مهدویت؛ قله امید و تحقق وعده های الهی در قرآن

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدعلی انصاری، مفسر قرآن کریم و مؤلف تفسیر مشکاة، در سلسله جلسات تفسیر و معارف قرآنی با محوریت مفهوم امید و پیوند آن با مهدویت که محتوای آن از طریق کانال های منتسب به وی منتشر می شود، اظهار کرد: در منظومه واژگان قرآن کریم، مفهوم رجا و مشتقات متعدد آن، بار معنایی عمیق و راهبردی دارد. نزدیک ترین و دقیق ترین معادل فارسی برای این واژه قرآنی، امید و امیدواری است و در نقطه مقابل آن، واژه هایی نظیر یأس و قنوط به معنای ناامیدی و دلمردگی قرار دارند. وی افزود: حقیقت رجا یعنی انسان با وجود مشاهده وضعیت کنونی، با دلگرمی به شرایط بهتر و آینده مطلوب گام بر دارد، اما متأسفانه این مفهوم بنیادین آن گونه که شایسته است در لابلای برخی تفاسیر مورد تدقیق قرار نگرفته است.

تفاوت رجا، امنیه و غرور در دستگاه محاسباتی دین

این پژوهشگر قرآنی با تشریح تمایز مفهومی میان امید واقعی و توهم امید، تصریح کرد: در ادبیات قرآنی و روایی با سه مفهوم مواجه هستیم؛ نخست رجا که مانند کشاورزی است که بذر مرغوب تهیه کرده، زمین را مهیا ساخته، به موقع کشت نموده، مراقبت می کند و منتظر برداشت محصول می نشیند که این همان امید راستین توأم با عمل است. وی ادامه داد: حالت دوم امنیه یا آرزواندیشی است؛ حالتی که فرد تلاش و تمهید چندانی به خرج نمی دهد اما دلبستگی ضعیفی به نتیجه دارد که امیدی متزلزل است، حالت سوم نیز غرور و فریب خوردگی است، وضعیتی که فرد هیچ گونه گامی در مسیر برنداشته، اما متوقع بهره برداری کامل است؛ بنابراین امید مدنظر قرآن همواره با حرکت و اقدام گره خورده است. مؤلف تفسیر مشکاة با اشاره به بحران معنا و شیوع پوچ گرایی در جهان معاصر، بیان کرد: در نگرش مؤمنانه جهان دارای نظام، هدف و معنا است و قرآن کریم چهار معرفت بنیادین را پایه گذاری می کند که دل انسان را سرشار از امید و رجا می سازد؛ نخست شناخت ذات احدیت و صفات الهی است، یعنی باور به اینکه جهان آفریدگاری حکیم، قدیر و علیم دارد که همراه انسان بوده و باب توبه را همواره گشوده نگه داشته است. وی ادامه داد: در کنار آن، شناخت حقیقت و کرامت انسان به عنوان خلیفه الهی قرار دارد که مانع از خودکم بینی می شود، همچنین شناخت ماهیت دنیا به عنوان معبر، آزمایشگاه و مزرعه بوده که رنج ها را برای انسان هدفمند می کند و در نهایت، شناخت جهان واپسین به عنوان سرای حیات ابدی، پایانی بر احساس بن بست و افسردگی است. انصاری با تأکید بر اینکه امید قرآنی در عالی ترین سطح خود به آینده تاریخ پیوند می خورد، اظهار کرد: پروردگار فراتر از پیام های کلی، چهار وعده صریح و قاطع را درباره فرجام زمین رقم زده است؛ از جمله جهان شمولی و غلبه دین حق که بر پایه علم و عقلانیت استوار است، وراثت و حاکمیت صالحان بر زمین، امامت و پیشوایی مستضعفان فکری و اجتماعی، و در نهایت استقرار امنیت و آرامش فراگیر برای مؤمنان. وی در پایان گفت: تمامی این وعده ها در وجود مقدس حضرت بقیة الله الاعظم(عج) که در روایات از ایشان با عنوان «الْمُرَجَّی» (کانون امید آفرینش) یاد شده، متبلور می شود، زیرا ظهور حضرت عامل تحقق نهایی تمام آرمان های بشری و رسیدن به قله امیدواری در تاریخ انسان است. انتهای پیام