دست یابی به رکورد بازده وزنی جدید در ناحیه نورد سرد فولاد مبارکه

به گزارش خبرنگار فولاد، این نشست روز شنبه سوم خردادماه، با محوریت محدودیت انرژی در صنایع فولادی با حضور بهرام سبحانی، رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، سید رسول خلیفه سلطانی، دبیر انجمن، وحید یعقوبی، معاون اجرایی، احسان دشتیانه، بهادر احرامیان، جهاندار شکری و محسن خراسانی، اعضای هیئت مدیره این تشکل با اصحاب رسانه برگزار شد .

کاهش 5.7 درصدی تولید فولاد به واسطه قطعی هم زمان برق و گاز

بهرام سبحانی، در خصوص چالش های صنعت فولاد در کشور اظهار داشت: در سال 1403 ، تولید فولاد خام نسبت به سال پیش از آن با کاهش 5.7 درصدی مواجه شد. علت اصلی این افت، افزایش هم زمان محدودیت در تأمین برق و گاز در کارخانه ها بود. در سال 1402 این مشکلات به صورت جداگانه و فصلی رخ می داد، اما محدودیت ها در سال 1403 هم زمان و گسترده شد. این موضوع موجب شد تولید واقعی به حدود 30 میلیون تن کاهش یابد، درحالی که ظرفیت نصب شده کشور بیش از 50 میلیون تن است .

وی افزود: با وجود کاهش تولید فولاد خام، در برخی بخش ها رشد مشاهده شد. تولید آهن اسفنجی رشد 8 درصدی داشت و تولید گندله و کنسانتره سنگ آهن به ترتیب 0.5 و 6.7 درصد افزایش یافت. این آمار نشان می دهد که در صورت تأمین مستمر انرژی و مواد اولیه، ظرفیت بالقوه تولید بسیار بیشتر از ارقام فعلی است .

کاهش 90 درصدی ظرفیت مصرف برق کارخانه های فولادی در سال 1404

او ادامه داد: در این شرایط، عدالت در توزیع برق رعایت نمی شود. برخی صنایع، به ویژه فولاد، به دلیل اهمیت اقتصادی، اشتغال زایی و ارزآوری، باید در اولویت قرار داشته باشند؛ اما شاهدیم که برق برخی ها کارخانه قطع می شود یا این واحدها ملزم به کاهش 90 درصدی مصرف می شوند؛ تصمیمی که منطقی و عادلانه نیست. این در شرایطی است که طبق توافقات صورت گرفته بنا بود حدود 10 تا 15 درصد از ظرفیت برق مصرفی صنایع فولادی کاهش پیدا کند، اما حالا این شرایط برعکس شده و 90 درصد برق موردنیاز فولادسازان قطع شده است .

صنعت فولاد، پس از پتروشیمی، دومین منبع مهم درآمد غیرنفتی کشور است

سبحانی گفت: این رفتار نه تنها به تولید و اشتغال آسیب می زند، بلکه ضربه ای به اقتصاد کشور وارد می کند. صنعت فولاد با وجود سرمایه گذاری های فراوان و استفاده از تکنولوژی های روز، باید حفظ شود. درحالی که بخشی از مشکلات به کمبود برق مربوط است، مدیریت نادرست و نبود هماهنگی بین وزارت نیرو و صنایع، بحران را تشدید کرده است .

وی افزود: برخی صنایع مانند سیمان با افزایش ناگهانی قیمت و التهاب بازار مواجه شده اند، اما وضعیت فولاد بسیار حساس تر است. صنعت فولاد، پس از پتروشیمی، دومین منبع مهم درآمد غیرنفتی کشور است و قطع برق یا کاهش تولید آن پیامدهای اقتصادی سنگینی به دنبال دارد. همچنین، باید توجه داشت که صنایع مسئول تولید برق نیستند و انتظار اینکه آن ها خودشان تولید برق کنند، غیرمنطقی است .

