اضطراب شروع مدرسه برای دانش آموزان کلاس اولی تا حدی طبیعی است

شبنم مشحونی، متخصص روان شناسی تربیتی و مدرس دانشگاه، در گفت وگو با خبرنگار ایکنا از آذربایجان شرقی، با بیان اینکه اضطراب شروع مدرسه برای دانش آموزان کلاس اولی تا حدی طبیعی است، اظهار کرد: رفتار والدین می تواند این اضطراب را کمتر یا بیشتر کند و مهم ترین نکته این است که کودک احساس کند قرار نیست روز اول مدرسه امتحان پس بدهد، بلکه قرار است یک تجربه جدید را کشف کند. اگر دو هفته تا شروع کلاس اول باقی مانده است، این دو هفته بهترین زمان برای آماده سازی کودک است؛ البته نه با درس خواندن، بلکه با ایجاد احساس امنیت و آشنایی با شرایط جدید.

وی با تأکید بر اینکه مدرسه نباید با تهدید و ترس به کودک معرفی شود، گفت: جملاتی مانند «اگر شیطنت کنی معلم دعوایت می کند» یا «باید خیلی مواظب باشی» می تواند اضطراب کودک را افزایش دهد؛ در مقابل، بهتر است والدین مدرسه را جای یادگیری و دوست پیدا کردن معرفی کنند و به کودک بگویند ممکن است روزهای اول برایش جدید باشد اما خانواده در کنار اوست.

مشحونی ادامه داد: والدین نباید درباره مدرسه بیش از حد هیجان زده یا نگران باشند و مدام از کودک بپرسند «می ترسی؟» یا «نگران نیستی؟» چراکه همین سؤال ها گاهی این پیام را به کودک منتقل می کند که مدرسه جای ترسناکی است.

این مدرس دانشگاه تنظیم روتین روزانه را یکی دیگر از اقدامات ضروری پیش از آغاز مدرسه دانست و گفت: صبحانه، لباس پوشیدن و آماده شدن باید چند روز پیش از شروع مدرسه تمرین شود تا روز اول برای کودک سرشار از اتفاق های جدید نباشد. وسایل مدرسه را نیز بهتر است همراه با کودک آماده کنید و اجازه دهید خودش کیف، مداد و دفترش را بچیند تا احساس مالکیت و اشتیاق بیشتری پیدا کند.

وی با اشاره به اهمیت توجه به نگرانی های کودک، بیان کرد: اگر کودک می گوید «می ترسم مامانم نیاید دنبالم»، نباید نگرانی او را با جملاتی مانند «این چه حرفی است؟ نترس!» نادیده گرفت، بلکه بهتر است به او گفته شود «می فهمم که نگران شدی، بیا با هم فکر کنیم اگر دلت برای من تنگ شد، چه کارهایی می توانی انجام دهی.»

مشحونی همچنین بر اهمیت خداحافظی کوتاه، آرام و مطمئن تأکید کرد و گفت: کش دادن زمان خداحافظی، گریه کردن والد یا چند بار برگشتن، می تواند برای کودک پیام اضطراب آمیزی داشته باشد و یک خداحافظی گرم و کوتاه بهتر است. بعد از مدرسه نیز نباید کودک را بازجویی کرد و پشت سر هم پرسید «معلم چه گفت؟»، «چند دوست پیدا کردی؟» یا «کسی اذیتت کرد؟»؛ بهتر است پرسش هایی مانند «امروز کدام قسمت مدرسه برایت جالب تر بود؟» یا «امروز چیزی بود که دوست داشته باشی برایم تعریف کنی؟» مطرح شود.

این متخصص روان شناسی تربیتی موفقیت کودک در کلاس اول را نیز نباید تنها با نمره و عملکرد تحصیلی سنجید و اظهار کرد: کلاس اول زمان سازگار شدن کودک با محیط، قوانین، ارتباط با همسالان و استقلال است و باید تلاش کودک را دید، نه فقط نتیجه را. جملاتی مانند «ببین دخترخاله ات اصلاً گریه نکرد» یا «دوستت از تو جلوتر است» می تواند احساس ناکافی بودن را در کودک ایجاد کند.

وی تمرین استقلال های کوچک را نیز در کاهش اضطراب مؤثر دانست و گفت: بستن کیف، مرتب کردن وسایل، باز و بسته کردن ظرف غذا و درخواست کمک از معلم، از جمله مهارت هایی است که می توان در خانه تمرین کرد؛ استقلال بیشتر، احساس کنترل بیشتر و در نتیجه اضطراب کمتر را به همراه دارد.

مشحونی ادامه داد: والدین باید اضطراب خود را نیز مدیریت کنند، چراکه گاهی کودک بیشتر از حرف های والد، اضطراب او را از چهره و رفتارش دریافت می کند. اگر والد دائماً نگران باشد که کودک نتواند، معلم خوب نباشد یا کودک گریه کند، این احساس ناامنی می تواند به کودک منتقل شود. قرار است کودک یاد بگیرد حتی وقتی کمی مضطرب است، می تواند از پس موقعیت جدید بربیاید.

وی همچنین تأکید کرد: اگر اضطراب کودک شدید و مداوم باشد، برای مثال هر روز با دل درد و سردرد، گریه شدید، امتناع از رفتن به مدرسه یا اختلال جدی در خواب و عملکرد همراه شود، بهتر است موضوع با روان شناس کودک بررسی شود.

این متخصص روان شناسی تربیتی افزود: هر روز ساعت خواب کودک را کمی به برنامه مدرسه نزدیک کنید تا روز اول با خستگی همراه نباشد. همچنین بهتر است والدین یک بار مسیر مدرسه را با کودک طی کنند و ساختمان مدرسه، حیاط و در ورودی را از بیرون به او نشان دهند تا محیط برای کودک غریبه نباشد.

وی بازی نقش «مدرسه» را نیز یکی از روش های آماده سازی کودک دانست و گفت: یک روز والد می تواند نقش معلم و روز دیگر کودک نقش معلم را بازی کند و ورود به کلاس، اجازه گرفتن و زنگ تفریح را تمرین کنند؛ این تمرین ها می تواند به کاهش اضطراب کمک کند. باز کردن ظرف غذا، پوشیدن لباس، رفتن به سرویس و درخواست کمک از یک بزرگسال از جمله مهارت هایی است که کودک بهتر است پیش از شروع مدرسه آن ها را تمرین کند.

وی گفت: والدین باید درباره احساسات کودک نیز با او صحبت کنند و می توانند بگویند «ممکن است هم خوشحال باشی و هم کمی نگران؛ هر دو احساس طبیعی هستند». هدف، حذف اضطراب نیست، بلکه عادی سازی آن است.

این متخصص روان شناسی تربیتی در پایان، جمله ای را به عنوان پیام روزانه والدین به کودک پیشنهاد کرد و گفت: والدین می توانند به کودک بگویند: «مدرسه یک جای جدید است؛ لازم نیست از همان روز اول همه چیز را بلد باشی. معلم برای یاد دادن است و من هم همیشه بعد از مدرسه منتظرت هستم.»

انتهای پیام