آیت الله قدوسی؛ دادستان شهید انقلاب

به قلم الهه سادات بدیع زادگان

14 شهریورماه 1360؛ فقط شش روز بعد از انفجار دفتر نخست وزیری و حدود دو ماه بعد از انفجار دفتر مرکزی حزب جمهوری، سازمان منافقین در یک عملیات تروریستی دیگر، آیت الله علی قدوسی، دادستان کل انقلاب اسلامی را به شهادت رساند. علی قدوسی (1306 ـ 1360 ش)، روحانی شیعه و از مبارزان علیه حکومت پهلوی محسوب می شد.

وی از مؤسسان و مدیران مدرسه علمیه حقانی و بنیان گذار مکتب توحید بود که بعد از انقلاب اسلامی ایران، به حوزه علمیه بانوان تبدیل شد. شاگردان و تربیت شدگان مدرسه تحت مدیریت او سمت ها و مسئولیت های مهمی بعد از انقلاب به عهده گرفتند. بعد از انقلاب اسلامی، دادستان انقلاب شد. وی داماد علامه طباطبایی(ره)، صاحب تفسیر گرانسنگ المیزان نیز بود.

توصیف امام خمینی(ره) از شخصیت شهید قدوسی

در پی جنایت تروریستی که به شهادت آیت الله قدوسی منجر شد، امام خمینی(ره) پیام تسلیتی صادر کردند. ایشان در بخشی از بیانات خود، با اشاره به جنایت های دشمنان علیه ملت ایران، با صراحت تمام فرمودند: «ننگ و خسران بر کسانی که گمان می کنند با این شرارت ها ملت شریف ایران را که برای اقامه عدل اسلامی قیام کرده اند، از صحنه مبارزه با کفر خارج می کنند و به عار و ذلت ابرقدرت های جنایتکار تن می دهند. این کوردلان شکست خورده نمی بینند که مادران و پدران و فرزندان و همسران این شهدا چون قهرمانان صدر اسلام به شهادت اینان افتخار می کنند و چون کوهی در مقابل حوادث ایستاده اند.»

امام خمینی(ره) که سالیان طولانی با شهید قدوسی آشنایی داشتند، در جای جای بیانات خود، به توصیف شخصیت والای این شهید بزرگوار پرداخته و او را انسانی شایسته و ممتاز معرفی کرده اند. امام(ره) در یکی از سخنرانی های خود می فرمایند: «آقای قدوســی، خدا رحمتش کند، چه آدمی اســت و چقدر به ایــن آدم (اتهام وارد) کردند که مــردم را دارد چه می کند، می کشــد، چه می کند... و من می دانســتم چه آدمی است؛ محتاط. در احتیاط، حتی در این (موضوع) مالیات، آن قدر از او شکایت می کردند که این آقا (بیش از حد) احتیاط می کند، نمی گــذارد یک چیزی را که باید خرج کرد، خرج کند، لکن وقتی به شهادت رسید، یک دفعه یک دسته بیدار شدند که این ها یک همچو افرادی را دارند شهید می کنند.»

امام خمینی(ره) در جایی دیگر، شهادت آیت الله قدوسی را ضایعه ای بزرگ برای اسلام و انقلاب توصیف می کنند و می فرمایند: «ضایعه بزرگ شهادت مرحوم آقای قدوسی باعث تأسف و تأثر است. من سال های طولانی با او آشنا بودم. ایشان هم علم و هم عمل بود و در راه اسلام هم فدا شد. امیدوارم خداوند رحمت های واســعه اش را بر او عنایت فرماید. ان شــاء الله آقازاده ایشان هم راه ایشان را طی کند.»

معمار کبیر انقلاب در بیان خود، به موضوع مهم علم و تقوا پرداخته و نسبت به آسیب های علم بدون تقوا هشدار داده اند: «راجع به مدرســه ها و حوزه ها کرارا عرض کرده ام که علم بی تقوا اگر مضر نباشد، مفید هم نیست. آن مقداری که اسلام از عالم های بی تقوا صدمه دیده است، معلوم نیست از مردم عادی دیده باشد. آنچه اصل است، تقواست، ولی اگر همین تقوا نزد اشخاصی جاهل باشد، گاهی ضرر می زند. آدم هایی که ظاهر صالح دارند، ممکن اســت به واســطه ناآشنایی با مبانی اسلام، اشتباهاتی انجام دهند، اما علم و تقوا اگر در کســی جمع شــد، در دنیا و آخرت سعادتمند است.» سپس با اشاره به وجود این دو ویژگی در شهید قدوسی تأکید می فرمایند: «و آقای قدوسی هم عالم بود و هم متقی.»

