ضرورت پرهیز از تولید آثار هنری و ادبی کلیشه ای در حوزه نماز

امیر رجبی مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اردبیل در آستانه برگزاری سی وسومین اجلاس سراسری نماز در گفت و گو با ایکنا از اردبیل، درباره راهکار های افزایش جذابیت و فخامت ادبیات داستانی و غنای آثار هنری و ادبی در حوزه نماز اظهار کرد: اساسی ترین گام در این مسیر، پرهیز جدی از پرداخت های کلیشه ای و تکراری به موضوع نماز است.

وی افزود: متأسفانه یکی از آفت هایی که بخش عمده ای از تولیدات فرهنگی، ادبی و هنری ما در حوزه مفاهیم دینی و معنوی، به ویژه نماز، با آن مواجه است، تولید سفارشی آثار است، چراکه این مسئله سبب می شود هنرمند و نویسنده تحت تأثیر قالب های تکراری و ترویجی از پیش تعیین شده، پیام را به صورت مستقیم در اثر خود بگنجاند و طبیعتاً از میزان تأثیرگذاری آن کاسته شود.

رجبی ادامه داد: هویت حقیقی و ویژگی بنیادین یک اثر هنری و ادبی موفق، خلاقانه بودن و انتقال غیرمستقیم پیام به مخاطب است؛ به گونه ای که پیام در فرم و قالب هنری اثر ذوب و حل شده باشد. بنابراین، پرهیز از کار های کلیشه ای و مستقیم گویی، اساسی ترین راهکار برای افزایش فخامت، جذابیت و تأثیرگذاری آثار ادبی و هنری در حوزه نماز به شمار می رود.

نماز؛ سوژه ای گسترده برای تولید آثار فاخر

وی در پاسخ به این پرسش که اگر قرار باشد اثری فاخر درباره «معراج مؤمن» یا «نماز در سیره امام شهید» خلق شود، بر چه سوژه و زاویه ای باید تمرکز کرد، گفت: بنده این توفیق را داشته ام که در دوران نوجوانی نخستین کتاب پژوهشی خود را در حوزه معارف عبادی با عنوان «چرا نماز بخوانیم» تألیف کنم که این اثر در مسابقات نویسندگان جوان رتبه دوم کشوری را کسب کرد و توسط ستاد اقامه نماز به چاپ رسید.

رجبی اظهار کرد: اگرچه آن اثر یک کار پژوهشی بود، اما امروز با توجه به تغییرات شگرف در ذائقه مخاطبان و ظهور فضای مجازی و رسانه های نوپدید دیجیتال مانند پادکست، ویدئو و دیگر مدیا های تعاملی، ذائقه فرهنگی جامعه دستخوش تغییر شده است. بر همین اساس، آمادگی و علاقه مندی جدی دارم که در زمینه تبیین و تبلیغ فلسفه، ضرورت و اهمیت نماز و پاسخ عقلانی به پرسش «چرا نماز بخوانیم»، در قالب های رسانه ای نوین، تولید محتوای تخصصی برای فضای مجازی و شبکه های اجتماعی و همچنین برگزاری کارگاه های حضوری و تعاملی همکاری داشته باشم.

مسجد؛ کانون تصویرسازی از نماز جماعت جوانان

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اردبیل در ادامه درباره چگونگی به تصویر کشیدن نماز جماعت پرشور جوانان گفت: بدون شک کانون و بستر اصلی برای تجلی رویداد باعظمت نماز جماعت، مسجد است.

وی با اشاره به حضور کمتر جوانان و نوجوانان در برخی نماز های جماعت مساجد بیان کرد: یکی از راهکار های کلیدی برای الگوسازی و ترغیب نوجوانان و جوانان به حضور در مساجد، تصویرسازی هنرمندانه و واقعی از حضور پرشور آنان در قالب آثار تصویری و ویدئویی است.

رجبی ادامه داد: تولید فیلم های کوتاه، مستند های جذاب و نما های تصویری از صفوف پرشور جوانان در مسجد و انتشار گسترده این آثار، می تواند نقش مهمی در ایجاد انگیزه و ترغیب نسل نو برای حضور در مساجد داشته باشد.

وی افزود: برای به تصویر کشیدن این رویداد، موقعیت عینی و حقیقی مسجد را انتخاب می کردم، چراکه فلسفه وجودی مسجد و زیبایی نماز جماعت در همین گردهمایی و اجتماع مؤمنانه نهفته است و باید بر تولید آثار تصویری متنوع و جذابی تمرکز کرد که مشوق حضور پرشور جوانان در مساجد باشد.

پیوند عاطفه و زیبایی شناسی با فلسفه توحیدی نماز

رجبی با تأکید بر نقش هنر در انتقال مفاهیم دینی گفت: هنر همواره یکی از رساترین و ماندگارترین زبان ها برای انتقال والاترین مفاهیم الهی و انسانی بوده است و در این میان، فریضه انسان ساز نماز، منظومه ای جامع از زیبایی های معرفتی، فردی و جمعی است.

