روش دعوت به اسلام در سیره نبوی

حجت الاسلام علیرضا قبادی، جامعه شناس و کارشناس دینی در سلسله گفتار هایی، با نگاهی نو و کاربردی، به بازخوانی ابعاد مغفول مانده از زندگی پیامبر اکرم(ص) می پردازد. در ادامه درس گفتار هشتم را می خوانیم.

کمتر رویدادی در زندگی پیامبر(ص) را می توان به لحاظ اثر و پیامد های فرهنگی، سیاسی و اجتماعی مانند «فتح مکه» دانست. این بخش از تاریخ زندگی پیامبر مهمترین و شگفت انگیز ترین و در عین حال عالی ترین درس های زندگی را در بر دارد.

بررسی همه ابعاد و جوانب فتح مکه کتابی مستقل می طلبد. «غزوه مکه» مهمترین جنگ در عین حال مسالمت آمیز ترین جنگ نه تنها در میان غزوات پیامبر، بلکه در تاریخ جنگ های اسلامی است. در این نبرد، مهمترین و سرسخت ترین مرکز مخالفان پیامبر بدون خونریزی فتح شد.

رسول خدا(ص) با روش و منشی کار را پیش برد که بیش از آنکه نیازمند مبارزه مسلحانه با مخالفانش باشد؛ دل و جان مخالفان و اهل مکه را با کار فرهنگی عمیق و اصیل، با خود همراه کرد تا آنجا که دشمن با پای خود به سوی دوست آمد. مکیان با مشاهده رفتار کریمانه رسول خدا، سر به فرمان حضرتش نهادند و مکه را بدون مقابله به پیامبر واگذار کردند. همان سرزمین مادری که او را از آنجا بیرون کرده بودند. ظفر بر مکیان با آن همه دشمنی هایی که در مقابل پیامبر انجام دادند؛ افزون بر آنکه نشان می داد که پیامبر به فنون و احتیاطات نظامی آشنایی و تسلط کامل دارد، تدبیر، خردمندی، حلم، عفو، اخلاق و... پیامبر(ص) را نیز به روشنی نشان می دهد.

مکه مهمترین سنگر مخالفان پیامبر فتح شد. آن حضرت اعلام عفو عمومی کرده و کعبه را از بت ها پاک کردند. آنگاه متوجه قبائل اطراف مکه شدند و درصدد برآمدند که آنان را نیز به اسلام دعوت کرده و مظاهر شرک را از میان قبائل اطراف مکه پاک کنند. از این رو نیرو هایی(سرایا) را به اطراف مکه اعزام کردند و به آنها دستور دادند که در دعوت به اسلام از جنگ و خون ریزی اجتناب کنند. یکی از این قبائل، قبیله «جذیمه بن عامر» بود. منابع تاریخی نقل می کنند که این ماموریت به خالد بن ولید واگذار کرد. او پس از ورود به قبیله جذیمه به آنان گفت: دوران بت پرستی سپری شده است اسلحه خودرا زمین بگذارید؟! به اسلام بپیوندید و آنان سلاح های خود را به سربازان اسلام تحویل دادند. در این هنگام فرمانده سپاه اسلام دستور داد که دست مردان قبیله را بستند و آنها را بازداشت کردند و سحرگاهان گروهی را آزاد و گروهی را به قتل رساند.

خبر جنایت و خیانت فرمانده سپاه اسلام به گوش پیامبر رسید! آن حضرت پس از شنیدن این خبر رو به قبله ایستادند و دست های خود را بالا بردند و با حال استغاثه گفتند: خدایا تو آگاهی که من از جنایت خالد بیزارم و من هرگز به او دستور جنگ ندادم. انگاه فورا به علی(ع) مأموریت داد به میان قبیله جذیمه برود و خون بها و خسارت مادی و معنوی آنان را بپردازد و از آنان کاملا دلجویی کند.

امام علی(ع) رفت و همه سران مصیبت زده را خواست و تمام خسارت جنگ و خون بهای افراد بیگناه حتی قیمت ظرف چوبی که سگان شان را در آن، آب می دادند؛ پرداخت کرد. سپس مبلغی را هم به خاطر ضرر هایی که ممکن بود در محاسبه او نیامده باشد به آنان داد. مستقل از برخورد پیامبر با خالد که نیازمند بررسی مستقلی است.

روشی که پیامبر برای تبلیغ و ابلاغ پیام اسلام بر گزیده بود؛ شیوه مسالمت آمیز بود. این روش متاسفانه حتی در زمان حیات آن حضرت نیز از سوی برخی از مسلمانان مورد اعتراض و خدشه قرار می گرفت، ضربه ای که اسلام از ناحیه این افراد خورد، کمتر از برخی اقدامات دشمنان اسلام نبوده است، اسلام و سیره پیامبر ص «نه یک کلمه کم نه یک کلمه زیاد» راه نجات و عزت امت اسلامی است.

انتهای پیام