مجموعه بیانات و احکام امام خمینی(ره) درباره شهید آیت الله علی قدوسی، نشان از جایگاه والای این شهید بزرگوار در اندیشه و نگاه بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران دارد. علم، تقوا، احتیاط، فعالیت و قاطعیت، از جمله ویژگی های برجسته ای است که امام(ره) برای ایشان برشمردند و شهادت آیت الله قدوسی را ضایعه ای بزرگ، اما مبارک دانستند.

همچنین، تأکیدات مکرر ایشان بر اهمیت علم متعهدانه، همراه با تقوا و هشدار نسبت به خطر علم بدون تقوا، از نکات ارزشمند و ماندگاری است که در این بیانات به چشم می خورد.

بررسی یک نسبت نادرست

در بحبوحه شهادت آیت الله قدوسی، در میان بعضی از محافل، جمله ای با این مضمون که «تنها شهید این انقلاب، اسلام بود» به علامه سیدمحمدحسین طباطبایی(ره) نسبت داده می شود. این ادعا در حالی مطرح شد که مدعیان آن، زمان این سخن را هنگام مراسم شهادت داماد علامه، یعنی شهید آیت الله قدوسی دانسته و گفته اند که علامه در پاسخ به تسلیت گویان، چنین عبارتی بر زبان آورده است؛ اما حقیقت ماجرا چیست؟

خانم نجمه سادات طباطبایی، فرزند علامه بزرگوار در مصاحبه ای که در مرکز اسناد انقلاب اسلامی به ثبت رسیده، در این باره چنین گفته است: «این حرف کاملاً دروغ و ساختگی است. یک بار یک نفر گفت: علامه با انقلاب مخالف بود. به او گفتم: اغلب شاگردان علامه در انقلاب فعال بودند؛ آقای بهشتی، آقای مطهری، آقای جوادی آملی و دیگران. اگر علامه با انقلاب مخالف بود، چرا شاگردانش را از مبارزه منع نکرد؟ پدرم خیلی از وضع کشور متأثر و از عملکرد ساواک و شاه منزجر بودند. ایشان با اشاره به شاه می فرمود: من تعجب می کنم که او چه فکر می کند؟ با چه حکمی به راحتی انسان ها را می کشد؟! در دوران انقلاب وقتی آقای قدوسی را دستگیر کردند، گفتند اگر او اعدام نشود، از یک تا 10 سال حکم زندان برای او خواهند برید. همان روزها به دیدن پدر رفتم و موضوع را با ایشان در میان گذاشتم. پدرم فرمودند: «توسل کن.» ما از کودکی با خانواده امام خمینی(ره) در یک محله بودیم و با خانواده ایشان ارتباط داشتیم.»

ایشان در ادامه با استدلالی روشن و مستدل می افزاید: «من به گویندگان این کلام کاری ندارم و ممکن است آن ها اشتباه کنند، اما این ادعا بدون تردید دروغ است و شواهد بسیاری برای دروغ بودن آن وجود دارد. مهم ترین شاهد اینکه آن موقع اصلاً علامه از شهادت شهید قدوسی مطلع نشد؛ به دلیل اینکه شهادت ایشان و حتی شهادت شهدای هفت تیر در آخرین روزها و ماه های زندگی پدرم بود و آن روزها حال ایشان به شدت نامساعد بود و حواس ظاهری ایشان در جای خودش نبود و ما و همسر علامه با دقت و مراقبت بسیار مواظبت می کردیم که ایشان از این حوادث ناگوار مطلع نشوند و حتی اگر کسی به عیادت ایشان می آمد، از قبل سفارش اکید می کردیم که مبادا ناخواسته حرفی در این رابطه بزنند. با این حال، این ادعا چگونه است؟!»

این شهادت تاریخی فرزند علامه، هرگونه نسبت ناروا به آن عالم ربانی را نقش بر آب می کند و نشان می دهد که ایشان نه تنها با مبارزه با طاغوت همراه بودند، بلکه شاگردان برجسته ای چون شهید بهشتی، شهید مطهری، آیت الله جوادی آملی و دیگر شخصیت های انقلابی را در مکتب خود پرورش دادند و پشتیبانی معنوی از نهضت امام خمینی(ره) را هیچ گاه فرونگذاشتند.

انتهای پیام