نسخه ای از امام صادق(ع) که آیت الله قاضی به شاگردانش سفارش کرد

به گزارش مشرق، دکتر فهیمه محمدی، استاد دانشگاه و کارشناس علوم دینی، در یادداشتی به مناسبت میلاد امام صادق (ع) نوشت:

هفدهم ربیع الاول، سالروز میلاد پیامبر مهربانی ها و امام جعفر صادق (ع) است. وقتی نام امام ششم به میان می آید، ناخودآگاه یاد دانشگاهی می افتیم که چهار هزار شاگرد داشت و بیش از 35 هزار روایت از آنجا بیرون آمد؛ روایاتی که درصد بالایی از فقه شیعه را شکل دادند. اما در میان این کوه عظیم از معارف، یک «دفترچه راهنما» وجود دارد که گویا برای انسان خسته و مضطرب قرن بیست و یکم نوشته شده است: «حدیث عنوان بصری».

داستان یک تشنگی و یک ملاقات سرنوشت ساز

ماجرا از یک پیرمرد 94 ساله به نام «عنوان بصری» شروع می شود. او دو سال شاگرد مالک بن انس بود، اما وقتی امام صادق (ع) به مدینه آمد، چیزی در وجود عنوان تکان خورد. او می خواست محضر امام برسد، اما امام به دلیل فشارهای سیاسی حکومت و همچنین برنامه های عبادتی اش، در نگاه اول او را به نزد مالک ارجاع دادند.

عنوان که دلش شکسته بود، به مسجد رفت، دو رکعت نماز خواند و فقط یک چیز از خدا خواست: «خدایا، دل امام را به من مایل کن.» او دیگر نزد مالک نرفت.

روزها گذشت تا اینکه بالاخره اجازه ملاقات گرفت. وقتی نشست، امام با چنان گرمی با او روبرو شد که عنوان با خود گفت: «حتی اگر از این ملاقات هیچ سودی نبرم، همین یک دعا برایم کافی است.»

اما امام صادق (ع) قرار نبود فقط یک صحبت ساده کند. آن حضرت در آن روز، چکیده تمام راه های خودسازی و آرامش را در قالب 9 توصیه طلایی به این پیرمرد، و از طریق او به تمام تاریخ هدیه داد. توصیه هایی که بزرگان عرفان و اخلاق، از جمله مرحوم آیت الله قاضی، به شاگردانشان دستور می دادند آن را بنویسند، در جیبشان بگذارند و هر هفته مرور کنند.

درمان اضطراب های مدرن با سه کلید «بندگی»

امام صادق (ع) ابتدا فرمودند: علم، حفظ کردن نیست؛ نوری است که در دل می نشیند، اما شرطش «بندگی» است.

بندگی چیست؟ امام سه راز بزرگ برای رهایی از رنج های زندگی دادند:

1. مالک هیچ چیز نباش: هرچه داری امانت خداست. (این یعنی رهایی از ترس از دست دادن و راحتی در بخشش).

2. مدیر زندگی ات نباش: فرمان زندگی را به دست خدا بسپار. (این دقیقاً همان درمان اضطراب و استرس کنترل گری در دنیای امروز است؛ وقتی بسپاری به مدبر واقعی، سختی ها آسان می شوند).

3. فقط مطیع باش: فقط به فکر اطاعت از خدا باش. (نتیجه اش این می شود که دیگر با مردم لجبازی نمی کنی و دنبال فخرفروشی نمی دوی).

رژیم غذایی 1300 سال پیش!

شاید جالب باشد بدانید که اصول «ذهن آگاهی در غذا خوردن» و «پرهیز از پرخوری» که امروزه ترند سلامتی دنیاست، در این حدیث با بیانی شاهکار بیان شده است. امام می فرمایند:

گرسنه نشدی، غذا نخور.

وقتی کنار سفره می نشینی، غذای حلال بخور و نام خدا را بگو.

و از همه مهم تر، معده را پر نکن. یک سوم را برای غذا، یک سوم را برای آب و یک سوم را برای «نفس کشیدن» (هوای خالی) بگذار. امام هشدار می دهند که پرخوری، مقدمه حماقت و نادانی است.

هنر برخورد با آدم های سمی و پرخاشگر

در دنیایی که روزمره با پیام های منفی اینترنتی و حواشی اعصاب خردکن درگیریم، امام صادق (ع) سه فرمول بی نظیر برای «صبر و بردباری» آموزش می دهند:

1. سکوت استراتژیک: اگر کسی گفت «اگر یک حرف بزنی، ده تا می شنوی»، بگو «اگر ده تا هم بگویی، من یک کلمه هم جوابت را نمی دهم.» (پایان دادن به چرخه باطل بحث های بیهوده).

2. دعای در برابر تهمت: اگر فحشت داد، بگو «خدایا اگر راست می گوید مرا ببخش، و اگر دروغ می گوید او را ببخش.» (تخلیه بار روانی و سپردن قضاوت به خدا).

3. محبت در برابر تهدید: اگر تهدیدت کرد، تو برایش نصیحت کن و دعا. (تبدیل انرژی منفی به انرژی مثبت).

هشدار درباره توهم دانایی

در بخش پایانی، امام سه توصیه درباره «علم» دارند که گویا برای روزگار ما نوشته شده است:

برای یادگیری سؤال کن، نه برای مچ گیری و آزمایش کردن.

از نظرات شخصی و سلیقه ای خودت پرهیز کن و احتیاط را چاشنی کارهایت کن.

و از همه مهم تر، از فتوا دادن و نظر قطعی دادن، مثل فرار از دست شیر فرار کن! (هرگز گردن خودت را پل نکن تا دیگران از روی آن رد شوند و گناهشان گردن تو بیفتد).