تداوم بحران مسلمانان روهینگیا در سایه افول کمک های بین المللی

به گزارش ایکنا، با ورود بحران آوارگی مسلمانان روهینگیا به نهمین سال خود، بیش از یک میلیون پناهجو همچنان در بنگلادش زندگی می کنند.

این بحران با وجود سال ها تلاش بین المللی، همچنان فاقد یک راه حل سیاسی پایدار است. در حالی که کمک های خارجی کاهش یافته و درگیری ها در میانمار ادامه دارد، نگرانی ها درباره تبدیل شدن این بحران به یک وضعیت دائمی و فراموش شده افزایش یافته است.

شبکه الجزیره در برنامه ای در همین خصوص با «ایوو فراین» نماینده کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان در بنگلادش، درباره وضعیت پناهجویان روهینگیا، کاهش کمک های بین المللی، شرایط اردوگاه های بنگلادش، آینده کودکان روهینگیا و امکان بازگشت آنها به میانمار گفت وگو کرده است. فراین در این گفت وگو، با رد این دیدگاه که جامعه جهانی به طور کامل بحران روهینگیا را رها کرده است، گفت: کشورهای کمک کننده و نهادهای بین المللی طی سال های گذشته همچنان منابع قابل توجهی برای حمایت از پناهجویان اختصاص داده اند، اما میزان این کمک ها اکنون در حال کاهش است؛ این در حالی است که تعداد پناهجویان در اردوگاه های بنگلادش افزایش می یابد. به گفته او، طولانی شدن بحران باعث شده بسیاری از پناهجویان نسبت به امکان بازگشت خود به میانمار دچار تردید شوند. نماینده سازمان ملل تأکید کرد اگر جامعه جهانی می خواهد از طولانی تر شدن بحران جلوگیری کند، کشورهای عضو باید موضع مشترکی اتخاذ کرده و با بازیگران و طرف های مختلف در میانمار گفت وگو کنند تا شرایطی ایجاد شود که به پناهجویان امید بدهد بازگشت آنها روزی امکان پذیر خواهد بود.

بنگلادش نمی تواند بار بحران را برای همیشه تحمل کند

بنگلادش از سال 2017 میزبان بیش از یک میلیون روهینگیایی بوده است؛ جمعیتی که پس از کشتار توسط ارتش میانمار در ایالت راخین، از کشور خود گریختند و با گذشت نزدیک به یک دهه، بازگشت امن و پایدار آنها همچنان محقق نشده است. فراین گفت: بنگلادش نشان داده است که توانایی و آمادگی میزبانی از شمار زیادی از پناهجویان روهینگیا را دارد، اما این کشور نیز باید «نور انتهای تونل» را ببیند. وی افزود: کشورهای همسایه مناطق درگیر، بخش عمده بار میزبانی از پناهجویان را بر دوش دارند و ادامه این وضعیت برای چند سال دیگر قابل تحمل تر خواهد بود که بنگلادش ببیند جامعه جهانی واقعاً دستیابی به راه حل های پایدار را در اولویت قرار داده است. از نگاه سازمان ملل، بازگشت روهینگیایی ها به میانمار مهم ترین راه حل پایدار است، اما این بازگشت نباید صرفاً به انتقال افراد از یک سوی مرز به سوی دیگر محدود شود. فراین هشدار داد اگر علت هایی که موجب فرار روهینگیایی ها شده اند همچنان وجود داشته باشند، بازگشت نمی تواند پایدار باشد و ممکن است این افراد بار دیگر در معرض تهدید، آوارگی و فرار از کشور قرار گیرند.

مدل فعلی در معرض خطر

یکی از مهم ترین چالش های کنونی، کاهش کمک های مالی بین المللی است. درخواست مشترک سازمان ملل برای سال 2026 به ارزش 710.5 میلیون دلار، 26 درصد کمتر از درخواست سال 2025 است و حتی این رقم نیز تنها حداقل نیازهای حیاتی را پوشش می دهد. فراین گفت: سازمان ملل و سایر نهادهای بشردوستانه، درخواست مالی خود را کاهش داده و آن را بر ضروری ترین نیازها متمرکز کرده اند. با این حال، حتی این درخواست محدود نیز به طور کامل تأمین نشده است. به گفته او، میزان تأمین مالی در زمان انجام این گفت وگو حدود 66 درصد بوده و نگرانی وجود دارد که در ماه های پایانی سال منابع مالی به اندازه ابتدای سال در دسترس نباشد.

