«روض الجنان» معجزه تألیف در تفسیر شیعی است

علی اصغر ارشاد سرابی، پژوهشگر بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی، در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی، با اشاره به جایگاه ممتاز تفسیر «روض الجنان و روح الجنان» اظهار کرد: می توان چند دهه ی نخست قرن ششم هجری را عصر تفسیرنویسی نامید، زیرا چهار تفسیر بزرگ و پرآوازه به فاصله ی کمتر از 30 سال در همین دوران تألیف شدند. وی افزود: دو تفسیر به زبان فارسی (روض الجنان ابوالفتوح رازی بر مشرب فقه جعفری و کشف الاسرار میبدی بر مشرب تسنن) و دو تفسیر به زبان عربی (الکشاف زمخشری بر مذاق تسنن و مجمع البیان طبرسی بر مشرب فقه جعفری) در این دوره نگاشته شده اند. تفسیر ابوالفتوح رازی با پشتوانه دویست سال سنت تفسیرنویسی، قدیمی ترین تفسیر قرآن شیعه به زبان فارسی است که از نظر مذهبی و از لحاظ ادبی حائز اهمیت بسیار بوده و برخی آن را معجزه ی تألیف در تفسیر دانسته اند.

تفسیر ابوالفتوح؛ سنگر دفاع از اندیشه شیعی

این پژوهشگر در تبیین فضای تاریخی این اثر اظهار کرد: ری در قرن پنجم و ششم کانون تعصبات مذهبی میان دیدگاه های فکری گوناگون بود و شیخ ابوالفتوح رازی در اثنای تفسیر خود، هرجا فرصتی می یافت با استدلال و استناد به آیات و روایات، حقانیت مذهب شیعه را تبیین می کرد. مهم ترین موضوع تفاسیر در قرن پنجم و ششم، مسئله امامت و ولایت است و این کتاب تفسیر نقشی اساسی در جاودانگی اندیشه های شیعه امامی ایفا کرده است. ارشاد سرابی با تأکید بر هوشمندی مؤلف در انتخاب زبان فارسی تصریح کرد: نکته حائز اهمیت این است که انتخاب زبان فارسی برای نگارش تفسیر، حاکی از نوعی نگرش خاص شیعی و مقابله با گرایش عمومی مفسران به ویژه اهل سنت به زبان عربی بود و به این دلیل است که می توان زبان فارسی را زبان اهل تشیع دانست. وی با اشاره به ساختار تفسیری این اثر گفت: تفسیر روض الجنان عمدتاً جنبه وعظ و تنبیه دارد و در عین حال جامع نکات مهم تفسیری، ادبی، لغوی، فقهی، روایی و کلامی و مشتمل بر اشعار عربی و فارسی بوده و سبک واعظانه این تفسیر، بیانگر تبحر مؤلف در قرائات، حدیث، فقه، اصول و تاریخ است. پژوهشگر بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی درباره ویژگی های زبانی اثر بیان کرد: این تفسیر که در نیمه اول قرن ششم نگاشته شده، دنباله شکوفایی نثر مرسل و ساده قرون چهارم و پنجم است. نثر ابوالفتوح حالت بینابین دارد؛ یعنی علاوه بر اینکه نثر مرسل و ساده در آن دیده می شود، رگه هایی از نثر مسجع و متکلف نیز دارد. وی در پایان با بیان اینکه به عقیده برخی صاحب نظران، نثر ابوالفتوح بیشتر خطابی است گفت: در بخش های اخلاقی و عرفانی، نثر اوج می گیرد و در بخش های تاریخی و داستانی به سمت سادگی می گراید که این امر ناشی از روحیه وعظ و موعظت در مؤلف است. زبان این تفسیر استوار و ادبی بوده و ترجمه آیات در نسخه های کهن آن حاوی مفردات و تعبیرات کهن و گاه لهجه ای هست که از جهت زبانی با زیرنویس های آیات در ترجمه تفسیر طبری قابل مقایسه است. انتهای پیام