پیامبر(ص)؛ الگویی فراتر از متافیزیک و تاریخ

به گزارش ایکنا، محمد لگنهاوزن، استاد مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره)، در تاریخ 11 شهریورماه طی نشست علمی «بررسی ابعاد شخصیت جهانی پیامبر رحمت (ص)» که به میزبانی دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار شد، به بررسی دیدگاه های غرب و مستشرقان درباره پیامبر اکرم (ص) پرداخت.
وی در این نشست اشاره کرد که نوعی سوءتفاهم در میان دانشجویان درباره منابع غربی مربوط به پیامبر (ص) وجود دارد؛ به گونه ای که تصور می شود تمام نوشته های مستشرقان درباره اسلام، غلط و آمیخته به پیش داوری است. اما به باور ایشان، باید میان انواع نوشته ها تمییز قائل شد. او توضیح داد که در اوایل قرن بیستم، دوره مستشرقان واقعی بود و هرچند در آثار آن ها پیش داوری دیده می شود، اما همه آن ها یکسان نیستند و نکات ارزشمندی نیز در نوشته هایشان به چشم می خورد.
این پژوهشگر فلسفه اسلامی افزود: در دوره کنونی نیز مطالب نادرست و غیرمفید بسیاری منتشر می شود؛ برخی از این نوشتارها ماهیت علمی ندارند و عمدتاً جدلی هستند و با اهدافی خاص، قصد حمله به اسلام و اهانت به پیامبر (ص) را دارند. وی با اشاره به اینکه برخی مسلمانان و حتی خود غربی ها به این مطالب پاسخ داده اند، در مورد نحوه تشخیص علمی بودن یا نبودن این آثار گفت: «باید به انتشارات مربوطه توجه کنیم تا مطمئن شویم هدف آن ها صرفاً کسب درآمد نیست.» او در این راستا به کتاب «محمد و امپراتورهای ایمان» اشاره کرد که در آن ذکر شده در میان اعراب، فردی (حضرت محمد ص) آمده است که کلید بهشت را آورده است؛ نکته ای ظریف که در پاسخ به اعتقاد مسیحیان مبنی بر اینکه کلید بهشت تنها در دست عیسی(ع) است، مطرح شده تا بررسی شود که آیا ممکن است چندین کلید برای بهشت وجود داشته باشد.
لگنهاوزن در دسته بندی مطالب مربوط به پیامبر(ص)، چهار نوع نوشتار را برشمرد: مطالب مستشرقان، مطالب جدلی ضد پیامبر(ص)، پاسخ های جدلی به این مطالب و در نهایت، آثار آکادمیک و علمی.
او در تحلیل ابعاد جهانی پیامبر(ص) اظهار کرد: بسیاری از مردم شناخت درستی از ایشان ندارند یا تمایلی به شناخت ندارند؛ لذا وقتی از ابعاد جهانی سخن می گوییم، منظور مفهومی ارزشی است. «رحمت للعالمین» بودن پیامبر(ص)، بعد جهانی ایشان است و این ادعا مسئله ای الهیاتی است که با تاریخ (به معنای مادی آن) رد یا اثبات نمی شود. استاد مؤسسه پژوهشی امام خمینی(ره) همچنین تأکید کرد: نباید تنها به حوزه فکری داخلی (حوزه علمیه) بسنده کرد، بلکه باید به محدوده تاریخ نیز توجه نمود و تاریخ اسلام را نادیده نشمرد؛ چرا که شناخت پیامبر (ص) صرفاً از منظر متافیزیک کافی نیست، زیرا ایشان الگوی اخلاق، مدیریت و سیاست برای همه مسلمانان است.
وی همچنین به ضرورت توجه به سنت فکری علمای حوزه در قرون مختلف درباره نبوت اشاره کرد و افزود که رد کلی تمام روایات توسط برخی مستشرقان قدیمی به بهانه جعلی بودن، رویکردی افراطی و نادرست است. وی در نقد نگاه مسلمانان لیبرال نیز گفت: آن ها سیره پیامبر(ص) را با معیار حقوق بشر کنونی می سنجند، در حالی که تفاوت میان حقوق بشر مدرن و حقوق بشر دینی وجود دارد. ما باید از سیره پیامبر(ص) به عنوان الگو بهره بگیریم، نه اینکه بخواهیم مفاهیم حقوق بشر امروز را بر آموزه های نبوی تحمیل کنیم.
وی در بخش دیگری از سخنانش، به موضوع قدس اشاره کرد و گفت: هرکلیوس پس از فتح اورشلیم، صلیب حضرت عیسی(ع) را نصب کرد و معبد قدس را به عنوان یک سمبل معرفی نمود. اما پیامبر(ص) در حالی که اولین قبله مسلمین قدس بود، حتی پیش از آنکه بنای مسجدی در آنجا باشد، بر اساس سوره اسراء و واقعه معراج، به مسجدالاقصی رفت. این رفتار نشان داد که قرآن به مکانی که پیش تر معبد بوده، احترام گذاشته است، هرچند بعدها قبله به کعبه تغییر یافت. لگنهاوزن در پایان افزود که پیامبر(ص) دیدگاه مسیحیان امپراتوری روم درباره قدس را رد کرد و فرمودند که ایشان چیز جدیدی نیاورده اند، بلکه مطالب الهی ارسالی در ادیان قبلی را اصلاح کرده اند؛ بنابراین در سیره پیامبر(ص)، احترام به سنت ابراهیمی وجود دارد و در عین حال، ایشان مانع از هرگونه افراط و تفریط شده اند. انتهای پیام