پل خاتون کرج در مسیر تولد دوباره

شهباز محمودی، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز در گفت وگو با ایکنا از البرز؛ پل خاتون را یکی از بناهای ارزشمند تاریخی استان دانست و اظهار کرد: این پل در دوره های مختلف با نام های گوناگونی از جمله پل خاتون، پل صفوی و پل کرج شناخته شده و اداره کل میراث فرهنگی نیز آن را با عنوان پل صفوی به ثبت رسانده است. وی توضیح داد: آنچه در مطالعات و اقدامات باستان شناسی پیشین همکاران ما مشخص شده، نشان می دهد پایه های پل به دوره سلجوقی بازمی گردد، اما خود پل در دوره صفویه شکل گرفته است؛ بنابراین با بنایی مواجه هستیم که لایه های مختلف تاریخی را در خود جای داده و تنها یک سازه متعلق به یک دوره تاریخی نیست. محمودی بیان کرد: پل خاتون در دوره های بعد نیز مورد توجه قرار گرفته و به ویژه در دوره قاجار، مرمت هایی روی آن انجام شده است. این موضوع نشان می دهد که پل در طول تاریخ همواره به عنوان یک عنصر مهم در ارتباطات و مسیرهای عبوری منطقه مورد استفاده بوده و حفاظت از آن به معنای نگهداری یک بنای قدیمی نیست، بلکه صیانت از بخشی از تاریخ شهر کرج است. این مسئول با اشاره به تغییر کاربری پل در دوره معاصر گفت: در سال 1315، پل پهلوی در مجاورت پل خاتون احداث شد. پل جدید برای عبور خودرو مورد استفاده قرار گرفت و به دنبال آن، پل خاتون از مسیر عبور وسایل نقلیه خارج و عملاً به مسیر پیاده تبدیل شد. این مسئول توضیح داد: با وجود این تغییر، مشکلات سازه ای پل در سال های بعد ادامه پیدا کرد و در دهه 70 نیز آسیب هایی در عرشه آن ایجاد شد. در سال های 1373 و 1374 حفره ای در عرشه پل به وجود آمد که در همان زمان عملیات مرمت و بازسازی روی آن انجام شد. محمودی گفت: متأسفانه این آسیب ها در سال های 1397 و 1398 بار دیگر تکرار شد و این بار حفره ای با طول حدود دو و نیم متر و عرض 80 تا 90 سانتی متر در عرشه پل ایجاد شد. تجربه مرمت های قبلی نشان داد که دیگر نمی توان با اقدامات مقطعی با مسئله برخورد کرد و لازم بود برای نجات و حفاظت از پل، یک اقدام اصولی، علمی و مبتنی بر مطالعات انجام شود. وی با اشاره به ورود شورای فنی استان و وزارت میراث فرهنگی به روند مرمت این بنا اظهار کرد: با توجه به سوابق آسیب و مرمت های انجام شده، تصمیم بر آن شد که مرمت پل باید به شکل اصولی انجام شود و پیش از اجرای عملیات نیز مطالعات لازم درباره وضعیت بنا صورت گیرد. محمودی ادامه داد: در سال 1400 پیمانکاری برای انجام عملیات انتخاب شد، اما به دلیل اینکه پیمانکار تخصص لازم برای اجرای چنین پروژه ای را نداشت، قراردادش فسخ شد. پس از آن، در سال 1401 نشست هایی با شورای فنی وزارت میراث فرهنگی برگزار کردیم و به این نتیجه رسیدیم که مطالعات دقیق و جامعی برای این پل انجام شود تا مرمت بر اساس شناخت درست از وضعیت بنا و آسیب های آن صورت گیرد. معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان البرز، گفت: با همکاری های انجام شده امکان واگذاری پروژه به یکی از مرمتگران شناخته شده بناهای تاریخی کشور فراهم شد. مرمتگری که در نقاط مختلف کشور سابقه فعالیت در زمینه مرمت و بازسازی بناهای تاریخی را دارد. این مسئول با بیان اینکه این مرحله سرانجام به احیای پل خاتون منجر شد، افزود: خوشبختانه عملیات مرمت و بازسازی پل در اوایل خرداد سال 1404 به طور کامل به پایان رسید و اکنون پل از نظر عملیات مرمتی آماده بهره برداری است. محمودی تأکید کرد: البته پایان مرمت به معنای پایان کار ما برای پل خاتون نیست. اگر قرار باشد یک بنای تاریخی واقعاً به زندگی شهری بازگردد، باید در کنار حفاظت از خود بنا، برای فضای پیرامونی و نحوه استفاده مردم از آن نیز برنامه داشت. وی از ورود شهرداری کرج به مرحله ساماندهی پیرامون پل خبر داد و گفت: پس از پایان مرمت، نشست هایی با شهرداری کرج داشتیم و خوشبختانه شهرداری نیز پای کار آمده است. این مجموعه مشاوری گرفته که قرار است فضای زیر پل را پاکسازی و ساماندهی کند و آن را به یک فضای تفریحی و گردشگری تبدیل کند. معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان البرز افزود: همچنین قرار است این فضا به پاک رودی که در بالادست پل قرار دارد متصل شود تا مجموعه پیرامونی پل خاتون از یک فضای تاریخی به فضایی تبدیل شود که مردم بتوانند از ظرفیت های تفریحی و گردشگری آن استفاده کنند. محمودی بخش دیگری از برنامه ها را مربوط به تعریف یک محور گردشگری تاریخی در مرکز کرج عنوان کرد و گفت: در کنار این اقدامات، شهرداری برای تعریف این محور یک مشاور گرفته و ما نیز ایده های لازم را در اختیار مشاور قرار داده ایم و در این زمینه همکاری می کنیم. این مسئول توضیح داد: ایده این است که پل خاتون به عنوان یکی از نقاط مهم این مسیر، به میدان کرج متصل شود و این محور از میدان کرج به کاروانسرای شاه عباسی، از آنجا به امامزاده حسن، سپس به کاخ موزه سلیمانی و در ادامه به حمام مصباح امتداد پیدا کند. محمودی خاطرنشان کرد: چنین مسیری می تواند بازدید از مجموعه ای از بناها و محوطه های تاریخی را برای گردشگران و شهروندان به یک تجربه منسجم تبدیل کند؛ یعنی مخاطب به جای اینکه هر بنای تاریخی را به صورت جداگانه ببیند، بتواند در قالب یک محور گردشگری، بخشی از تاریخ کرج را در یک مسیر مشخص دنبال کند. این مسئول در پایان گفت: امیدواریم با اجرای تعهدات شهرداری، ساماندهی فضای پیرامون پل خاتون تا پایان سال به نتیجه برسد و گفت: اگر این اتفاق طبق برنامه پیش برود، امیدواریم تا پایان سال بتوانیم از اطراف و فضای کنار پل به عنوان یک مکان تفریحی و گردشگری استفاده کنیم. خود پل نیز برای عبور و مرور پیاده در نظر گرفته شده و به این ترتیب، پل خاتون می تواند ضمن حفظ هویت تاریخی خود، دوباره به بخشی زنده از فضای شهری کرج تبدیل شود. انتهای پیام