وحدت اسلامی باید بر مدار حق، عدالت و مسئولیت متقابل باشد

به گزارش خبرنگار ایکنا، مسعود پزشکیان، رئیس جمهور کشورمان، صبح امروز، 5 شهریورماه، در مراسم افتتاحیه چهلمین کنفرانس بین المللی وحدت اسلامی با موضوع محوری «وحدت اسلامی در اندیشه امام شهید» با تبریک میلاد پیامبر اکرم(ص) و امام جعفر صادق(ع) اظهار کرد: امسال در شرایطی متفاوت، درباره «وحدت اسلامی در اندیشه امام شهیدمان، حضرت آیت الله العظمی سیدعلی حسینی خامنه ای» سخن می گوییم؛ مردی که وحدت اسلامی را نه یک تاکتیک سیاسی و مصلحت موقت، بلکه مسئله ای راهبردی برای عزت، استقلال و آینده امت اسلامی می دانست.

وی افزود: امام شهید، وجود پیامبر اکرم(ص) را بزرگ ترین محور وحدت مسلمانان می شمرد و بارها هشدار می داد که اختلاف طبیعی است، اما تبدیل اختلاف به دشمنی و نزاع، قدرت امت را از میان می برد.

رئیس جمهور با بیان اینکه موضوع رسمی کنفرانس امسال بر همین میراث فکری بنا شده است، گفت: امروز او در میان ما نیست. در جنگی که به کشور ما تحمیل شد، رهبر ایران و جمعی از فرماندهان، دانشمندان، دانش آموزان و مردم بی گناه ما به شهادت رسیدند. بهترین بزرگداشت او این نیست که صرفاً سخنانش را تکرار کنیم؛ بلکه باید ببینیم آن سخنان برای امروز ما چه تکلیفی ایجاد می کند.

وی ادامه داد: برای یافتن پاسخ باید به خود پیامبر(ص) بازگردیم و ببینیم رسول خدا چه کرد. پیامبر فقط افراد را به ایمان دعوت نکرد؛ بلکه امت ساخت. قرآن کریم می فرماید: «إِنَّ هَذهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّکُمْ فَاعْبُدُونِ».

پزشکیان اظهار کرد: کار پیامبر این نبود که از انسان هایی با قبیله ها، سابقه ها و منافع متفاوت، افرادی یکسان بسازد؛ بلکه کار او این بود که از انسان هایی با تفاوت های گوناگون، جامعه ای با سرنوشت مشترک ایجاد کند.

وی با اشاره به اقدامات پیامبر اکرم(ص) در مدینه گفت: در مدینه، مهاجر و انصار که سال ها با یکدیگر جنگیده بودند، برادر شدند. پیمان مدینه نیز برای گروه های مختلف، حقوق و مسئولیت تعریف کرد. مسلمانان مجبور نشدند همه مثل هم باشند، اما آموختند که چگونه با وجود تفاوت ها، زیر یک میثاق زندگی کنند.

رئیس جمهور این مسئله را یکی از مهم ترین درس های پیامبر(ص) برای جهان اسلام امروز دانست و تصریح کرد: وحدت به معنای یکسان شدن نیست. وحدت یعنی اختلاف های ما، ما را به دشمن یکدیگر تبدیل نکند.

وی ادامه داد: شیعه، شیعه می ماند و سنی، سنی؛ مذاهب فقهی و کلامی از میان نمی روند. ملت ها، دولت ها و منافع ملی نیز باقی می مانند؛ اما یک سؤال وجود دارد: آیا اختلاف فقهی باید خون مسلمان را مباح کند؟ آیا اختلاف سیاسی باید یک کشور اسلامی را به همکاری برای حمله به کشور اسلامی دیگری وادار کند؟ آیا رقابت دولت ها باید به جایی برسد که امنیت یک مسلمان یا یک ملت مسلمان، با ناامنی ملت مسلمان دیگری تأمین شود؟

پزشکیان با بیان اینکه قرآن پاسخ این مسائل را روشن کرده است، گفت: قرآن کریم می فرماید: «وَاعْتَصِمُوا بحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا» و در ادامه نیز بر تألیف قلوب تأکید می کند.

وی با اشاره به سخنان پیامبر اکرم(ص) در فتح مکه اظهار کرد: رسول خدا(ص) در فتح مکه فرمود: «انصر أخاک ظالماً أو مظلوماً»؛ یعنی برادر خود را چه ظالم باشد و چه مظلوم، یاری کن. وقتی از پیامبر پرسیدند که ظالم را چگونه یاری کنیم، فرمود او را از ظلم بازدارید.