95 درصد روهینگیاها به کمک های بشردوستانه وابسته اند

شرایط زندگی در اردوگاه های روهینگیا در کاکس بازار همچنان شکننده است. نماینده سازمان ملل گفت حدود 95 درصد از پناهجویان روهینگیا در این اردوگاه ها به طور کامل یا تا حد زیادی به اشکال مختلف کمک های بشردوستانه وابسته اند. این کمک ها حوزه هایی مانند سرپناه، آب، غذا، بهداشت، مراقبت های پزشکی و آموزش را شامل می شود. فراین همچنین به آسیب پذیری محیط اردوگاه ها اشاره کرد و گفت: این اردوگاه ها در شرایط اقلیمی دشوار و محیطی شکننده قرار دارند. حفظ زیرساخت هایی مانند کانال های زهکشی نیازمند منابع مالی است و بارندگی های شدید اخیر نشان داده است که هرگونه اختلال در نگهداری زیرساخت ها می تواند مستقیماً بر زندگی پناهجویان تأثیر گذارد. وی همچنین تأکید کرد: حمایت از جوامع میزبان بنگلادشی نیز ضروری است تا میان شرایط اردوگاه ها و وضعیت اقتصادی و اجتماعی مردم محلی شکاف بیشتری ایجاد نشود.

کودکان روهینگیا؛ خطر شکل گیری یک «نسل گمشده»

یکی از مهم ترین نگرانی های مطرح شده در این گفت وگو، آینده کودکان و جوانان روهینگیا بود. بسیاری از کودکان در اردوگاه ها بدون وضعیت حقوقی مشخص، دسترسی محدود به آموزش رسمی، آزادی محدود رفت وآمد و چشم انداز روشنی برای آینده، بزرگ می شوند. فراین گفت: سازمان ملل نگرانی ها درباره تبدیل شدن کودکان روهینگیا به یک «نسل گمشده» را کاملاً درک می کند. به گفته او، شمار زیادی از کودکان و جوانان امکان تحصیل ندارند و بخش قابل توجهی از روز خود را بدون فعالیت آموزشی یا حرفه ای می گذرانند. وی آموزش را نه تنها ابزاری برای مشغول نگه داشتن کودکان، بلکه عاملی اساسی برای ایجاد امید دانست. به گفته فراین، تا زمانی که افراد در فعالیتی مشارکت داشته باشند که بتوان آن را سرمایه گذاری روی آینده دانست، امید وجود خواهد داشت. آموزش همچنین به پناهجویان کمک می کند در شرایط دشوار فعلی تاب آوری بیشتری داشته باشند و دانش، مهارت و اعتمادبه نفس لازم برای مقابله با مشکلات را به دست آورند. وی همچنین آموزش را سرمایه ای برای آینده بازگشت روهینگیا دانست؛ زیرا مهارت ها و دانش نسل جوان می تواند در صورت فراهم شدن امکان بازگشت، برای بازسازی جوامع آنها در میانمار مورد استفاده قرار گیرد.

بازگشت بدون حقوق کامل، راه حل پایدار نیست

یکی از محورهای اصلی این گفت وگو، مسئله تابعیت روهینگیا و حقوق قانونی آنها در میانمار بود. روهینگیا همچنان از سوی میانمار به عنوان یکی از گروه های قومی رسمی این کشور به رسمیت شناخته نمی شوند و مسئله تابعیت یکی از عوامل اصلی بحران آنهاست. فراین گفت: برای بررسی امکان بازگشت پایدار، باید دلایلی را که موجب فرار مردم شده اند مورد توجه قرار داد؛ از جمله درگیری، ناتوانی در تأمین معیشت، سربازگیری اجباری، تبعیض، محرومیت و مشکلات مربوط به تابعیت. وی تأکید کرد: بازگشت پایدار چیزی فراتر از انتقال فیزیکی افراد از یک مرز است و اگر فردی اجازه ورود دوباره به میانمار داشته باشد اما از تابعیت محروم شود، آزادی رفت وآمد نداشته باشد یا در یک اردوگاه یا سکونتگاه محدود نگهداری شود، چنین شرایطی از نگاه سازمان ملل قابل قبول نخواهد بود. فراین همچنین تصریح کرد: اگر پناهجویان با اطلاع از چنین محدودیت هایی تمایلی به بازگشت نداشته باشند، این تصمیم باید محترم شمرده شود؛ در غیر این صورت، بازگشت می تواند به بازگشت اجباری تبدیل شود، اقدامی که سازمان ملل آن را تأیید نمی کند.

بحران روهینگیا ریشه دار است

در این برنامه همچنین تأکید شد که بحران روهینگیا بسیار ریشه دارتر از موج بزرگ آوارگی سال 2017 است. فراین گفت: بحران کنونی عملاً یک دهه قدمت دارد و آگاهی عمومی در بسیاری از نقاط جهان، به ویژه در کشورهای غربی، از ابعاد تاریخی و پیچیدگی های آن محدود است. وی گفت که نسل های مختلف روهینگیا تجربه آوارگی و سرکوب را پشت سر گذاشته اند. نسل های قدیمی تر خواهان بازگشت به سرزمین خود هستند تا در کشورشان بمیرند و نسل جوان می خواهد برای ساختن جامعه خود به میانمار بازگردد و از زندگی وابسته به کمک های بشردوستانه در اردوگاه ها رهایی یابد. با این حال، در حال حاضر روند مهاجرت معکوس نیست. به گفته فراین، به طور متوسط حدود 150 روهینگیایی هر هفته وارد فرآیندهای مرتبط با سازمان ملل در بنگلادش می شوند؛ مسئله ای که نشان می دهد شرایط در میانمار همچنان برای بازگشت مناسب نیست.

