فرار از واژه «جنگ»؛ چرا کاخ سفید روایت خود از درگیری با ایران را تغییر می دهد؟

به گزارش مشرق ، سخنان جی دی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا در نشست خبری روز پنجشنبه کاخ سفید در شرایطی مطرح شد که تنها چند روز از دور تازه حملات آمریکا به ایران و واکنش های تهران می گذرد. با این حال، معاون رئیس جمهور آمریکا در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا این درگیری پیش از انتخابات سوم نوامبر پایان خواهد یافت، گفت: «من آن را جنگ نمی نامم. در حال حاضر تیراندازی فعالی وجود ندارد.» البته او در ادامه پذیرفت که درگیری در برخی مناطق دوباره شعله ور شده است.

خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی درباره این سخنان نوشت: تلاش ونس برای کم اهمیت جلوه دادن شدت درگیری، در حالی صورت می گیرد که این رویارویی شش ماهه در ابتدا از سوی کاخ سفید در حد یک عملیات کوتاه مدت توصیف شده بود اما اکنون به عاملی برای افزایش قیمت سوخت و فشار تورمی بر مصرف کنندگان آمریکایی تبدیل شده است.

معاون رئیس جمهور آمریکا و سفیدشویی جنگ

مجله تایم این تفکیک را قابل توجه دانسته و یادآوری کرده که دولت ترامپ و جمهوری خواهان در ماه های نخست درگیری نیز تلاش داشتند عملیات آمریکا را یک «عملیات نظامی محدود» و نه ورود به یک جنگ طولانی در خاورمیانه معرفی کنند؛ زیرا بر اساس قانون اساسی آمریکا، جنگ مستلزم نقش و مجوز کنگره است.

این مسئله تنها به دولت ترامپ محدود نیست. تایم با مرور سابقه روسای جمهور آمریکا گزارش داده است که دولت های پیشین نیز در درگیری هایی که بدون اعلام رسمی جنگ انجام شده اند، از به کار بردن این واژه پرهیز کرده اند. «هری ترومن» مداخله آمریکا در کره را «اقدام پلیسی سازمان ملل» نامید، «بیل کلینتون» از توصیف بمباران یوگسلاوی توسط ناتو به عنوان جنگ خودداری کرد و «باراک اوباما» نیز عملیات سال 2011 در لیبی را جنگی که نیازمند مجوز کنگره باشد، ندانست.

دونالد ترامپ نیز در ماه مارس به صراحت گفته بود از واژه «جنگ» استفاده نمی کند، زیرا این واژه از نظر حقوقی اهمیت دارد و ممکن است مستلزم دریافت مجوز کنگره باشد. او ترجیح داده بود از عبارت «عملیات نظامی» استفاده کند.

با این حال، این استدلال اکنون راحت تر به چالش کشیده می شود چرا که به نوشته تایم، آمریکا در ماه های گذشته بارها اهدافی را در داخل ایران بمباران کرده و همزمان تهران نیز به اهداف آمریکایی و کشتی های تجاری در منطقه حمله کرده است.

ونس: عملیات اصلی شش هفته طول کشید!

معاون رئیس جمهور آمریکا در نشست خبری خود تلاش کرد میان درگیری های اخیر و آنچه «عملیات اصلی» خواند، تفکیک قائل شود. او گفت عملیات «Epic Fury» که پس از عملیات سال گذشته «Midnight Hammer» انجام شد، حدود شش هفته ادامه داشته و مدعی شد در جریان آن «توان تولید تسلیحات و بازسازی برنامه هسته ای ایران به شدت آسیب دیده است.» با این حال، ونس حاضر نشد زمانی برای پایان رویارویی تعیین کند و ادعا کرد «تا زمانی که ایران کشتی های تجاری و جریان انرژی جهانی را تهدید می کند، دولت آمریکا نمی تواند جدول زمانی مشخصی ارائه دهد.» تو در پاسخ به این پرسش که آیا «درگیری» پیش از انتخابات میان دوره ای پایان می یابد، گفت: «نمی دانم؛ باید از ایرانی ها بپرسید.»

الجزیره نیز گزارش داده است که ونس ضمن خودداری از ارائه جدول زمانی برای پایان درگیری، تلاش کرده تاثیر جنگ بر اقتصاد و بازار انرژی را کم رنگ جلوه دهد. او مدعی شد عملیات آمریکا در حال فراهم کردن شرایط برای افزایش انتقال نفت از تنگه هرمز است و گفت حملات ایران به کشتی ها هر روز تاثیر کمتری بر بازار انرژی جهان دارد.

عبور و مرور در تنگه هرمز؛ محور استدلال ضعیف واشنگتن

تنگه هرمز در سخنان ونس جایگاه ویژه ای داشت. او مسئولیت انجام حملات اخیر آمریکا را با استناد به ادامه حملات ایران به کشتی های تجاری توجیه کرد و گفت واشنگتن خود را مسئول حفاظت از کشتیرانی تجاری و جلوگیری از وقوع یک بحران جهانی انرژی می داند.