رئیس جمهور تأکید کرد: بنابراین، وحدت اسلامی به معنای تعطیل کردن حقیقت و عدالت نیست. اگر برادر من مظلوم است، باید او را یاری کنم و اگر ظالم است، برادری من اقتضا می کند که نگذارم به ظلم ادامه دهد. این همان وحدتی است که امروز به آن نیاز داریم؛ وحدتی بر مدار حق، عدالت و مسئولیت متقابل.

جهان اسلام؛ یک قدرت بزرگ انسانی، جغرافیایی و اقتصادی

پزشکیان در ادامه با دعوت به فاصله گرفتن از آرمان و نگاه به واقعیت جهان اسلام گفت: اجازه دهید از آرمان فاصله بگیریم و به واقعیت جهان اسلام نگاه کنیم. ما امروز درباره یک جمع کوچک و در حاشیه جهان سخن نمی گوییم. بیش از دو میلیارد مسلمان در جهان زندگی می کنند؛ نزدیک به یک چهارم بشریت.

وی افزود: 57 کشور عضو سازمان همکاری اسلامی هستند و جغرافیای جهان اسلام از جنوب شرق آسیا تا آسیای مرکزی، خاورمیانه و آفریقا امتداد دارد. تازه ترین برآوردهای جمعیت مسلمانان در سال 2020، جمعیت آنان را بیش از دو میلیارد نفر و معادل 25.6 درصد جمعیت جهان نشان می دهد.

رئیس جمهور با اشاره به ظرفیت های گسترده جهان اسلام اظهار کرد: جهان اسلام در قلب بخشی از مهم ترین مسیرهای دریایی و زمینی قرار دارد و از منابع عظیم انرژی، جمعیتی جوان، بازار بزرگ، مراکز تمدن تاریخی و ظرفیت های مهم صنعتی، مالی، علمی و فناوری برخوردار است.

وی گفت: اقتصاد 57 کشور عضو سازمان همکاری اسلامی در سال 2024 حدود 9.2 تریلیون دلار بوده است که معادل حدود 8 درصد اقتصاد جهانی است، اما این رقم در شأن کشورهای اسلامی نیست.

پزشکیان در ادامه با اشاره به ظرفیت اقتصادی کشورهای اسلامی اظهار کرد: صادرات این کشورها به یکدیگر نیز در همان سال فقط 19 درصد بوده است که نشان می دهد بیش از چهارپنجم صادرات کشورهای اسلامی همچنان به بیرون از مجموعه خودشان انجام می شود.

وی افزود: این اعداد باید ما را به فکر بیندازد؛ بیش از دو میلیارد انسان مسلمان، 57 کشور، منابع عظیم انرژی، راه های حیاتی تجارت جهانی، سرمایه، بازار و جمعیت جوان، اما وزن مشترک ما در بسیاری از تصمیم های بزرگ جهان متناسب با این ظرفیت نیست.

رئیس جمهور ادامه داد: چرا کشورهای اسلامی به اقتصادهای دوردست متصل ترند تا به برخی از همسایگان مسلمان خود؟ چرا دانشگاه های ما هنوز شبکه های بزرگ مشترک علمی ندارند؟ چرا سرمایه جهان اسلام به اندازه کافی در توسعه جهان اسلام به کار گرفته نمی شود؟ چرا هر بار که میان دو کشور مسلمان بحرانی شکل می گیرد، اغلب باید قدرتی خارج از جهان اسلام میانجی صلح باشد؟

وی تصریح کرد: و از همه مهم تر، چرا سرزمین های اسلامی هنوز از مهم ترین کانون های جنگ، اشغال، آوارگی و ناامنی در جهان هستند؟ از فلسطین و غزه گرفته تا سودان، لبنان، یمن و نقاط دیگری که مردم مسلمان سال هاست هزینه منازعه، اشغال، افراط گری و رقابت قدرت را می پردازند.

ظرفیت های جهان اسلام باید به قدرت مشترک تبدیل شود

پزشکیان با بیان اینکه مشکل جهان اسلام کمبود ظرفیت نیست، گفت: مشکل، تبدیل نشدن ظرفیت های پراکنده به اراده و قدرت مشترک است. قرآن این مسئله را با صراحت بیان کرده است: «وَأَطِیعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ ۖ»؛ نزاع نکنید که سست می شوید و قدرت شما از بین می رود.