وی ادامه داد: نماز حقیقتی ذوابعاد است و هر گوشه از این اقیانوس معرفت می تواند سرچشمه الهام برای یک شاخه از هنر باشد، اما اگر بخواهیم از منظر ماندگاری، عمق نفوذ و برانگیختگی عاطفی و معنایی مخاطب به این ابعاد نگاه کنیم، باید میان آن ها تفکیک و در عین حال پیوند برقرار کنیم.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اردبیل تصریح کرد: هنری ماندگار می شود که صورت آن از عاطفه و زیبایی شناسی سیراب شده باشد و سیرت و باطن آن بر اسرار و فلسفه توحیدی نماز تکیه داشته باشد. اگر هنرمند بتواند حالت نیاز و استغاثه انسان معاصر را که در بُعد عاطفی نماز نهفته است، به پیام آرامش بخش و فلسفه اتصال به خداوند پیوند بزند، اثری خلق خواهد شد که نه تاریخ مصرف دارد و نه محدود به جغرافیای خاصی خواهد بود.

حمایت مالی و ایده پردازی؛ مطالبه هنرمندان از ستاد اقامه نماز

رجبی در ادامه درباره انتظارات از ستاد اقامه نماز برای تولید آثار فاخر اظهار کرد: از آنجا که وظیفه ذاتی ستاد اقامه نماز، تبلیغ و ترویج این فریضه الهی در سطح جامعه است و هنر نیز یکی از کارآمدترین و رساترین ابزار ها برای ترویج معارف دینی به شمار می رود، انتظار می رود این ستاد با رویکردی جدی تر در زمینه ارائه سوژه ها، ایده پردازی های خلاقانه و پیش بینی حمایت های مالی مؤثر از هنرمندان پیشقدم شود.

وی افزود: در رشته های مختلف هنری، هنرمندان خلاق، توانمند و متعهدی داریم که آثار ارزشمند آنان نیازمند پشتیبانی مالی است، چراکه تولید هر اثر هنری فاخر مستلزم حمایت های مالی ملموس است.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اردبیل همچنین بر ضرورت توجه به مرحله پس از تولید تأکید کرد و گفت: انتشار و نشر اصولی آثار نیز از اهمیت بالایی برخوردار است و این آثار باید از طریق صداوسیما، فضای مجازی، شبکه های اجتماعی و تبلیغات محیطی به شکل مطلوب در اختیار مخاطبان قرار گیرند تا بتوانند سهم شایسته خود را در تبلیغ و ترویج نماز ایفا کنند.

اقناع فکری؛ کلید ارتباط با نسل نو

وی در بخش دیگری از سخنان خود درباره چگونگی ایجاد این باور در نسل نو که نماز با عقلانیت و پیشرفت علمی منافاتی ندارد، بیان کرد: این پرسش بسیار حیاتی و کلیدی است، چراکه یکی از چالش های اصلی در ترویج شعائر دینی، معنویت و نماز در میان نسل کنونی، دقیقاً در همین نقطه نهفته است.

رجبی تأکید کرد: ما ناگزیر به اقناع فکری هستیم و باید به شبهات و سؤالات این نسل، عقلانی و مستدل پاسخ دهیم. نوجوانان و جوانان امروز سؤالات بنیادینی درباره وجود پروردگار، فلسفه آفرینش، هستی و اساساً کارکرد و ضرورت دین و مذهب دارند و وظیفه ماست که با زبان ویژه این نسل، متناسب با نیاز های فکری آنان و مجهز به دانش روز، با آنان به گفت و گو بنشینیم.

وی ادامه داد: باید دغدغه ها و شبهات نسل نو را با آغوش باز شنید و پاسخ های شایسته و علمی ارائه کرد. پیوند با آفریدگار، نماز و معنویت، یک نیاز اصیل و فطری در وجود بشر است و این نیاز عمیق در تمامی اعصار تاریخی، از عصر سنت و مدرنیته تا دوران پسامدرن، پابرجا بوده است.

رجبی اظهار کرد: عطش معنوی و نیاز به ارتباط با خداوند در وجود نسل نو نیز وجود دارد، اما وظیفه ما اقناع و پاسخگویی اصولی به آن است.

وی در پایان گفت: رویکرد ما در مواجهه با نسل نو باید گام به گام، مبتنی بر گفت و گو، شنیدن دغدغه ها و ارائه پاسخ های علمی، استدلالی، برهانی و منطقی با تکیه بر دانش روز و یافته های نوین علمی باشد؛ چراکه صرف الزامات بیرونی، تکلیف گرایی و اجبار، به هیچ عنوان نمی تواند در این مسیر کارساز و راهگشا باشد.

انتهای پیام