تکرار انکار آمریکا درباره تلفات غیرنظامیان

یه گزارش مشرق، «جی دی ونس» معاون رئیس جمهور آمریکا، در واکنش به گزارش ها درباره حمله مرگبار آمریکا به یک مراسم عروسی در شهر کوهستک ایران در روز سه شنبه، نسبت به روایت مطرح شده درباره این حادثه ابراز تردید کرد و گفت به روایت ایران اعتماد ندارد. با این حال، ونس در اظهارات خود افزود: «گاهی اتفاقاتی رخ می دهد.»

ونس روز پنجشنبه، دو روز پس از این حمله، در نشست خبری کاخ سفید گفت اطلاعات جدیدی درباره این حادثه ندارد، اما در عین حال مدعی شد که آمریکا «هرگز غیرنظامیان را در جریان عملیات نظامی هدف قرار نمی دهد» و اعلام کرد که این حادثه بررسی خواهد شد.

اظهارات ونس بازتاب دهنده سابقه ای طولانی از تلاش دولت آمریکا برای کم اهمیت جلوه دادن یا مورد تردید قرار دادن گزارش های مربوط به تلفات غیرنظامیان در عملیات نظامی این کشور است.

در ایران چه اتفاقی افتاد؟

به گفته جمعیت هلال احمر ایران، شامگاه سه شنبه یک حمله موشکی به مراسم عروسی در شهر کوهستک در استان هرمزگان در جنوب ایران، چهار نفر شامل دو زن و دو کودک را شهید و 67 نفر دیگر را زخمی کرد. دفتر استانداری هرمزگان روز چهارشنبه اعلام کرد قربانیان این حمله «امیرعلی کریمی» چهار ساله، «محمد ملاحی» 16 ساله، «کلثوم ملاحی» 43 ساله و «زرخاتون طاهری» 43 ساله بوده اند.

هلال احمر ایران اعلام کرد این حادثه به طور کامل مستندسازی شده و تصاویری از محل حادثه و همچنین کودکانی که در این حمله زخمی شده اند منتشر کرد. این نهاد همچنین با ارسال نامه ای به دفتر دادستان دیوان کیفری بین المللی، خواستار اقدام قضایی علیه عاملان این حمله «فاجعه بار» شد.

تصاویر منتشرشده نشان می دهد چند پرتابه به یک برج مخابراتی در نزدیکی ساحل اصابت کرده و آن را تخریب کرده است. ساکنان محلی گفته اند گمان می کنند از پهپاد برای این حمله استفاده شده است.

کارشناسان حوزه دفاعی با بررسی قطعات ترکش های به دست آمده در کوهستک اعلام کردند که این قطعات ممکن است مربوط به گونه ای از موشک «AGM-84K SLAM-ER» باشد؛ موشک کروز پیشرفته و هدایت شونده ای که از هوا پرتاب می شود و شرکت سازنده آن، بوئینگ، از آن به عنوان موشکی با قابلیت «حمله دقیق» یاد می کند.

خبرگزاری رویترز نیز به نقل از کارشناسان تسلیحاتی که تصاویر و ویدئوهای این حمله را بررسی کرده اند، گزارش داد که خسارت های ایجادشده احتمالاً ناشی از اصابت مستقیم یک مهمات آمریکایی بوده است. وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد حملات به کوهستک «فهرست جنایت های آمریکا علیه ملت ایران» را تکمیل کرده است. آمریکا اعلام کرده است که تحقیقات درباره این حادثه را آغاز کرده است.

ونس و دیگر مقام های آمریکایی چه گفتند؟

روز سه شنبه «تیم هاوکینز»، سخنگوی فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، گفت واشنگتن از گزارش های مربوط به تلفات غیرنظامیان که «منشأ آنها رسانه های دولتی ایران» بوده، مطلع است و در حال بررسی آنهاست. او مدعی شد: «ارتش آمریکا هرگز غیرنظامیان را هدف قرار نمی دهد؛ برخلاف سپاه پاسداران.»

ونس نیز بعدتر گفت درباره گزارش حمله به مراسم عروسی «بسیار تردید» دارد. او گفت رسانه های دولتی ایران در پوشش درگیری های جاری «راوی چندان قابل اعتمادی نبوده اند»، این در حالی است که حادثه توسط جمعیت هلال احمر ایران مستندسازی شده است.

ونس در ادامه سخنانش ادعا کرد: «با اطمینان صددرصد می توانم بگویم که برخلاف سپاه پاسداران، آمریکا هرگز غیرنظامیان را در جریان عملیات نظامی هدف قرار نمی دهد. ما هرگز چنین کاری نخواهیم کرد و هرگز هم این کار را نکرده ایم.» او افزود: «متأسفانه، بدیهی است که گاهی اتفاقاتی رخ می دهد.»

سخنان ونس با ادعاهای قبلی آمریکا درباره حمله به غیرنظامیان چه شباهتی دارد؟

این نخستین بار نیست که دولت آمریکا گزارش های مربوط به آسیب دیدن غیرنظامیان در جریان جنگ را زیر سؤال می برد؛ حتی در درگیری کنونی با ایران نیز نمونه مشابهی دیده شده است.

حمله به مدرسه دخترانه میناب

پس از حمله مرگباری که روز 28 فوریه به یک مدرسه دخترانه در میناب ایران اصابت کرد، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در ابتدا اعلام کرد که تصور می کند ایران مسئول این حمله بوده است.

