هشتم شهریور؛ تروری که نتوانست انقلاب را متوقف کند

به گزارش گروه تاریخ خبرگزاری صدا و سیما، «بر اثر انفجار یک بمب در دفتر ریاست جمهوری، رئیس جمهور و نخست وزیر ایران کشته شدند.»

خبرگزاری فرانسه در پاریس، در هشتم شهریور 1360، حدود ساعت 3 بعدازظهر به وقت تهران، این خبر را منتشر کرد. دقایقی بعد، خبر انفجار دفتر نخست وزیری و شهادت محمدعلی رجایی، رئیس جمهور، و محمدجواد باهنر، نخست وزیر جمهوری اسلامی ایران، در رسانه ها بازتاب یافت.

دو روز بعد، در دهم شهریور، روزنامه جمهوری اسلامی نیز به نقل از خبرگزاری پارس و فرانس پرس، از انتشار اطلاعیه ای در لندن خبر داد که در آن سازمان مجاهدین خلق مسئولیت انفجار دفتر نخست وزیری را بر عهده گرفته بود. این خبر بعد ها محل بحث و مناقشه قرار گرفت و روایت های متفاوتی درباره نحوه انتشار و سپس تکذیب آن مطرح شد.

انفجار هشتم شهریور یکی از تلخ ترین حوادث سال های نخست پس از پیروزی انقلاب اسلامی بود؛ حادثه ای که در آن دو مقام عالی رتبه جمهوری اسلامی به شهادت رسیدند و کشور در یکی از حساس ترین مقاطع تاریخی خود با ضربه ای سنگین روبه رو شد.

این حادثه تنها حدود دو ماه پس از انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی در هفتم تیر 1360 رخ داد؛ انفجاری که به شهادت آیت الله سیدمحمدحسین بهشتی و ده ها تن از مسئولان و نیرو های سیاسی کشور انجامید و سازمان منافقین مسئولیت آن را برعهده گرفت. مجموعه این حوادث، ضربات سنگینی بر ساختار مدیریتی و سیاسی ایران وارد کرد؛ آن هم در شرایطی که کشور هم زمان با جنگ تحمیلی رژیم صدام علیه ایران دست وپنجه نرم می کرد.

با این حال، این سلسله حوادث نتوانست نظام سیاسی تازه تأسیس جمهوری اسلامی را از ادامه مسیر بازدارد. ساختار مدیریتی کشور بازسازی شد و روند اداره کشور ادامه یافت؛ موضوعی که نشان می دهد ترور و خشونت، برخلاف هدف طراحان آن، نتوانست به فروپاشی نظام سیاسی ایران منجر شود.

در بیش از چهار دهه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ایران نیز همچنان قربانی اقدامات تروریستی متعدد بوده است. بر اساس آمار های منتشرشده از سوی نهاد های داخلی، شمار شهدای ترور در کشوراز سال 57 تا کنون به نزدیک 30 هزار نفر رسیده است که قربانیان آن از میان مسئولان، نیرو های نظامی و انتظامی، نخبگان و مردم عادی بوده اند.

آنچه در این میان قابل توجه است، تداوم حیات و انسجام کشور با وجود این همه بحران، جنگ، ترور و فشار خارجی است؛ مسیری که جمهوری اسلامی ایران آن را نتیجه مقاومت مردم و حفظ انسجام ملی می داند.

امروز، در هشتم شهریور 1405، 45 سال از ترور رئیس جمهور و نخست وزیر ایران در دفتر نخست وزیری گذشته است. حادثه ای که قرار بود ضربه ای تعیین کننده به ساختار جمهوری اسلامی وارد کند، به بخشی از تاریخ پرهزینه و خونین سال های نخست انقلاب تبدیل شد؛ تاریخی که در روایت جمهوری اسلامی، از مقاومت در برابر ترور و فشار های خارجی حکایت دارد.

جمهوری اسلامی ایران اگر چه در 8 شهریور 60 رئیس جمهور و نخست وزیرش را درعملیات تروریستی گروه منافقین که هم اکنون هم در حمایت فرانسه بسر می برد از دست داد، اما امروز در 8 شهریور 1405 به مهمترین جبهه مقاومت در مقابل امریکا و رژیم صهیونیستی قرار دارد.

پژوهشگر و نویسنده: طیبه السادات حسینی