کشاورزی دیم؛ ضرورت راهبردی برای افزایش تولید و امنیت غذایی کشور

به گزارش خبرنگار مهر، غلامرضا صالحی جوزانی ظهر یکشنبه در سی ودومین گردهمایی سالیانه مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور که در دانشگاه مراغه برگزار شد، با اشاره به وجود حدود 6 میلیون هکتار اراضی دیم در کشور، اظهار کرد: آینده حوزه زراعت و حتی بخشی از باغبانی کشور به توسعه کشاورزی دیم وابسته است.

وی با تأکید بر نقش راهبردی بخش کشاورزی در تأمین امنیت غذایی کشور افزود: سال هاست بر این موضوع تأکید می شود که امنیت غذایی، پایه امنیت ملی است و شرایط یک سال گذشته، از جمله خشکسالی و دیگر چالش های موجود، اهمیت این موضوع را بیش از گذشته آشکار کرده است.

معاون پژوهش و فناوری سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ادامه داد: بخش کشاورزی علاوه بر تولید محصولات، بر اساس اسناد بالادستی تعهدات و وظایف سنگینی بر عهده دارد و باید برای افزایش بهره وری و ارتقای تولید تلاش بیشتری صورت گیرد.

صالحی جوزانی با اشاره به تولید 139 میلیون تن محصولات کشاورزی در کشور گفت: امیدواریم حمایت ها از بخش کشاورزی افزایش یابد و زمینه برای رشد و توسعه کشاورزی دانش بنیان در کشور فراهم شود.

ضرورت افزایش بهره وری 6 میلیون هکتار اراضی دیم

وی جایگاه کشاورزی دیم در نظام تولید کشور را مهم ارزیابی کرد و گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری باید جایگاه کشاورزی دیم مورد توجه قرار گیرد و با توجه به سطح حدود 6 میلیون هکتاری اراضی دیم، برنامه ریزی برای افزایش بهره وری این اراضی یک ضرورت است.

معاون پژوهش و فناوری سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی با اشاره به ظرفیت های پژوهشی این سازمان اظهار کرد: سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی دارای 34 مرکز تحقیقات استانی و 20 مؤسسه تحقیقاتی است و مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور نیز در سال های فعالیت خود دستاوردهای قابل توجهی در حوزه تولید و معرفی ارقام داشته است.

صالحی جوزانی افزود: تاکنون نزدیک به 150 رقم جدید توسط مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور معرفی شده و بخش قابل توجهی از ارقام مورد استفاده در زراعت کشور حاصل فعالیت های این مؤسسه است.

وی افزایش عملکرد محصولات را نیز از دیگر آثار فعالیت های تحقیقاتی مؤسسه دیم عنوان کرد و گفت: این دستاوردها نقش مهمی در ارتقای بهره وری بخش کشاورزی کشور داشته اند.

معاون پژوهش و فناوری سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی همچنین به دستاوردهای مؤسسه در حوزه علوفه دیم اشاره کرد و گفت: تاکنون 11 رقم علوفه دیم معرفی شده و در حال حاضر حدود 114 هزار هکتار از اراضی کشور به کشت علوفه دیم اختصاص دارد.

وی افزود: کشت علوفه دیم با توجه به صرفه جویی قابل توجه در مقایسه با کشت یونجه، از ارزش بالایی برخوردار است و توسعه آن می تواند در افزایش بهره وری منابع نقش داشته باشد.

چهار محور برای بازنگری در تحقیقات دیم

صالحی جوزانی با تأکید بر ضرورت بازنگری در رویکردهای تحقیقاتی مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، چهار کلیدواژه «برنامه محوری، مسئله محوری، همکاری بین مؤسسات و افزایش برنامه های عملیاتی» را مورد تأکید قرار داد.

وی گفت: برنامه ها باید بر اساس مسائل و اولویت های واقعی بخش کشاورزی تدوین شود و مؤسسات تحقیقاتی نیز در قالب یک سازمان واحد و با همکاری و هم افزایی بیشتر، برنامه های عملیاتی خود را برای افزایش اثربخشی توسعه دهند.

معاون پژوهش و فناوری سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی بر ضرورت تدوین نقشه راه حوزه دیم کشور تأکید کرد و افزود: باید یک نقشه راه مشخص برای این حوزه تدوین و افق برنامه های عملیاتی نیز به صورت روشن تعیین شود تا فعالیت های تحقیقاتی در مسیری مشخص و هدفمند قرار گیرد.

صالحی جوزانی تغییر اقلیم، هوش مصنوعی و فناوری های نوین را از موضوعات مهم پیش روی تحقیقات کشاورزی دانست و اظهار کرد: هیچ طرح و پروژه تحقیقاتی نباید بدون در نظر گرفتن تغییرات اقلیمی تعریف و اجرا شود.

وی ادامه داد: مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور باید به سمت یک مؤسسه نسل جدید و مبتنی بر داده حرکت کند و از ظرفیت هوش مصنوعی، کلان داده ها، فناوری های نوین و ماشین آلات پیشرفته در فعالیت های تحقیقاتی و اجرایی بهره بگیرد.

معاون پژوهش و فناوری سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی تأکید کرد: باید اطلاعات مربوط به اقلیم، خاک، رقم و سایر عوامل تولید در کنار یکدیگر قرار گیرد تا بتوان به سمت زراعت دیم مبتنی بر داده حرکت کرد.

وی ایجاد مرکز پیش بینی را از دیگر نیازهای حوزه کشاورزی دیم عنوان کرد و گفت: پیش بینی شرایط اقلیمی و تولید می تواند به تصمیم گیری های دقیق تر و کاهش ریسک تولید کمک کند.

نتایج تحقیقات در قالب بسته های فناوری ارائه شود

صالحی جوزانی همچنین پیشنهاد کرد نتایج آزمایش های مربوط به ارقام جدید به صورت کامل در قالب بسته های فناوری ارائه شود تا انتقال یافته ها به عرصه با سرعت و اثربخشی بیشتری انجام گیرد.

وی با اشاره به اجرای فاز دوم طرح جهش تولید در دیمزارها اظهار کرد: توسعه این طرح در حوزه هایی مانند حبوبات می تواند زمینه افزایش بهره وری و تولید در اراضی دیم را فراهم کند.

معاون پژوهش و فناوری سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی همچنین بر ایجاد «آزمایشگاه زنده دیم» تأکید کرد و گفت: برای حل مسائل واقعی کشاورزان باید بخشی از تحقیقات در شرایط واقعی تولید و با مشارکت بهره برداران دنبال شود.

صالحی جوزانی توسعه مراکز رشد واحدهای فناور و افزایش حضور بخش خصوصی را ضروری دانست و افزود: مشارکت بخش خصوصی در فعالیت های مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور باید بیش از گذشته تقویت شود و زمینه برای ورود فناوری و سرمایه بخش خصوصی به این حوزه فراهم شود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: سهم مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور در معرفی ارقام جدید طی سال های اخیر افزایش یافته و از حدود 18 درصد به 25 درصد رسیده است که نشان دهنده روند رو به رشد نقش این مؤسسه در تأمین ارقام مورد نیاز بخش کشاورزی کشور است.