اما با ادامه تحقیقات آمریکا و انتشار داده های ماهواره ای، تصاویر و تحلیل های کارشناسی بیشتر که مسئولیت آمریکا را مطرح می کرد، از جمله کشف قطعات یک موشک آمریکایی تاماهاوک، ترامپ بعداً گفت: «هیچ کس عمداً این کار را نکرده است» و در جریان جنگ «اشتباهاتی رخ می دهد».

تلفات غیرنظامیان در یمن

دولت آمریکا در پی چندین حمله خبرساز که به کشته شدن غیرنظامیان در افغانستان، یمن و عراق منجر شد، در مواردی مواضع و روایت خود را تغییر داده است. ماه گذشته، آمریکا برای نخستین بار پذیرفت که عملیات هوایی این کشور علیه حوثی ها در یمن در آوریل 2025 احتمالاً به تلفات گسترده غیرنظامیان منجر شده است.

بر اساس بررسی پنتاگون، در این عملیات 153 غیرنظامی کشته و 243 نفر زخمی شدند. این ارقام با ارزیابی سال 2024 پنتاگون تفاوت چشمگیری دارد؛ در آن سال، ارتش آمریکا اعلام کرده بود عملیات نظامی این کشور تنها موجب کشته شدن دو غیرنظامی و زخمی شدن دو نفر شده است.

افزایش آمار تلفات غیرنظامیان در افغانستان

در افغانستان نیز نمونه مشابهی رخ داده است.پس از حمله هوایی آمریکا در سال 2008 به نیروهای طالبان در روستای عزیزآباد که اعتراض های گسترده ای را درباره تلفات غیرنظامیان به دنبال داشت، ارتش آمریکا ابتدا اعلام کرد هیچ غیرنظامی کشته نشده است.

این رقم بعدها به هفت کشته و سپس به 33 غیرنظامی افزایش یافت. دولت افغانستان اما اعلام کرد 90 غیرنظامی، عمدتاً زنان و کودکان، در این حمله کشته شده اند. در روزهای پایانی خروج آمریکا از افغانستان در اوت 2021 نیز یک حمله پهپادی آمریکا خودرویی را در کابل هدف قرار داد. واشنگتن ابتدا اعلام کرد اعضای گروه داعش خراسان در این حمله کشته شده اند.

چند هفته بعد، ارتش آمریکا پذیرفت که تحقیقات نشان داده است این حمله در واقع به کشته شدن 10 غیرنظامی، از جمله هفت کودک، منجر شده است. ژنرال «سامی سعید»، بازرس نیروی هوایی آمریکا، این حادثه را «یک اشتباه صادقانه» توصیف کرد.

زندان ابوغریب عراق

در عراق نیز مقام های آمریکایی در ابتدا ابعاد جنایت ها در زندان ابوغریب را پس از انتشار تصاویر آزار و اذیت زندانیان توسط نیروهای آمریکایی کم اهمیت جلوه دادند. تحقیقات بعدی از الگوی گسترده تری از بدرفتاری ها، از جمله آزار جنسی، تجاوز و شکنجه جسمی و روانی پرده برداشت که دست کم به مرگ یک زندانی منجر شد.

در سال های بعد، 11 سرباز آمریکایی به اتهام هایی از جمله کوتاهی در انجام وظیفه، بدرفتاری و حمله و ضرب وجرح شدید محاکمه شدند. آنها در دادگاه های نظامی محکوم شدند و 9 نفر از آنها به زندان افتادند. در نوامبر 2024 نیز یک هیئت منصفه آمریکایی حکم داد شرکت پیمانکار دفاعی «CACI» مستقر در ویرجینیا باید 42 میلیون دلار به سه عراقی که در سال 2004 در این زندان شکنجه شده بودند، غرامت بپردازد.

جنگ ویتنام

در جریان جنگ ویتنام بین سال های 1955 تا 1975، ارتش آمریکا در ابتدا گزارش های مربوط به کشتار «مای لای» را پنهان کرد؛ کشتاری که در آن نیروهای آمریکایی تا 500 ویتنامی، بسیاری از آنها زن و کودک، را کشتند یا زخمی کردند. پس از انتشار شواهد مربوط به این کشتار، تحقیقات آمریکا نشان داد مقام های نظامی این کشور در پنهان کاری درباره این حادثه نقش داشته اند.

«امیلی تریپ»، مدیر اجرایی سازمان «ایروارز» که موارد آسیب به غیرنظامیان در جریان درگیری ها را رصد می کند، گفت: تردید ونس درباره جدیدترین حمله مرگبار آمریکا در ایران، نشان دهنده گرایشی است که موارد آسیب به غیرنظامیان را بیشتر به عنوان «بحران روابط عمومی» تلقی می کند تا موضوعی که باید از مسیر قانونی و با رعایت تشریفات بررسی شود.

تریپ به الجزیره گفت: «همیشه شرایط علیه غیرنظامیان سنگینی می کند؛ از لحظه ای که در نتیجه یک عملیات با برنامه ریزی ضعیف آسیب می بینند تا زمانی که تلاش می کنند آنچه را رخ داده به جهان نشان دهند و در نهایت خواستار پاسخگویی و پذیرش مسئولیت شوند.»

او افزود: «مخالفت ونس با این ادعاها پیش از آنکه تحقیقات نظامی انجام شود، نشان دهنده نوعی بی اعتمادی غریزی به آسیب پذیرترین افراد است؛ موضعی که بارها و بارها نادرستی آن ثابت شده است.»