45 میلیارد دلار از تعهدات ارزی به کشور بازگشته؛ کمبود منابع ارزی نداریم

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، در برنامه میز اقتصاد امروز (5 شهریور) روند مدیریت بازار ارز و انتظارات تورمی با حضور مسعود توکلی؛ معاون سابق مرکز مبادله ارز، محمدحسین مصباح؛ کارشناس اقتصادی و ارتباط تصویری با محمدرضا پور ابراهیمی؛ رئیس کمیسیون اقتصادی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

رئیس کمیسیون اقتصادی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام، در برنامه «میز اقتصاد»، در پاسخ به پرسش درباره کارایی مداخلات بانک مرکزی (مانند تزریق ارز )، اظهار داشت: اقدامات بانک مرکزی دو جنبه دارد: بخشی اقدامات کوتاه مدت برای مهار سریع التهابات و بخشی اقدامات پایه ای با رویکرد میان مدت و بلندمدت که با توجه به وضعیت ذخایر ارزی اتخاذ می شوند.

محمدرضا پورابراهیمی با بررسی ساختار اقتصادی کشور، بر اهمیت تراز تجاری تأکید کرد و گفت: با وجود تمام فشارها و جنگ ها، تراز تجاری جمهوری اسلامی ایران (با احتساب درآمدهای غیرنفتی و نفتی) همواره مثبت بوده است. نیاز سالانه کشور برای واردات بین 40 تا 50 میلیارد دلار برآورد می شود که درآمدهای صادراتی ما پوشش دهنده آن است.

وی افزود: باید اقتصاد را از نگاه “نفت” جدا کرد؛ در حالی که درآمد نفت برای بودجه دولت و صندوق توسعه ملی است، مدیریت اقتصاد واقعی بر پایه تنظیم تراز تجاری (صادرات غیرنفتی در برابر واردات) استوار است.

پورابراهیمی در ادامه، راهکارهای عملیاتی برای مدیریت بازار ارز را در دو محور “توسعه صادرات” و “مدیریت واردات” خلاصه کرد.

وی تأکید کرد که تسهیل فرآیند صادرات و افزایش نرخ بازگشت ارز به کشور، از تجربه های موفق گذشته است که می تواند نقش مهمی در ثبات بازار ایفا کند.

این مقام مسئول در تحلیل علت التهابات اخیر، عوامل را به دو دسته “بیرونی” و “درونی” تقسیم کرد. وی درباره عوامل بیرونی گفت: «اقدامات آمریکا و هیاهوی رسانه ای آن ها، فراتر از تبلیغات، سعی در بازگرداندن تحریم های شدید اقتصادی برای تغییر مسیر حرکت ایران دارد. اما باید دانست که اثرات اقتصادی این تحریم ها در ایران پیش خور شده است.

وی در بخش عوامل درونی، بر اهمیت سیاست های مالی عمومی، سیاست های ارزی و مدیریت اقتصاد داخلی تأکید کرد و افزود: اگرچه اقدامات دشمن می تواند چالش آفرین باشد، اما مدیریت صحیح ابزارهای داخلی می تواند اثرگذاری این مداخلات را خنثی کند.

در ادامه برنامه میز اقتصاد معاون سابق مرکز مبادله ارز، با اشاره به اثرگذاری متقابل پارامترهای اقتصادی، بر ضرورت تجمیع مدیریت نرخ ارز در بانک مرکزی و پایان دادن به وضعیت بلاتکلیفی در حکمرانی ارزی کشور تأکید کرد.

مسعود توکلی با تحلیل ماهیت انتظارات تورمی و اثرگذاری بازار ارز بر سایر بازارهای اقتصادی، اظهار داشت: امروزه عوامل مختلف اقتصادی چنان در هم تنیده اند که نمی توان اثرگذاری نرخ ارز بر سایر پارامترها یا اثرگذاری طلا بر ارز را نادیده گرفت. بنابراین، حذف این اثرگذاری غیرممکن است و تمرکز باید بر مدیریت صحیح آن باشد.

معاون سابق مرکز مبادله ارز  با انتقاد از وضعیت فعلی مدیریت ارزی در کشور، گفت: «به نظر می رسد مجموعه حکمرانی اقتصادی هنوز به ضرورت ایجاد یک ساختار منسجم برای مدیریت ارز پی نبرده است. بلاتکلیفی در تعیین متولی اصلی، از بانک مرکزی گرفته تا اتاق های اقتصادی تحت نظارت معاون اول، مانع از دستیابی به هماهنگی لازم شده است.

توکلی همچنین به ضرورت پیوند میان سیاست های پولی و تجاری اشاره کرد و افزود: جدا نبودن سیاست های صادرات و واردات از سیاست های ارزی، یکی از چالش های اساسی است. عدم هماهنگی میان وزارت اقتصاد، وزارت جهاد کشاورزی و بانک مرکزی در موضوع واردات کالا، پالس های نامناسبی به بازار ارسال کرده و موجب افزایش تقاضا و در نتیجه فشار بر نرخ ارز می شود.

در ادامه برنامه میز اقتصاد محمدحسین مصباح ، کارشناس اقتصادی، نسبت به سیاست «کنترل گری» به جای «تنظیم گری» در بانک مرکزی هشدار داد.

مصباح گفت: تلاش برای ثابت نگه داشتن نرخ ارز در شرایطی که نقدینگی و تورم به شدت در حال رشد است، باعث ایجاد شکاف میان نرخ بنیادین و نرخ بازار می شود.

وی تأکید کرد: این شکاف با هر شوک سیاسی یا تحریمی، مانند یک فنر عمل کرده و منجر به پرش های ناگهانی و هیجانی قیمت ها در بازار ارز می شود.

مصباح پیشنهاد کرد: مدیریت نرخ ارز باید بر اساس مؤلفه های واقعی اقتصاد کلان صورت گیرد تا از شوک های پیاپی جلوگیری شود.

کارشناس اقتصادی، نسبت به عواقب پذیرش نرخ های غیربنیادین ارز توسط بانک مرکزی هشدار داد وگفت: اگر بانک مرکزی تحت فشارهای سیاسی، از نرخ بنیادین فاصله بگیرد و به نرخ های غیرواقعی تن دهد، اقتصاد با شوک های سنگینی مواجه خواهد شد.

مصباح تأکید کرد: برای مقابله با انتظارات تورمی و القائات دشمن، بانک مرکزی باید به جای تکذیب، از ابزارهایی نظیر نرخ بهره استفاده کند.

کارشناس اقتصادی، با اشاره به هدایت نقدینگی به بازارهای طلا، ارز و دیگر بازارهای موازی، گفت: تداوم تثبیت نرخ ارز و نگرانی از افزایش نرخ بهره، به تضعیف بازار سرمایه و تشدید فعالیت های سوداگرانه منجر می شود.

وی با تأکید بر ضرورت شناور بودن نرخ ارز اظهار کرد: فاصله گرفتن نرخ های رسمی از نرخ آزاد، انگیزه صادرکنندگان برای عرضه به موقع ارز را کاهش می دهد و فشار بر بازار را تشدید می کند. به گفته مصباح، سیاست ارزی باید در کنار الزام بازگشت ارز صادراتی، از نرخ گذاری دستوری فاصله بگیرد.

این کارشناس اقتصادی افزایش نرخ بهره، تقویت ذخایر بانک مرکزی و مهار رشد نقدینگی را سه ابزار اصلی مدیریت انتظارات تورمی دانست و افزود: تجربه افزایش موقت نرخ بهره در سال 1401 نشان داد استفاده از این ابزار می تواند در کنترل نوسان های ارزی مؤثر باشد.