وزیر علوم: وحدت را نباید با یکسان انگاری و تک صدایی اشتباه گرفت

به گزارش خبرنگار مهر، حسین سیمایی صراف، صبح یکشنبه در مراسم اختتامیه چهلمین کنفرانس بین المللی وحدت اسلامی با گرامیداشت یاد رهبر شهید انقلاب اسلامی و قدردانی از پیام راهگشای رهبر معظم انقلاب به این همایش، به تبیین فلسفه وحدت و تکثر در اندیشه اسلامی پرداخت و اظهار کرد: اشکال اساسی این است که وحدت را با شباهت و یکسان انگاری اشتباه گرفته اند. تاریخ اسلام گواه آن است که هرگز فرهنگ تک صدایی حاکم نبوده، بلکه مذاهب گوناگون کلامی همچون اشعری، اعتزالی و عدلیه و مکاتب فقهی حنبلی، شافعی، مالکی، حنفی و جعفری در کنار نحله های مختلف تفسیری حضور داشته و همگی از فرهنگ مدارا، تحمل و گفتگو بهره مند بوده اند.

وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به پیشینه تمدن اسلامی در پذیرش و همزیستی با اقلیت های دینی، افزود: بخش بزرگی از تاریخ اسلام نمایانگر مدارا با فرهنگ ها و ادیان دیگر از جمله مسیحیت و یهودیت است. همان طور که یکی از اسلام شناسان غربی تبیین کرده، جهان اسلام همواره از یک «فرهنگ چندصدایی و چندمعنایی» برخوردار بوده و این ورود خشن مدرنیته به جوامع اسلامی بود که فردگرایی، خشونت و تعصب را بازتولید کرد؛ روندی که امروز نیز توسط شبکه های اجتماعی و الگوریتم های هوش مصنوعی برای تحمیل تک صدایی دنبال می شود.

وی با بیان اینکه تکوین و تشریع در قرآن کریم منطبق بر طبیعت آفرینش است، بیان کرد: قرآن کریم از سویی می فرماید «وَجَعَلْنَاکُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ» و از سوی دیگر در تعامل با سایر ادیان تصریح دارد که صرف تفاوت و «دیگری بودن»، مجوزی برای نفی، طرد و قتال نیست؛ بلکه هدف غایی این تنوع، «لِتَعَارَفُوا» یعنی شناخت یکدیگر و تعامل سازنده معرفی شده است. بنابراین پاسخ اصیل قرآن به تفاوت ها، شباهت سازی اجباری نیست، بلکه معرفت و درک متقابل است.

سیمایی صراف با استناد به آیه شریفه «وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا» خاطرنشان کرد: جامعه ای که از تفاوت ها وحشت دارد، به ابزار اجبار متوسل می شود؛ اما جامعه و فرهنگ بالغ آن است که زیستن مسالمت آمیز با وجود اختلاف ها را آموخته و اجازه نمی دهد تفاوت های فکری دستمایه تفرقه، نزاع و کینه توزی شود. امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند فراگیری «اخلاق مواجهه با تفاوت ها» هستیم، چراکه تفاوت ها حقیقتی انکارناپذیر در زیست انسانی به شمار می روند.