وی افزود: این آیه فقط یک سفارش اخلاقی نیست، بلکه یک قانون قدرت است. جمعیت بدون اتصال، قدرت نیست؛ ثروت بدون همکاری، قدرت مشترک ایجاد نمی کند؛ منابع طبیعی بدون علم و فناوری، استقلال نمی آورد و 57 دولت اگر نتوانند درباره چند منفعت حیاتی مشترک به تصمیم برسند، لزوماً یک امت قدرتمند نمی سازند.

رئیس جمهور گفت: راهی که پیامبر(ص) آغاز کرد، همین گذار بود؛ از میثاق به امت و از امت به قدرتی در خدمت عدالت.

ایران در برابر تجاوز ایستاد، اما خواهان دشمنی با همسایگان نیست

پزشکیان در ادامه اظهار کرد: خواهران و برادران عزیز، امسال من از ایرانی با شما سخن می گویم که خود در میان یک جنگ قرار گرفته است. باید صریح سخن بگوییم. در حالی که مسیر گفت وگو میان ایران و آمریکا برای حل اختلافات هنوز جریان داشت، حملات نظامی گسترده آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز شد. این حملات در شرایطی صورت گرفت که مذاکرات ایران و آمریکا در همان ماه برای یافتن راه حل دیپلماتیک از سر گرفته شده بود.

وی ادامه داد: رهبر کشور ما، فرماندهان ما، مسئولان ما، دانشمندان ما، دانشجویان و دانش آموزان ما و مردم عادی ما شهید شدند. شهرها و زیرساخت های ما هدف قرار گرفتند. ما آغازگر جنگ نبودیم، اما با قدرت در مقابل این تجاوز ایستادیم.

رئیس جمهور با استناد به آیه «الَّذینَ أُخْرِجُوا مِنْ دیَارِهِمْ بغَیْرِ حَقٍّ إِلَّا أَنْ یَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ» و «وَلَیَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ» گفت: به ما ظلم شد و دفاع از کشور حق هر ملت است. ایران از این حق استفاده کرد.

وی افزود: اما همین قرآن به ما می گوید: «وَلَا یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَی أَلَّا تَعْدلُوا»؛ دفاع از ایران به معنای دشمنی با ملت های همسایه و ملت های مسلمان نیست. هیچ سرزمین اسلامی نباید سکوی تجاوز به سرزمین اسلامی دیگری شود و هیچ کشور اسلامی نباید امنیت خود را در ناامنی همسایه جست وجو کند.

پزشکیان تصریح کرد: ایران دست خود را برای ساختن چنین ترتیباتی به سوی همسایگان دراز می کند؛ نه از موضع ضعف. از تجربه جنگ، ما می دانیم جنگ چیست. می دانیم موشک و بمب وقتی فرود می آید، میان آرزوهای یک مادر ایرانی و یک مادر عرب تفاوتی قائل نمی شود.

حمایت از فلسطین، تکلیف اسلامی است

رئیس جمهور با اشاره به حمایت جمهوری اسلامی ایران از فلسطین گفت: رسول خدا(ص) مؤمنان را به یک پیکر تشبیه کرده است. جمهوری اسلامی ایران بیش از چهار دهه است که از فلسطین حمایت کرده است؛ نه به دلیل اینکه فلسطینیان شیعه اند، که نیستند، بلکه به دلیل اینکه مظلوم اند.

وی افزود: این، معنای پرچمداری اسلامی است. حضرت علی(ع) در وصیت خود کلماتی بسیار تکان دهنده دارند: «کُونَا لِلظَّالِمِ خَصْمًا وَلِلْمَظْلُومِ عَوْنًا»؛ با ظالم دشمن باشید و یار و یاور مظلوم باشید. همچنین در ادامه می فرمایند: «وَنَظْمِ أَمْرِکُمْ وَصَلَاحِ ذَاتِ بَیْنِکُمْ».

پزشکیان ادامه داد: رسول خدا(ص) می فرماید «صلاح ذات البین»؛ اصلاح روابط میان مردم و ایجاد وحدت، از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. اگر ایران از فلسطین دفاع کرده، هزینه داده و در برابر اشغال ایستاده است، این را نه امتیازی برای برتری بر دیگران، بلکه تکلیف اسلامی می داند.

وی تصریح کرد: اسلامی که ما می شناسیم اجازه نمی دهد وقتی مظلوم کمک می خواهد، ابتدا مذهب او را بپرسیم، دینش را بپرسیم و باورش را بررسی کنیم.