ونس در ادامه سخنانش ادعا کرد کنترل ایران بر تنگه هرمز «عملاً از بین رفته» و انتقال نفت از این مسیر به سطح پیش از درگیری نزدیک شده است. اما داده های کشتیرانی که رسانه های مستقل به آنها استناد کرده اند، تصویر متفاوتی ارائه می کنند و نشان می دهند رفت وآمد کشتی ها همچنان بسیار پایین تر از سطح پیش از جنگ است.

بر اساس داده های شرکت Lloyd’s List Intelligence، هفته گذشته تنها 102 عبور از تنگه هرمز ثبت شد و هفته پیش از آن این رقم 126 مورد بود؛ در حالی که پیش از آغاز درگیری ها، روزانه بیش از 130 عبور از این آبراه ثبت می شد. برآوردهای مربوط به حجم نفت عبوری نیز متفاوت است و در 28 روز گذشته به طور متوسط حدود پنج میلیون بشکه در روز اعلام شده است.

فشار اقتصادی؛ راهبرد دوم دولت ترامپ

در کنار تهدید نظامی، دولت ترامپ اکنون فشار اقتصادی را به محور اصلی سیاست خود در قبال ایران تبدیل کرده است. آسوشیتدپرس گزارش داده است که واشنگتن در هفته گذشته از طرحی با عنوان «عملیات طرد اقتصادی» برای «تشدید انزوای اقتصادی ایران» رونمایی کرد؛ راهبردی که در کنار تحریم ها، گزینه حمله نظامی بیشتر را نیز باز نگه می دارد.

«مارکو روبیو» وزیر امور خارجه آمریکا ادعا کرده که انتظار می رود فشار اصلی بر ایران در ادامه مسیر اقتصادی باشد، هرچند واشنگتن همچنان حق استفاده از نیروی نظامی را برای خود محفوظ می داند. ونس نیز در این خصوص گفت دولت آمریکا قصد ندارد برای مذاکره به حسن نیت ایران متکی باشد و از «هر ابزاری» که لازم بداند برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته ای و حفاظت از بازار انرژی جهانی استفاده خواهد کرد.

از سوی دیگر، رئیس جمهور آمریکا همچنان به تاثیرگذاری این فشار اقتصادی بر آنچه او «قیام مردم ایران» خوانده، امیدوار است. در کنار فشار نظامی و اقتصادی، ترامپ بار دیگر به صورت علنی از مردم ایران خواسته است علیه حکومت این کشور اقدام کنند. او روز سه شنبه در شبکه اجتماعی خود نوشت: «مردم ایران چه زمانی قیام خواهند کرد و مبارزه خواهند کرد؟»

ونس نیز در پاسخ به پرسشی درباره احتمال مسلح کردن مخالفان ایرانی یا ارائه کمک مستقیم به آنها، جزئیات بیشتری ارائه نکرد، اما گفت همه گزینه ها از جمله فشار اقتصادی، نظامی، دیپلماتیک و مخفی روی میز است و اینها ابزارهایی هستند که رئیس جمهور می تواند به کار گیرد.

ونس جنگ را انکار کرد، ترامپ از پیروزی در همان جنگ گفت

تناقض میان ادبیات مقام های دولت ترامپ درباره این درگیری نیز مورد توجه رسانه ها قرار گرفته است. به گزارش تایم، در حالی که ونس روز پنجشنبه گفت «من آن را جنگ نمی نامم»، ترامپ همان روز در پیامی در شبکه اجتماعی خود از عبارت «جنگی که ما به راحتی در آن پیروز می شویم» استفاده کرد. شبکه خبری CNBC با اشاره به همین تناقض نوشت که سخنان ونس با انتقادهایی در داخل آمریکا روبه رو شده است.

«یاسمین انصاری» عضو مجلس نمایندگان آمریکا نیز در واکنش به سخنان ونس، این اظهارات را بی احترامی به خانواده 18 نظامی آمریکایی دانست که بر اساس آمار مطرح شده در گزارش ها در این جنگ جان خود را از دست داده اند.

در همین حال، آسوشیتدپرس گزارش داده که دولت آمریکا در ماه ژوئیه حتی در نحوه ثبت تلفات نیروهای خود نیز با انتقادهایی مواجه شد؛ به شکلی که که چهار نظامی کشته شده و ده ها نیروی زخمی پس از فروپاشی آتش بس کوتاه مدت میان ایران و آمریکا، در طبقه بندی جدیدی با عنوان «عملیات برون مرزی» قرار گرفتند، نه در آمار تلفات جنگ.