تأیید صلاحیت 309 هزار روهینگیایی برای بازگشت

یکی دیگر از موضوعات مورد بحث، اعلام میانمار درباره شناسایی حدود 309 هزار روهینگیایی ساکن اردوگاه های بنگلادش به عنوان ساکنان سابق ایالت راخین و واجد شرایط بازگشت بود. فراین گفت: سازمان ملل در فرآیند تعیین این ارقام مشارکت نداشته و بنابراین نمی تواند درباره نحوه محاسبه یا تأیید این آمار اظهارنظر کند. از سوی دیگر، شرایط پیچیده تر شده است زیرا بخش هایی از مناطقی که روهینگیا از آنها گریخته اند اکنون تحت کنترل یک گروه مسلح غیردولتی قرار دارند. بنابراین، هرگونه طرح بازگشت باید طیف گسترده ای از بازیگران را درگیر کند.

فرار از اردوگاه ها به دریا

کاهش امید و دشوارتر شدن شرایط زندگی در اردوگاه ها، برخی روهینگیایی ها را به سمت گزینه های بسیار خطرناک سوق داده است. فراین درباره افزایش سفرهای دریایی گفت که برخی پناهجویان با وجود آگاهی از خطرات، برای ترک اردوگاه ها به قاچاقچیان و شبکه های غیرقانونی متوسل می شوند. او این مسیر دریایی را یکی از مرگبارترین مسیرهای مهاجرت و پناهجویی در جهان توصیف کرد و گفت حدود 10 درصد افرادی که وارد این مسیر می شوند، به مقصد نمی رسند. برخی از بازماندگان نیز پس از رسیدن به کشورهایی مانند مالزی و تایلند بازداشت یا گرفتار شبکه های استثمارگر می شوند که آنها را مجبور می کنند برای پرداخت هزینه قاچاقچیان کار کنند. از نگاه سازمان ملل، افزایش این سفرها نشانه روشنی از افزایش ناامیدی در اردوگاه هاست؛ پناهجویانی که حتی با علم به خطرات، به این نتیجه می رسند که ماندن در اردوگاه گزینه ای غیرقابل تحمل است.

رأی احتمالی دیوان بین المللی دادگستری

در بخش دیگری از گفت وگو، پرونده شکایت گامبیا علیه میانمار در دیوان بین المللی دادگستری و اتهام نسل کشی علیه روهینگیا مورد بحث قرار گرفت. فراین گفت: جامعه روهینگیا این روند قضایی را با دقت دنبال می کند و یک حکم احتمالی برای آنها اهمیت دارد، اما تأکید کرد که حتی چنین حکمی نمی تواند مشکلات فوری و روزمره پناهجویان در اردوگاه ها را برطرف کند. به گفته او، توجه جامعه جهانی باید همزمان بر شرایط دشوار زندگی در اردوگاه ها، کمبود فرصت ها و فقدان امید به راه حل پایدار متمرکز باشد.

نگرانی و امید

نماینده سازمان ملل در پایان گفت: یکی از مهم ترین منابع نگرانی و در عین حال امید او در اردوگاه ها، جوانان روهینگیایی هستند. او گفت: بسیاری از جوانان همچنان تلاش می کنند دانش و مهارت کسب کنند، به جامعه خود کمک کنند و به عنوان داوطلب فعالیت داشته باشند. با این حال، محدودیت های آموزشی سقفی جدی برای آینده آنها ایجاد کرده است. بخش عمده ای از پناهجویان در بهترین حالت تا سطح دبیرستان امکان تحصیل دارند و تنها شمار بسیار محدودی می توانند به آموزش عالی دسترسی پیدا کنند. فراین گفت: دردناک است که بسیاری از جوانان روهینگیا با وجود استعداد، جاه طلبی و تمایل به مشارکت، امکان استفاده از توانایی های خود را ندارند. بحران روهینگیا اکنون در نقطه ای قرار گرفته است که کاهش کمک های بشردوستانه، افزایش جمعیت اردوگاه ها، ادامه ناامنی در میانمار و محدود شدن فرصت های آموزشی، خطر عمیق تر شدن بحران را افزایش داده است. از نگاه سازمان ملل، مدیریت شرایط انسانی در بنگلادش ضروری است، اما بدون تلاش جدی برای ایجاد شرایط بازگشت امن، داوطلبانه و پایدار، بحران تنها برای سال های بیشتری به تعویق خواهد افتاد. انتهای پیام