جاهلیت مدرن با ابزار فناوری بازتولید می شود

رئیس جمهور در ادامه با اشاره به دیدگاه های رهبر شهید انقلاب درباره جاهلیت گفت: برادران و خواهران عزیز، امام شهید، آیت الله خامنه ای، سال ها هشدار می داد که جاهلیت فقط متعلق به دوران پیش از پیامبر نیست. ممکن است علم پیشرفت کند، فناوری پیچیده شود و ابزارهای قدرت عظیم تر شوند، اما اگر حرمت انسان از میان برود، صورت تازه ای از جاهلیت پدید آمده است. در بیانات مربوط به بعثت و مقابله پیامبر با جاهلیت و امکان بازتولید آن در جهان مدرن، یکی از محورهای مکرر سخنان رهبر شهیدمان همین مسئله بود.

پزشکیان اظهار کرد: امروز ما این صورت جاهلیت را می بینیم. فناوری که می تواند انسان ها را زنده کند و درمان کند، برای کشتن به کار گرفته می شود. اطلاعاتی که می تواند ملت ها را به هم نزدیک کند، می تواند با دروغ و تحقیر، آنان را مقابل یکدیگر قرار دهد و اختلاف مذهبی می تواند در چند دقیقه از یک تلفن همراه به میلیون ها انسان منتقل شود.

وی با بیان اینکه در این شرایط مسئولیت علمای جهان اسلام، دانشگاه ها و رسانه ها سنگین تر شده است، گفت: تکفیر را باید از حوزه اختلاف مذهبی بیرون کنیم. اهانت به مقدسات مذاهب باید خط قرمز ما باشد و تحریک مسلمان علیه مسلمان، از سوی هر کس و با هر انگیزه ای که انجام شود، خدمت به دشمنان امت اسلام است.

جهان اسلام به تعهدات روشن و قابل اجرا نیاز دارد

رئیس جمهور با طرح این پرسش که «چه باید کرد؟» گفت: سؤال مهم این کنفرانس نباید فقط این باشد که چه چیزهایی غلط است؛ بلکه باید بگوییم چه باید کرد. به گمان من، جهان اسلام امروز بیش از قطعنامه جدید، به چند تعهد روشن و قابل اجرا نیاز دارد.

وی افزود: سه پیشنهاد دارم؛ نخست، ایجاد میثاق امنیت متقابل و عدم تعرض میان کشورهای اسلامی.

پزشکیان توضیح داد: کشورهای اسلامی متعهد شوند به تمامیت سرزمینی یکدیگر احترام بگذارند، از خاک، آسمان و امکانات خود برای تجاوز به کشور اسلامی دیگر استفاده نکنند، از تجزیه و بی ثبات سازی یکدیگر حمایت نکنند و امنیت خود را علیه یکدیگر تعریف نکنند، بلکه با هم امنیت منطقه را مدیریت کنند.

وی تصریح کرد: این به معنای اتحاد نظامی یا یکسان شدن سیاست خارجی کشورها نیست؛ بلکه حداقل عقل جمعی است. اگر نتوانیم میان خودمان چنین قاعده ای ایجاد کنیم، چگونه از نظم عادلانه در جهان صحبت می کنیم؟

سازمان همکاری اسلامی باید پیش از وقوع جنگ وارد عمل شود

رئیس جمهور دومین پیشنهاد خود را ایجاد سازمان دائمی میانجیگری و پیشگیری از درگیری در جهان اسلام عنوان کرد و گفت: خداوند در قرآن می فرماید: «وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَیْنَهُمَا، فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَی الْأُخْرَی فَقَاتِلُوا الَّتِی تَبْغِی حَتَّی تَفِیءَ إِلَی أَمْرِ اللَّهِ، فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَیْنَهُمَا بالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُقْسِطِینَ».

وی ادامه داد: ما اگر دعوا کنیم، خدا به ما رحم نمی کند؛ باید با هم اصلاح و برادر شویم. سازمان همکاری اسلامی باید بتواند پیش از تبدیل اختلاف به جنگ وارد عمل شود، نه اینکه فقط پس از کشته شدن هزاران انسان، بیانیه صادر کند.

پزشکیان گفت: کشورهای مورد اعتماد، علما، دیپلمات ها و حقوقدانان برجسته جهان اسلام می توانند یک ظرفیت دائمی برای هشدار زودهنگام، میانجیگری و حل اختلاف میان کشورهای اسلامی ایجاد کنند.

