«زمین برابر» جایگزین «مرکاتور»

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما، مجمع عمومی سازمان ملل متحد روز جمعه چهارم سپتامبر 2026 برابر با 13 شهریور 1405، با 164 رای موافق در برابر یک رای مخالف آمریکا، قطعنامه ای را برای جایگزینی نقشه قرن شانزدهمی «مرکاتور» با نقشه «زمین برابر» (Equal Earth) به تصویب رساند تا مساحت واقعی کشور ها و قاره ها دقیق تر منعکس شود.

این اقدام پس از آن صورت گرفت که کشور های آفریقایی از سازمان ملل خواستند یک اشتباه چندصدساله را اصلاح کند.

این طرح، به ابتکار کشور توگو و با حمایت کشور های آفریقایی تصویب شد. ایالات متحده تنها کشوری بود که به این قطعنامه رای منفی داد و 6 کشور نیز به این قطعنامه رای ممتنع دادند.

این ابتکار که نخستین بار در ماه فوریه به تایید مجمع اتحادیه آفریقا رسید، روز جمعه به طور رسمی در سازمان ملل متحد تصویب شد که گامی تاریخی در جهت بازنمایی دقیق و عادلانه جغرافیای جهان بر روی نقشه هاست.

هدف این قطعنامه ارائه تصویری «عادلانه» از مناطق مختلف جهان، به ویژه آفریقا، است. در این قطعنامه استدلال شده که تحریف های موجود در نقشه کنونی جهان باعث شده این قاره در تصور جمعی مردم دچار نوعی «کوچک نمایی نمادین» شود.

در حال حاضر، بسیاری از نقشه های جهان بر اساس تصویرسازی «مرکاتور» هستند که به دست نقشه نگار اروپایی، گراردوس مرکاتور، در سال 1569 ایجاد شد. این تصویرسازی به طور گسترده برای ناوبری استفاده می شود، زیرا خطوط شمالی-جنوبی در آن نسبت به خط استوا دارای جهت واقعی و ثابتی هستند.

با این حال، این تصویرسازی برای نمایش نقشه جهان کاربرد کمتری دارد، زیرا مقیاس در آن دچار تحریف می شود و کشور هایی که از خط استوا دورتر هستند، به طور نامتناسبی بزرگ تر از کشور هایی که به خط استوا نزدیک ترند، دیده می شوند. برای مثال، در نقشه مرکاتور، گرینلند بزرگ تر از قاره آمریکای جنوبی به نظر می رسد و تقریباً هم اندازه آفریقا دیده می شود.

برای قرن ها، نقشه مرکاتور به دلیل بزرگ نمایی خشکی های نزدیک به قطب، مساحت آفریقا را بسیار کوچک تر نشان می داد؛ به طوری که گرینلند در آن هم اندازه قاره آفریقا به نظر می رسد، در حالی که آفریقا 14 برابر بزرگ تر است.

قطعنامه امروز اگرچه غیرالزام آور است، اما استفاده از نقشه های «زمین برابر» (Equal Earth)، را در کلاس های درس، رسانه ها و نهاد های بین المللی ترویج می کند تا نقشه جهان سرانجام مساحت و جایگاه واقعی آفریقا در جهان را منعکس کند.

«روبرت دوسی» وزیر امور خارجه توگو، تاکید کرد: «جهانی عادلانه با نقشه ای عادلانه آغاز می شود.» طبق اعلام توگو، این مصوبه مانعی برای استفاده از نقشه مرکاتور در دریانوردی و هوانوردی ایجاد نمی کند.

قطعنامه سازمان ملل با اشاره به «نگرانی» درباره این موضوع می گوید این تحریف باعث کوچک نمایی اندازه ادراک شده آفریقا، آمریکای لاتین و جنوب آسیا و تداوم یک نگاه نامتوازن به جهان می شود.

این قطعنامه همچنین می افزاید که این تحریف ها «به کوچک نمایی ابعاد واقعیت های اجتماعی-اقتصادی، نیاز های زیرساختی، ظرفیت توسعه و رفاه در مناطق جنوبی کمک می کنند و می توانند موجب تقویت پیش داوری ها در حوزه های زیست محیطی، ژئوپلیتیکی و امنیتی شوند.»