بازخوانی هنجار های اسلامی در مواجهه با تجددزدگی

به قلم علی احمد پناهی، دانشیار پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

جامعه انسانی پیکری زنده، هم تنیده و معناگون است که از تاروپود عواطف، اندیشه ها و غایت های متعالی شکل یافته است. این ساحت مقدس، هرگاه با استحکام پیوند های اصیل و درخشش ارزش های الهی همراه شود، به پویایی و سلامت خویش دوام می بخشد.

در این میان، آموزه ها و هنجار های اسلامی نه قیدوبند های صوری، هندسه کمال آفرین وجود آدمی و نقشه راه حیات طیبه اند. پاسداشت این هنجار ها حراست از هویت، عقلانیت و کرامتی است که خداوند در نهاد انسان به ودیعت نهاده است.

برای تحقق محیطی ایمن، سالم و پیراسته از هرگونه ناهنجاری، التفات بنیادین به محور هایی ضروری است. نخست، نهاد خانواده به عنوان کانون مهرورزی و دژ فطرت است.

خانواده در اندیشه اسلامی، نخستین محراب تربیت و امن ترین پناهگاه شکوفایی معنوی و عاطفی است. آرامش و سکونی که قرآن کریم بر آن تأکید دارد، جز در پرتو تعهد، حیا، انصاف و مدارا معنا نمی یابد. هنجار های اسلامی در حریم خانواده، چراغ های فروزانی هستند که راه عبور از خودخواهی به دیگرخواهی و از غریزه به محبت ناب را روشن می کنند. زمانی که والدین با مهرورزی مسئولانه، عفاف، صداقت و توکل را در سیره خویش عینیت بخشند، فرزندان نه در فضای نصیحت های خشک بلکه در متن تجربه ای عینی و زیسته از فضیلت، بالیده می شوند و بلوغ عاطفی و معنوی را در جان خویش نظاره گر می شوند.

دوم؛ جامعه به عنوان امتداد فضیلت های خانوادگی و بستر مسئولیت همگانی است. جامعه، جز بازتاب آنچه در درون خانه ها می گذرد نیست و در عین حال، فضایی عمومی است که سلامت آن، بی واسطه بر روان و جان همگان تأثیر می گذارد.

آسیب به حصار فضیلت عمومی، نهاد خانواده را نشانه می گیرد

ترویج هنجار هایی همچون عفت عمومی، انصاف در تعاملات، خیرخواهی و امر به معروف، فریضه ای گسترده و مسئولیتی هم پایگان است. انسان مؤمن در برابر فرسایش بنیاد های اخلاقی و سیطره پوچی و بی معنایی، هرگز بی تفاوت نمی ماند، چراکه آسیب به حصار فضیلت عمومی، امن ترین خلوت های فردی و خانوادگی را نشانه می گیرد.

سوم؛ عقلانیت، حیا و تاب آوری در تلاطم تجددزدگی است. امروز که جریان های مادی گرا و فرهنگ مصرف زده، اصالت معنا، قداست پیوند های زناشویی و طهارت فردی را آماج قرار داده اند، اهتمام همگانی به ترویج هنجار های اسلامی، ضرورتی تمدنی و هویتی است.

ارزش هایی، چون حیا و وقار، نه دیوار های محدودکننده، بلکه حریم هایی امن برای شکوفایی گوهر انسانیت در برابر ابتذال و تقلیل گرایی مادی هستند. این هنجار ها سرچشمه آرامش روانی، انسجام اجتماعی و تاب آوری فرهنگی در برابر تکانه ها و بحران های سهمگین روزگارند.

ترویج هنجار های اسلامی در پیکره خانواده و بافت جامعه، نیازمند زبانی آمیخته با خردورزی، مهربانی و عمل صادق است. بر عالمان، مربیان، والدین، شهروندان و تمامی اندیشه ورزان است که با بازخوانی ژرف این فضیلت ها و انطباق آن با نیاز های بنیادین نسل جوان، شیرینی زیست مؤمنانه را آشکار کنند تا جامعه در پرتو این انوار قدسی، به سوی طهارت، پایداری و رستگاری حقیقی گام بردارد.

انتهای پیام