تبدیل جهان اسلام به شبکه ای از همکاری های واقعی

وی سومین پیشنهاد خود را تبدیل جهان اسلام از مجموعه ای از بازارهای جداگانه به شبکه ای از همکاری های واقعی عنوان کرد و گفت: وحدت فقط مسئله امنیت نیست. جوان مسلمان باید بتواند آسان تر در دانشگاه های کشور مسلمان دیگر تحصیل کند. دانشمندان ما باید در حوزه هایی مانند هوش مصنوعی، پزشکی، آب، انرژی، کشاورزی و فناوری های نو، پروژه های مشترک داشته باشند.

رئیس جمهور افزود: سرمایه کشورهای اسلامی باید بیشتر به سمت توسعه و فناوری در خود جهان اسلام حرکت کند. تجارت درون جهان اسلام که امروز کمتر از یک پنجم صادرات اعضای سازمان همکاری اسلامی است، باید به طور جدی افزایش پیدا کند.

وی ادامه داد: ما یک خدا داریم؛ «إِلَهُنَا وَاحِدٌ»، یک پیامبر داریم و کتابمان یکی است. خدا گفته است اختلاف نکنیم. ما منابع مشترک را می توانیم در کارگروه های مشترک، زیرساخت ها، حمل ونقل و لجستیک، تجارت و سرمایه گذاری، کشاورزی، اقتصاد دیجیتال، توسعه دریامحور، توسعه مهارت ها و تولید و انرژی پاک، به کار بگیریم و همکاری مشترک داشته باشیم.

پزشکیان تصریح کرد: سال ها درباره دشمنان مشترک سخن گفته ایم؛ وقت آن رسیده است که به همان اندازه درباره آینده مشترک سخن بگوییم.

وحدت باید از داخل ایران آغاز شود

رئیس جمهور در ادامه گفت: خواهران و برادران، این همان جایی است که اندیشه وحدت به حکمرانی می رسد. اگر ما در ایران دیگر مسلمانان را به عدالت دعوت می کنیم، خودمان نیز باید بیش از دیگران ملتزم به آن باشیم. آیات قرآن ما را دعوت می کنند که بر اساس عدالت عمل کنیم.

وی با اشاره به وحدت ملی در جریان جنگ اخیر اظهار کرد: وحدت ملی ایرانیان در ماه های سخت جنگ، سرمایه بزرگی برای کشور ما بود. ایرانیان با همه اختلاف هایی که داشتند؛ سیاسی، قومی، مذهبی و اجتماعی، وقتی موجودیت و تمامیت سرزمینی کشور را در خطر دیدند، از ایران دفاع کردند.

پزشکیان افزود: این سرمایه را باید حفظ کرد و حفظ آن فقط وظیفه مردم نیست؛ حکومت نیز باید سهم خود را ادا کند؛ با عدالت، شنیدن صدای مردم، مبارزه با فساد و تبعیض و احترام به کرامت همه ایرانیان.

وی تصریح کرد: شیعه و سنی، فارس و کرد و عرب و بلوچ، زن و مرد، همه باید احساس کنند که ایران خانه آنهاست و قانون از کرامت آنان به یک اندازه حمایت می کند. اگر می خواهیم از وحدت جهان اسلام سخن بگوییم، باید وحدت را در خانه خود نیز هر روز بازسازی کنیم.

وحدت؛ راهبرد امت اسلامی است

رئیس جمهور در بخش پایانی سخنان خود گفت: برادران و خواهران، امروز پرسش اصلی ما این نیست که آیا مسلمانان قدرت دارند یا ندارند؛ پرسش این است که آیا می توانیم اختلافات را مدیریت کنیم؟ آیا می توانیم از خون یکدیگر حفاظت کنیم؟ آیا می توانیم سرمایه، دانش و بازار خود را به هم متصل کنیم؟ آیا می توانیم پیش از آنکه دیگران برای ما تصمیم بگیرند، خودمان درباره منافع مشترکمان تصمیم بگیریم؟

وی ادامه داد: این همان مسئله ای است که پیامبر(ص) در مدینه با آن مواجه بود و این همان چیزی است که امام شهید، آیت الله خامنه ای بزرگ و عزیز، در تمام سال های مسئولیت خود بر آن اصرار داشت.

پزشکیان تأکید کرد: وحدت، نه تاکتیک، بلکه راهبرد امت اسلامی است. این پیام رهبر شهیدمان است. وفاداری به پیامبر(ص) در توان ما برای دوباره امت شدن است و وفاداری به رهبری که عمر خود را بر وحدت، استقلال، مقاومت و عزت جهان اسلام گذاشت، فقط در تکرار سخنان او نیست؛ بلکه در تبدیل آن اندیشه به اراده و عمل مشترک است.

انتهای پیام