آموزش های فنی وحرفه ای مسیر تربیت نیروی شایسته برای رشد اقتصادی کشور است

به گزارش خبرگزاری صداوسیما به نقل از روابط عمومی و امور بین الملل سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی؛ حسن آقابابایی در نشست با دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان در سومین رویداد «پرسمان»، با تشبیه نظام تعلیم و تربیت به منظومه شمسی، برنامه درسی را عنصر محوری این منظومه دانست و اظهار کرد: در برنامه درسی عناصر مختلفی همچون کتاب، معلم، دانش آموز، تجهیزات و روش های یادگیری در کنار یکدیگر قرار دارند، اما مهم ترین مؤلفه ای که در این نظام نقش ایفا می کند، معلم است.

وی با بیان اینکه مأموریت اصلی معلم، تربیت انسان و نسلی متناسب با نیاز های آینده کشور است، افزود: معلم فقط نباید انتقال دهنده دانش باشد؛ بلکه باید بتواند در دانش آموزان سؤال ایجاد کند. معلمی موفق است که دانش آموزانش بیشترین سؤال را از او بپرسند، نه اینکه صرفاً بیشترین پاسخ را از او دریافت کنند. ارزش کار معلم را می توان در میزان پرسشگری و تفکری که در دانش آموز ایجاد می کند، دید.

مدیرکل دفتر برنامه ریزی و تألیف کتاب های درسی فنی وحرفه ای و کاردانش در ادامه با تشریح جایگاه آموزش های فنی وحرفه ای اظهار کرد: این آموزش ها در کنار نظام آموزش عمومی و آموزش عالی، دارای چارچوب، قواعد و نظام مستقل خود است و مأموریت مهم آن، تربیت افرادی است که بتوانند در لایه های مختلف اقتصاد کشور نقش آفرینی کنند.

آقابابایی با اشاره به چهار زمینه اصلی آموزش های فنی وحرفه ای و کاردانش گفت: این آموزش ها حوزه های صنعت، هنر، خدمات و کشاورزی را دربرمی گیرد و در حال حاضر حدود 90 رشته در مجموع دو شاخه فنی وحرفه ای و کاردانش ارائه می شود.

وی با تأکید بر ضرورت توجه به استعداد و علاقه دانش آموزان در فرایند هدایت تحصیلی تصریح کرد: همه دانش آموزان استعداد یکسانی ندارند و قرار نیست همه در مسیر رشته های نظری قرار بگیرند. بسیاری از دانش آموزان استعداد های هنری، صنعتی، خدماتی یا کشاورزی دارند و نقش معلم در این میان بسیار مهم است؛ زیرا می تواند دانش آموز را به سمت علایق و استعداد های واقعی خود هدایت کند.

آقابابایی در ادامه، گفت: این تصور که دانش آموزان برتر باید صرفاً به سمت رشته های نظری بروند و آموزش های فنی وحرفه ای انتخاب دانش آموزانی است که در سایر رشته ها موفق نشده اند، باید اصلاح شود.

وی افزود: انسان ها استعداد ها و توانمندی های متفاوتی دارند و یکی از این استعداد ها نیز به مهارت آموزی مربوط می شود. امروز در بسیاری از کشور های پیشرو، سرمایه گذاری جدی بر آموزش های فنی وحرفه ای صورت می گیرد؛ چراکه تربیت نیروی انسانی توانمند و شایسته، یکی از پایه های رشد اقتصادی کشورهاست.

مدیرکل دفتر برنامه ریزی و تألیف کتاب های درسی فنی وحرفه ای و کاردانش تأکید کرد: اگر به دنبال اقتصادی درون زا و مقاوم در برابر تکانه های اقتصادی هستیم، آموزش های فنی وحرفه ای می تواند یکی از مسیر های مهم تحقق این هدف باشد؛ بنابراین باید این انگاره را از ذهن خود و دانش آموزان پاک کنیم که آموزش های فنی وحرفه ای، آموزش دست دوم است.

شایستگی؛ ترکیبی از دانش، مهارت و نگرش
آقابابایی در ادامه با تشریح مفهوم شایستگی در آموزش های فنی وحرفه ای گفت: هدف این آموزش ها صرفاً تربیت فرد ماهر نیست، بلکه تربیت «انسان شایسته» است. شایستگی تنها دانستن یا توانستن نیست، بلکه مجموعه ای از دانش، مهارت و نگرش است که در کنار یکدیگر، فرد را برای حل مسئله، تصمیم گیری و عملکرد مناسب در موقعیت های واقعی آماده می کند.

وی افزود: در آموزش های فنی وحرفه ای، علاوه بر شایستگی های فنی، شایستگی های غیرفنی نیز اهمیت زیادی دارند؛ مؤلفه هایی مانند اخلاق حرفه ای، مسئولیت پذیری، امانت داری، مدیریت زمان، مدیریت منابع و پایبندی به تعهدات از جمله این شایستگی ها هستند و در بسیاری از موارد اهمیت آنها کمتر از شایستگی های فنی نیست. شایستگی های ایمنی و توجه به حفظ جان خود و دیگران نیز از دیگر مؤلفه های مهم مورد توجه در این آموزش هاست.

از نیاز بازار کار تا برنامه درسی و تربیت نیروی ماهر
مدیرکل دفتر برنامه ریزی و تألیف کتاب های درسی فنی وحرفه ای و کاردانش، فرایند برنامه ریزی آموزشی در این حوزه را متأثر از نیاز های واقعی بازار کار دانست و توضیح داد: برنامه ریزی آموزش های فنی وحرفه ای از مرحله نیازسنجی آغاز می شود؛ در این مرحله مشاغل موجود و نیاز های کشور در حوزه های مختلف شناسایی می شوند و برای احصای این نیاز ها از دیدگاه خبرگان، متخصصان، کارفرمایان و فعالان بازار کار استفاده می شود.

وی ادامه داد: نیاز های شغلی پس از شناسایی، طی فرایندی به برنامه درسی تبدیل می شوند و برنامه درسی نیز مؤلفه های مختلفی دارد که یکی از آنها محتوا و کتاب های درسی است. البته محتوا صرفاً به کتاب محدود نمی شود و فیلم، انیمیشن و نرم افزار های آموزشی نیز می توانند بخشی از محتوای آموزشی باشند.

آقابابایی با اشاره به نقش معلم در مرحله اجرای برنامه درسی اظهار کرد: محتوای آموزشی پس از طراحی در اختیار معلمان قرار می گیرد و آنان با استفاده از روش های تدریس، این محتوا را به فرایند یادگیری تبدیل می کنند. در این میان باید میان تدریس خوب، تدریس موفق و تدریس باکیفیت تفاوت قائل شد؛ تدریس خوب می تواند به معنای استفاده مناسب از روش و اندیشه آموزشی باشد، تدریس موفق زمانی است که معلم به هدف آموزشی خود برسد و تدریس باکیفیت زمانی شکل می گیرد که عنصر اخلاق نیز در آموزش مورد توجه قرار گیرد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: در آموزش های فنی وحرفه ای، نیاز بازار کار به برنامه درسی و سپس به محتوا تبدیل می شود و خروجی این فرایند، دانش آموزی ماهر و توانمند است که بتواند هم در مسیر انتخاب و ایجاد شغل و دستیابی به استقلال فردی موفق باشد و هم در جامعه نقش مؤثر و خدمت رسان ایفا کند.