جایگاه «تذلل» در دعای 53 صحیفه سجادیه

به گزارش خبرنگار ایکنا از لرستان، حجت الاسلام والمسلمین محمدرضا اعوانی، مدرس حوزه و دانشگاه، در نشست مجازی «آشنایی با معارف تربیتی صحیفه سجادیه» که شامگاه 20 شهریورماه از سوی معاونت فرهنگی ـ تبلیغی مدیریت حوزه های علمیه خواهران لرستان برگزار شد، درباره جایگاه و شرح دعای پنجاه و سوم صحیفه سجادیه وی با تمرکز بر مفهوم «تذلل» (فروتنی و ذلت در برابر خدا)، اظهار کرد: این دعا، نقشه ای جامع برای عبودیت در تمامی مراحل حیات، از جوانی تا پیری و حتی پس از مرگ است.

وی با بیان اینکه این دعای امام سجاد(ع) در ابراز کردن ذلت به درگاه خدای متعال و خواری و خفت به درگاه خدای عزیز و جلیل است، افزود: تذلل و ذلت، آن کمال خضوع و فروتنی انسان برای خداست. بنده مؤمن وقتی در نهایت خضوع قرار می گیرد، به این حالت تذلل گویند. گاهی اوقات در مقام اعتقاد و باور است؛ یعنی انسان خودش را پایین ترین بنده، نیازمندترین و حقیرترین انسان در محضر خدای متعال بداند. در مقام اعضا و جوارح هم یعنی با جسمش این حالت را ابراز کند مثل اینکه صورت به خاک بگذارد.

این مدرس حوزه علمیه ادامه داد: امام سجاد(ع) در فرازی از این دعا می فرمایند: رب افهمتنی ذنوبی؛ خدایا گناهان من دهانم را بسته و من را ساکت کرده اند. من دیگر حجتی در برابر تو ندارم. فانا الاسیر و به بلیتی؛ من به بلاها و گرفتاری های خودم اسیر شده ام و در گرو عمل خودم هستم. المتردد فی خطیئتی؛ مثل کسی هستم که در گناهانش قوطه ور کرده و مدام در آن ها تردد می کند. المتحیر عن قصدی؛ از مسیر صحیح گم شده ام.

اعوانی اضافه کرد: امام سجاد(ع) در فرازی از این دعا می فرمایند: موقف الاذلاء المذنبین؛ ای خدا، من خودم را در ردیف انسان های خوار و گناهکار قرار دادم. من خودم را در جایگاه انسان های شقی قرار دادم که نسبت به تو گستاخی کردند. امام با کمال توبیخ نفس می فرمایند: ای مولای من!. ایشان از خدا می خواهند: ارحم کبرتی...؛ بر لغزش قدمم رحم کن و ارحم علمی علی جهلی؛ با بردباری خود از جهل من بگذر.

این مدرس حوزه علمیه گفت: نکته بسیار مهم این است که امام بر اقرار تأکید دارند. طبق روایت امام جعفر صادق(ع): بنده از گناه خارج نمی شود مگر به وسیله اقرار و اعتراف. حتی در مناجات شعبانیه هم آمده که اقرار به گناه وسیله ای برای رسیدن به خداست. کما اینکه امام سجاد(ع) در فرازی از این دعا می فرمایند: اشعر قلبی تقوا؛ خدایا کاری کن قلبم باور کند که تقوا بهترین زاد و توشه است. خیلی ها می شنوند اما قلبشان باور نمی کند. اگر این باور در قلب شود، تمام کارها خیر خواهد بود.

این مدرس دانشگاه ادامه داد: امام سجاد(ع) در این دعا از خدا می خواهند که وقتی جسم از هم می پاشد و نام از دنیا پاک می شود، باز هم به او رحم کند. و در روز قیامت، او را در میان دوستان و اولیای خدا قرار دهد. همان کسانی که طبق آیه 62 و 63 سوره یونس، «لا خوف علیهم ولا هم یحزنون»؛ هیچ ترس و اندوهی بر آن ها نیست؛ یعنی کسانی که ایمان داشتند و مدام در طاعت بودند. امام می خواهند که در آن روز، در جایگاه اولیا و در جوار رحمت الهی باشد.

وی با اشاره به فراز «رَبِّ اَفحَمَتنی ذُنوبی» افزود: زمانی که انسان در برابر عظمت خداوند، خود را کوچک و تهی از هرگونه حجت و استدلال ببیند، حجاب های غرور کنار رفته و قلب برای پذیرش نور تقوا آماده می شود.

این استاد حوزه علمیه گفت: این دعا تنها یک متن عبادی نیست، بلکه دستورالعملی برای تجهیز قلب به سلاح تقوا و رسیدن به آرامشی است که در آن، خوف و حزنی برای بنده باقی نمی ماند.

انتهای پیام