ابعاد تمدنی و جامعه ساز اندیشه امام موسی صدر

به گزارش ایکنا، دومین جلسه از دوره آموزشی و اندیشه ورزی با عنوان «نگاه قرآنی امام موسی صدر؛ گفت وگو پیرامون گفتارهای تفسیری»، با همکاری مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر و انجمن علمی دانشجویی علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران، با حضور عادل پیغامی، عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) شامگاه 18 شهریور برگزار شد. گزارش جلسه اول با عنوان نقش عقلانیت و ایمان در اندیشه امام موسی صدر تقدیم مخاطبان شد.

در این جلسه عادل پیغامی، عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع)، به تبیین وجوه تمایز نگاه تمدنی و جامعه ساز امام موسی صدر در خوانش آیات قرآن با محوریت کتاب «حدیث سحرگاهان» پرداخت.

بازخوانی زیست علمی و گفتارهای تفسیری امام موسی صدر

در آغاز نشست محمدحسین رحیمی نژاد، دبیر انجمن علمی علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران، ضمن ارائه گزارشی از جلسه نخست، به تبیین وجوه شخصیتی و علمی امام موسی صدر پرداخت.

وی با اشاره به ریشه های خانوادگی و اساتید برجسته ایشان در قم و نجف، بر نبوغ و پیشگامی امام موسی صدر در عرصه های نوآوری دینی، از جمله مشارکت در تأسیس مجله «مکتب اسلام» و حضور آکادمیک ایشان در دانشگاه تهران تأکید کرد. در ادامه، محورهای اصلی نشست پیشین، شامل تبیین مقاله «ایمان به غیب» به مثابه نقطه اتکای انسان در دنیای متغیرها و واکاوی مقاله «زندگی و مرگ» با رویکرد اعتدال گرایانه و نقد سازوکارهای تحمیل نیازهای غیرضروری بازخوانی شد.

«محوریت انسان»؛ مؤلفه متمایز اندیشه امام موسی صدر

در ادامه عادل پیغامی در تبیین جایگاه فکری امام موسی صدر، ضمن تأکید بر همسویی کامل منظومه فکری ایشان با اندیشمندان برجسته ای چون علامه طباطبایی، شهید مطهری و رهبر شهید انقلاب اسلامی حضرت آیت الله العظمی خامنه ای در یک پیکره واحد، تصریح کرد: با وجود این اشتراکات بنیادین، مقوله «انسان» در اندیشه امام موسی صدر به دلیل حضور میدانی و درگیری مستقیم ایشان با فرایند «احیاگری انسان» -به ویژه در عرصه جامعه سازی جنوب لبنان- نمود پررنگ تری دارد؛ چنان که رویکرد ایشان فراتر از احیای صرفِ «فکر دینی»، بر احیای وجودی و اجتماعیِ خود «انسان» متمرکز بوده است تا او را به سرمنزل مقصود الهی رهنمون سازد؛ چرا که در منظومه فکری امام موسی صدر رسالت پیامبران نیز، رساندن خود انسان به جایگاه حقیقی اش یعنی مقام خلیفه اللهی است.

پیامبران، الگوهایی از جنس ما

پیغامی در تشریح دیدگاه امام موسی صدر درباره رسالت، گفت: ایشان در تحلیل سوره مبارکه انبیاء، پیامی راهبردی دارد؛ امام صدر معتقد است پیامبران ارسال شدند تا به انسان ها نشان دهند که هر فردی در این جهان رسالتی دارد. در نگاه امام موسی صدر، خلیفه الله بودن منحصر به اولیای الهی نیست، بلکه همه انسان ها چنین ظرفیتی دارند. تأکید مکرر قرآن بر بشری بودن پیامبران نیز دقیقاً به همین دلیل است؛ چرا که اگر قرار بود رسالت صرفاً انتقال پیام باشد، یک فرشته کافی بود، اما از آنجا که پیامبر باید برای ما الگو باشد، حتماً باید از جنس خود ما می بود تا بتوانیم در مسئولیت پذیری و تقوا به او اقتدا کنیم.

موسی و خضر؛ الگویی برای رهبری و جامعه سازی

پیغامی در بخش دیگری از سخنان خود به تحلیل داستان موسی و خضر(ع) اختصاص پرداخت.

وی با رد نگاه های تقلیل گرایانه که اعتراض حضرت موسی را نشانه «ضعف» می دانند، اظهار کرد: موسی(ع) در مقام رهبر امت، به قواعد جامعه سازی و هویت بخشی به بشر مکلف است؛ در صورتی که خضر(ع) رسالتی متفاوت دارد. بنابراین، اعتراض موسی(ع) به رفتارهای خضر(ع)، ناشی از پایبندی به اصولی است که برای استقرار جامعه اسلامی لازم است. در اندیشه امام موسی صدر، رهبری نمی تواند نسبت به قواعد اخلاقی و حقوق اجتماعی بی تفاوت باشد، چرا که اصل دین بر مبنای «آگاهی» و «اصول روشن» است، نه ایمانی بریده از شناخت.

مسجدالاقصی؛ نمادی برای «جهانی بودن اسلام»

در بخش پایانی نشست، موضوع «اسراء» و پیوند آن با هویت تمدنی اسلام بررسی شد. پیغامی با تبیین کارکردهای نمادین در اندیشه امام موسی صدر، تصریح کرد: امام صدر معتقد است خداوند پیامبر(ص) را از کعبه به مسجدالاقصی برد تا اسلام را به عنوان وارث تمامی رسالت های آسمانی پیشین معرفی کند. مسجدالاقصی صرفاً یک مکان مقدس نیست، بلکه نمادی است که بر «جهانی بودن اسلام» دلالت دارد. امام صدر با این استدلال، مسئله فلسطین را فراتر از یک درگیری منطقه ای، به مسئله «هویت تمدنی ما» گره می زند. صهیونیست ها نیز با هدف قرار دادن این نهاد، در پی قطع پیوند اسلام با سنت انبیاء و از بین بردن خصلت جهانی دین اسلام هستند؛ بنابراین دفاع از قدس، دفاع از هویت وجودی ما به عنوان پیروان اسلام تمدن ساز و جهانی است.

یادآور می شود این سلسله نشست ها که با هدف بازخوانی دقیق گفتارهای تفسیری امام موسی صدر در کتاب «حدیث سحرگاهان» برگزار می شود، با استقبال مخاطبان مواجه شده و در جلسات آتی به بررسی ابعاد دیگر منظومه فکری این اندیشمند برجسته خواهد پرداخت.

انتهای پیام