کلام اجتماعی، کاربرد دین در حل مسائل اجتماعی را نشان می دهد

به گزارش ایکنا، حجت الاسلام و المسلمین رسول رضوی، عضو هیئت علمی دانشگاه قرآن و حدیث و مدرس مراکز تخصصی حوزه علمیه قم، چهارم شهریورماه در نشست علمی «چیستی و ماهیت کلام اجتماعی» که توسط دبیرخانه همایش ملی «فلسفه کلام اجتماعی» برگزار شد، با بیان اینکه کلام، دانشی است که از اعتقادات و باورها دفاع می کند، به مفهوم شناسی این دو کلمه پرداخت و گفت: اجتماع هم به مجموعه انسان ها گفته می شود که در پرتو باورها و عقاید و اخلاق مشترک گرد هم جمع شده اند؛ البته همه این تعریف را قبول ندارند و برخی جامعه را شخصیتی مستقل از مجموعه افراد می دانند نه صرفاً یک مجموعه افراد.

وی افزود: اجتماع واقعیتی خارجی دارد که دارای باورها و ارزش های مستقل از افراد است و بر افراد تاثیر می گذارد؛ حال با هر کدام از این دو تعریف مفهوم کلام اجتماعی هم تغییر خواهد یافت. رضوی، اضافه کرد: یک کلان پروژه در دانشگاه قم کلام اجتماعی را از منظر اندیشمندان بحث کرده است؛ مثلاً بررسی آرای کلام اجتماعی آیت الله سبحانی، آرای امام موسی صدر، آیت الله بهشتی، مطهری، آیت الله جوادی آملی و محمدرضا حکیمی که در قالب پایان نامه و مقاله در ذیل این مجموعه کلان پروژه تولید است. استاد حوزه با اشاره به پیشینه کلام اجتماعی، بیان کرد: الهیات اجتماعی، کلام، فقه اجتماعی و ... در غرب با شکاف بین کلیسا و مسیحیان به تدریج رشد کرد. بین مسلمانان هم کلام اجتماعی در ذیل الهیات و در کنار فقه و کلام اجتماعی قابل تعریف است. هر بحثی که از شئون اجتماعی نبوت، دین، امامت و ... داشته باشیم، در ذیل کلام اجتماعی قابل بحث است. رضوی گفت: ممکن است کلام اجتماعی با فقه و فلسفه اجتماعی خلط شود؛ کلام اجتماعی فقط در مورد عدالت اجتماعی بحث نمی کند بلکه به الزامات آن هم توجه دارد. کلام اجتماعی شاخه ای از علم کلام محسوب می شود، مانند تفسیر اجتماعی قرآن که شاخه ای از تفسیر و حاصل فهم و رویکرد اجتماعی به قرآن است. وی افزود: در رویکرد اجتماعی، از نقش پیامبران در عرصه اجتماعی، مبارزه آنان با ظلم و نقش آنان در عدالت اجتماعی بحث می شود ولی در کلام سنتی از معجزه و مسائل خاص نبوت بحث می شود. رضوی تأکید کرد: هدف کلام اجتماعی، نشان دادن قابلیت دین در حل مسائل جامعه از جمله مسائل اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و ... است، البته برخی معتقدند کلام اجتماعی فقط به تبیین نمی پردازد. تعریف دیگر کلام اجتماعی هم یافتن خاستگاه اجتماعی اندیشه های کلامی است. این تعریف هم عجیب است که فقط کلام اجتماعی را به خاستگاه منحصر کنیم، زیرا این مسئله کلام را در ردیف جامعه شناسی دین قرار می دهد. این پژوهشگر تصریح کرد: جامعه شناسی دین کارکرد دین را بدون توجه به ارزش ها داوری می کند در حالی که تحلیل و ارزشگزاری یکی از کارهای کلام است و صرف توجه به خاستگاه یک آموزه و اعتقاد کافی نیست. انتهای پیام