سایه تلفات غیرنظامیان بر روایت واشنگتن

همزمان با تلاش کاخ سفید برای تغییر ادبیات درباره درگیری، حملات اخیر آمریکا در ایران بار دیگر موضوع تلفات غیرنظامیان را به صدر اخبار بازگردانده است. مقام های ایرانی اعلام کرده اند حمله ای در شهر ساحلی سیریک به یک مراسم عروسی اصابت کرده و حداقل پنج نفر، از جمله کودکان، کشته و نزدیک به 70 نفر زخمی شده اند. تحلیل تصویری نیویورک تایمز و بررسی یک کارشناس تسلیحاتی نیز استفاده از بمب آمریکایی در این حمله را محتمل دانسته است.

ونس ضمن اعلام آغاز تحقیقات درباره این حادثه، روایت مقام های ایرانی را با تردید شدید مواجه دانست و گفت رسانه های دولتی ایران درباره تحولات جنگ تاکنون راوی قابل اعتمادی نبوده اند. او در عین حال گفت اگر ارتش آمریکا مرتکب اشتباه شود، از آن درس خواهد گرفت.

این نخستین مورد از این دست در جریان درگیری نیست. دولت ترامپ پیش تر نیز مسئولیت حمله به مدرسه ای در میناب را که به گفته منابع ایرانی بیش از 150 نفر، عمدتاً دانش آموز، در آن کشته شدند، نپذیرفته بود. شواهد بررسی شده از سوی رسانه های آمریکایی و ناظران بین المللی، استفاده از موشک تاماهاوک آمریکایی را مطرح کرده است.

فشار انتخابات و هزینه های جنگ

در پشت صحنه تلاش برای تغییر ادبیات درباره جنگ، انتخابات میان دوره ای کنگره نیز قرار دارد. گزارش های آسوشیتدپرس و رسانه های دیگر حاکی است که درگیری شش ماهه با ایران به یکی از مسائل مهم انتخاباتی تبدیل شده و افزایش قیمت انرژی و تورم می تواند بر وضعیت جمهوری خواهان اثر بگذارد.

قیمت نفت برنت روز پنجشنبه بالاتر از 95 دلار در هر بشکه قرار داشت، در حالی که یک روز پیش از آغاز درگیری حدود 72 دلار بود. دولت ترامپ تلاش دارد با تاکید بر افزایش انتقال نفت از خلیج فارس، نگرانی های بازار را کاهش دهد. با وجود ادعای کاخ سفید درباره افزایش صادرات نفت از مسیر هرمز، داده های مستقل کشتیرانی همچنان از کاهش قابل توجه تردد در این آبراه حکایت دارد؛ موضوعی که نشان می دهد روایت واشنگتن درباره عادی شدن شرایط در هرمز با همه داده های موجود همخوان نیست.

«آرون دیوید میلر» از کارشناسان بنیاد کارنگی معتقد است دولت ترامپ پیش از انتخابات میان دوره ای در وضعیتی میانه قرار گرفته است؛ نه می خواهد به بمباران گسترده ایران بازگردد و نه حاضر است در موضوع تنگه هرمز امتیاز قابل توجهی به تهران بدهد. به گفته او، کاخ سفید درصدد است از هر دو گزینه پرهزینه، یعنی «جنگی گسترده» و «امتیازات گسترده»، فاصله بگیرد.

تبعات جنگ با تغییر نام آن تغییر نخواهد کرد

اصرار معاون رئیس جمهور آمریکا بر اینکه درگیری آمریکا با ایران «جنگ» نیست، تنها یک انتخاب ساده کلمات نیست؛ این ادبیات در کنار پرهیز دولت ترامپ از تعیین زمان پایان درگیری، تداوم فشار اقتصادی، حفظ گزینه حمله نظامی و حساسیت نسبت به قیمت انرژی، بخشی از تلاش واشنگتن برای مدیریت تبعات سیاسی و حقوقی یک رویارویی است که با گذشت بیش از شش ماه، دیگر به آسانی نمی توان آن را یک «عملیات نظامی محدود» توصیف کرد.

ادامه این وضعیت تنها به اختلاف بر سر نحوه نام گذاری درگیری محدود نخواهد ماند و در صورت ادامه بن بست سیاسی، می تواند هزینه های آن را برای منطقه غرب آسیا و اقتصاد جهانی افزایش دهد. در منطقه ای که امنیت انرژی و مسیرهای اصلی تجارت دریایی آن به شدت به ثبات خلیج فارس و تنگه هرمز وابسته است، ادامه رویارویی میان ایران و آمریکا خطر گسترش دامنه ناامنی به کشورهای پیرامونی و تبدیل یک درگیری دوجانبه به بحرانی فراگیرتر را افزایش می دهد. سناریویی که شش ماه پس از آغاز جنگ علیه ایران نیز تا حدودی با درگیر شدن کشورهای میزبان پایگاه های آمریکایی در منطقه، محقق شده است. ادامه وضعیتی که نه جنگ به طور رسمی پایان یافته و نه مسیر روشنی برای مذاکره و توافق وجود دارد، بیش از آنکه به حل بحران کمک کند، خطر فرسایشی شدن درگیری و تثبیت یک وضعیت پرهزینه و بی ثبات را در منطقه و بازارهای جهانی افزایش می دهد.