هر سال یک اتاق کمتر

بازار اجاره دیگر محل تمدید قراردادها نیست؛ به میدان تصمیم های سخت خانوار تبدیل شده است. آمار مرکز آمار ایران نشان می دهد تورم سالانه اجاره مسکن در مرداد 1405 به 32.3 درصد رسیده، تورم نقطه به نقطه این بخش 31.8 درصد بوده و اجاره بها در یک ماه 2.5 درصد بالا رفته است.

در تهران، فاصله میان سقف قانونی و واقعیت بازار نیز به یکی از بحث های اصلی تبدیل شده است. رئیس اتحادیه مشاوران املاک تهران در خرداد امسال اعلام کرد سقف مجاز افزایش اجاره برای تهران 27 درصد تعیین شده است؛ با این حال، گزارش های میدانی از فشار قیمتی بیشتر خبر می دهند.

نایب رئیس اتحادیه نیز در مردادماه گفته بود بسیاری از مالکان حتی با افزایش 27 درصدی تمایل به حفظ مستأجر دارند؛ نشانه ای از اینکه توان پرداخت مستأجر به یک عامل تعیین کننده در بازار تبدیل شده است.

بازار تهران از این هم روشن تر است. گزارش های بازار نشان می دهد رهن کامل برخی واحدها در پایتخت به چند میلیارد تومان رسیده و در منطقه یک، برای آپارتمان های 100 تا 180 متری، فایل هایی با ودیعه 5.8 میلیارد تومان و اجاره ماهانه 103 میلیون تومان ثبت شده است.

در سوی دیگر بازار، گزارش ها نشان می دهد اتاق های 4 تا 15 متری با اجاره ماهانه 2 تا 16 میلیون تومان و ودیعه تا حدود 150 میلیون تومان عرضه می شوند. یعنی بازار اجاره هم زمان واحدهای چندمیلیاردی و فضاهای بسیار کوچک برای بقا عرضه می کند.

روایت مستأجران نیز همین شکاف را نشان می دهد. مستاجری که می گوید توان پرداخت اجاره را ندارد و ناچار است به واحدهای بسیار کوچک تر مراجعه کند. این روایت در کنار داده های فایل های ملکی، نشانه ای از تغییر الگوی تقاضاست: متراژ پایین تر، منطقه ارزان تر و فاصله بیشتر از مرکز شهر.

این کوچ فقط در تهران اتفاق نمی افتد. آمار درباره بازار اجاره پایتخت نشان داده جریان مهاجرت اجاره نشین ها از تهران به شهرهای اطراف ادامه دارد؛ متوسط فایل های بهار 1404 در پرند حدود 3 میلیون تومان اجاره ماهانه و 154 میلیون تومان ودیعه و در پردیس 7.5 میلیون تومان اجاره و 204 میلیون تومان ودیعه بوده است.

در 1405 نیز متوسط رهن کامل در پردیس 900 میلیون، پرند 550 میلیون، مهستان البرز 400 میلیون، صدرای شیراز 480 میلیون و گلبهار خراسان 350 میلیون تومان گزارش شده است. رشد سالانه این ارقام در این پنج شهر بین 29 تا 34 درصد اعلام شده است.

در شیراز نیز فشار اجاره به اندازه ای جدی شده که سقف افزایش اجاره در سال 1405 برای شیراز و صدرا 32 درصد تعیین شد؛ تصمیمی که مقام های استان گفتند با بررسی میدانی و مشورت با مشاوران املاک اتخاذ شده است. افزایش اجاره بها در لرستان نیز فشار مضاعفی بر مستاجران وارد کرده و بخشی از خانوار ها را ناچار به جابجایی و انتخاب هایی دور از مرکز شهر کرده است.

در اصفهان شکاف میان درآمد و هزینه سکونت و دشواری اجرای سقف قانونی اجاره ثبت شده است. در مشهد نیز رئیس اتحادیه مشاوران املاک، افزایش اجاره بها را 20 تا 30 درصد اعلام کرده؛ در حالی که سقف قانونی 25 درصد است و افزایش های بالاتر از آن، غیرمجاز محسوب می شود.

اما آیا شهرها از نظر رشد قیمت زمین نیز در یک مسیر حرکت می کنند؟ پاسخ دقیق به این پرسش نیازمند احتیاط است. آمار رسمی و به روز شهر به شهر برای تورم زمین به اندازه آمار اجاره در دسترس نیست؛ بنابراین نمی توان با استناد کافی گفت کدام شهر در سال 1405 بیشترین تورم زمین را داشته است.

با این حال، گزارش های میدانی از رشد قابل توجه قیمت مسکن در ماه های اخیر حکایت دارد و افزایش قیمت زمین را یکی از عوامل این روند معرفی می کنند.

مسئله فقط گران شدن اجاره نیست؛ مسئله تغییر جغرافیای زندگی است. وقتی خانوار از متراژ می زند، از محله پایین تر می رود یا از تهران به پرند و پردیس کوچ می کند، بازار مسکن فقط قیمت را تغییر نداده؛ نقشه شهرنشینی را نیز تغییر داده است. پرسش اصلی حالا این است: مستأجر ایرانی برای ماندن در شهر خود، دیگر چه چیزهایی باید قربانی کند؟

تگ ها بازار اجاره سقف افزایش اجاره مرکز آمار ایران