با قاچاق سوخت باید در اولویت باشد

این کارشناس اقتصادی همچنین بر ضرورت مقابله جدی با قاچاق سازمان یافته سوخت تأکید کرد و گفت: بخشی از ناترازی سوخت کشور ناشی از قاچاق است. پیش از آنکه تمام فشار را از طریق افزایش قیمت به مصرف کننده منتقل کنیم، باید با قاچاق سازمان یافته مقابله و در مناطق مرزی نیز سازوکارهای نظارتی مؤثرتری ایجاد کنیم.

وی ادامه داد: اگر دولت قرار است اصلاحات اقتصادی انجام دهد، باید همزمان سامانه های نظارتی را تقویت کند. نمی توان به بهانه اصلاح نرخ ارز یا تغییر سیاست های اقتصادی، وظیفه نظارتی دولت را کنار گذاشت. حتی در شرایطی که نرخ ارز به سمت تک نرخی شدن حرکت کند، دولت همچنان باید بر کیفیت واردات، جلوگیری از احتکار، ثبات بازار و جلوگیری از شکل گیری فساد نظارت داشته باشد.

همه ظرفیت کشور باید پشت نیروهای مسلح باشد

محقق نیا در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر حمایت حداکثری از نیروهای مسلح اظهار کرد: در شرایط جنگی انتظار این است که همه ظرفیت های کشور پشت نیروهای مسلح قرار بگیرد. دولت نیز تا حدودی در این زمینه اقدامات لازم را انجام داده و حتی رئیس جمهور از اختصاص بخشی از ظرفیت های نفتی کشور برای تأمین منابع مورد نیاز خبر داده است، اما انتظار می رود این حمایت ها گسترده تر شود.

وی با اشاره به فداکاری نیروهای نظامی در شرایط سخت جنگی گفت: بسیاری از نیروهای نظامی با وجود حقوق و امکانات بسیار محدودتر از نیروهای نظامی کشورهای قدرتمند، ماه ها در شرایط دشوار مشغول خدمت هستند. در مناطق مرزی و جزایر نیز نیروهایی در گرمای شدید و با کمترین امکانات رفاهی، مسئولیت های خود را انجام می دهند و حاضر نیستند میدان را ترک کنند.

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه این فداکاری صرفاً با امکانات مادی قابل توضیح نیست، افزود: آنچه نیروهای ما را در میدان نگه داشته، ایمان، اخلاص، عرق به وطن و احساس مسئولیت در قبال مردم است. طبیعی است که دولت باید هر اندازه که می تواند امکانات مادی و رفاهی نیروهای مسلح را افزایش دهد و خانواده های آنان را نیز مورد حمایت قرار دهد؛ چراکه خانواده های نیروهای نظامی نیز در این شرایط فشار روانی و نگرانی زیادی را تحمل می کنند.

سرمایه اصلی ایران، ایمان و انسجام مردم است

محقق نیا ادامه داد: البته قدرت اصلی ایران تنها در امکانات مادی خلاصه نمی شود. ما در زمینه امکانات و بودجه نظامی قابل مقایسه با قدرت های بزرگی مانند آمریکا نیستیم، اما آنچه توانسته کشور را در برابر فشارهای دشمن مقاوم کند، ایمان، وحدت و انسجام مردم است.

وی تأکید کرد: باید نقاط قوت خود را تقویت کنیم و در کنار افزایش توان مادی و نظامی، سرمایه اجتماعی و اعتقادی کشور را نیز حفظ کنیم. تجربه نشان داده است که وقتی مردم احساس کنند مسئولان و فرماندهان در کنار آنها هستند و خود نیز هزینه می دهند، اعتماد عمومی افزایش پیدا می کند و جامعه در برابر فشارهای خارجی مقاوم تر می شود.

انسجام اجتماعی؛ خط قرمز سیاست های اقتصادی

این کارشناس اقتصادی با اشاره به ضرورت توجه به انسجام اجتماعی در تصمیمات اقتصادی گفت: تصمیمات اقتصادی دولت نباید به گونه ای اتخاذ شود که به انسجام جامعه آسیب بزند. مردم به دلیل صداقت و صمیمیتی که از رئیس جمهور مشاهده می کنند، در بسیاری از موارد تصمیمات سخت را می پذیرند و تصور می کنند اگر تصمیمی اتخاذ شده، احتمالاً دولت ناچار به انجام آن بوده است.

محقق نیا افزود: البته همیشه می توان بهتر از این عمل کرد. ممکن است اصل یک تصمیم اجتناب ناپذیر باشد، اما شیوه، زمان بندی و نحوه اجرای آن می تواند متفاوت باشد. در شرایط جنگی باید بیش از هر زمان دیگری به این ملاحظات توجه کنیم.

وی ادامه داد: اگر تصمیمی قرار است فشار اقتصادی بیشتری به مردم وارد کند، باید تا حد امکان ابتدا راه های دیگری مانند کاهش هزینه های دولت، مقابله با قاچاق، حذف هزینه های غیرضروری و افزایش بهره وری مورد بررسی قرار گیرد. برای نمونه، اقدام دولت در اجرای «یک روز بدون خودرو» برای مجموعه دولت می تواند گامی مثبت باشد؛ اما چنین اقداماتی باید جدی گرفته شود و مدیرانی که الگوهای مصرف بهینه را رعایت می کنند، مورد تشویق قرار گیرند.

حفظ زندگی عادی مردم، بخشی از آرایش جنگی است

محقق نیا با تأکید بر اینکه آرایش جنگی اقتصادی نباید به معنای افزایش فشار بر مردم باشد، گفت: اتفاقاً یکی از مهم ترین مؤلفه های آرایش اقتصادی در شرایط جنگی این است که زندگی عادی مردم تا حد امکان از بحران فاصله داشته باشد. اگر مردم احساس کنند جنگ مستقیماً سفره، معیشت، شغل و زندگی روزمره آنها را تحت تأثیر قرار داده است، دشمن می تواند از این مسئله برای ایجاد نارضایتی و شکاف اجتماعی استفاده کند.

وی تصریح کرد: دشمن به دنبال ایجاد آشوب و نارضایتی داخلی است و اگر نارضایتی اجتماعی شکل بگیرد، می تواند دست برتر کشور در میدان و دیپلماسی را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین حفظ آرامش جامعه و جلوگیری از وارد شدن فشار مضاعف به مردم، خود بخشی از راهبرد مقابله با دشمن است.

این کارشناس اقتصادی گفت: همان طور که نیروهای مسلح در مقاطعی برای جلوگیری از آسیب دیدن زیرساخت ها و مردم، تصمیمات خاصی اتخاذ می کنند، در حوزه اقتصادی نیز می توان برخی اصلاحات را با تأخیر و زمان بندی مناسب انجام داد تا فشار کمتری به مردم وارد شود.

محقق نیا در پایان تأکید کرد: در شرایط جنگی باید همزمان دو هدف را دنبال کنیم؛ نخست تقویت توان دفاعی و اقتصادی کشور و دوم حفاظت از زندگی و معیشت مردم. اگر بتوانیم این دو هدف را همزمان محقق کنیم، هم انسجام اجتماعی حفظ خواهد شد و هم کشور با قدرت بیشتری در میدان و عرصه دیپلماسی به مسیر خود ادامه خواهد داد.

انتهای پیام