می توانستیم به جای 30 میلیون تن، 39 میلیون تن فولاد تولید کنیم

وی همچنین افزود: در ماه فروردین، با توجه به ظرفیت های موجود تولید فولاد کشور، پیش بینی می شد تولید سالانه به 39 میلیون تن برسد. اما در عمل، تولید نهایی سالانه به 30 میلیون تن کاهش یافت. این کاهش تولید عمدتاً به دلیل مشکلاتی مانند کمبود مواد اولیه و محدودیت های تأمین برق صنایع بزرگ، به ویژه در فصل تابستان بوده است. این میزان کاهش تولید معادل حدود یک سوم تولید فولاد در سال 1403 است .

کاهش 26 درصدی صادرات فولاد خام

سبحانی تصریح کرد: در سال 1403 ، صادرات محصولات طویل مانند تیرآهن، میلگرد و نبشی با افزایش 14 درصدی به بیش از 3 میلیون و 271 هزار تن رسید. همچنین صادرات ورق های گرم، سرد و پوشش دار با رشد 19 درصدی به حدود 574 هزار تن رسید. در مقابل، صادرات فولاد خام (بیلت، بلوم و اسلب) به دلیل اختلاف نرخ ارز نیمایی و بازار آزاد، 22 درصد کاهش یافت؛ هرچند در پایان سال، اصلاحاتی در سیاست های ارزی صورت گرفت .

وی تکمیل کرد: از منظر ارزش، صادرات مقاطع طویل در سال 1403 با رشد 9 درصدی به حدود 1.59 میلیارد دلار و ورق با رشد 12 درصدی ارزشی، به 343 میلیون دلار رسید. در بخش فولاد خام، به دلیل افت قیمت های جهانی، ارزش صادرات 26 درصد کاهش یافت و به حدود 2.77 میلیارد دلار رسید. در سال 1403 ، واردات ورق های سرد، گرم و پوشش دار با افزایش 5 درصدی به 1.471 میلیون تن رسید، اما ارزش واردات 3 درصد کاهش یافت که نشان دهنده کاهش قیمت جهانی است. واردات سایر محصولات مانند بیلت و آهن اسفنجی تقریباً بدون تغییر باقی ماند .

آسیب صادرات غیررسمی و دامپینگ به بازار صادرات رسمی فولاد

رئیس انجمن در خصوص وضعیت صادرات عنوان کرد: در فروردین 1404 ، تولید محصولات طویل نسبت به مدت مشابه سال قبل با کاهش 1.1 درصدی مواجه شد، اما تولید فولاد خام 4.6 درصد افزایش یافت که نشانه مثبتی در آغاز سال جدید محسوب می شود. در همین مدت، صادرات محصولات نوردی 18 درصد کاهش یافته است. بخشی از کاهش صادرات به دلیل فعالیت واسطه ها و استفاده از کارت های بازرگانی یک بارمصرف است که باعث عدم ثبت صادرات در آمار رسمی و کاهش شفافیت می شود. این صادرات غیررسمی، علاوه بر آسیب به درآمد ارزی کشور، موجب رقابت ناسالم، فروش زیرقیمت کارخانه و افزایش تعرفه در کشورهای مقصد، ازجمله عراق و افغانستان شده است .

رشد 145 درصدی صادرات کنسانتره

وی همچنین تأکید کرد: در بخش مقاطع تخت، صادرات فروردین ماه 1404 به 19 هزار تن رسید و قیمت ها نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود 70 درصد افزایش یافت. صادرات فولاد نیمه نهایی نیز با رشد 50 درصدی از 343 هزار تن به 404 هزار تن رسید، درحالی که ارزش آن از 103 میلیون دلار به 77 میلیون دلار کاهش یافت. صادرات کنسانتره سنگ آهن نیز رشد چشمگیری داشته که هرچند از منظر درآمدی مثبت ارزیابی می شود، اما از منظر تأمین مواد اولیه صنعت فولاد کشور نگران کننده است. صنایع فولادی به شدت به کنسانتره نیاز دارند، اما ما در سال 1403 نسبت به سال قبل 145 درصد افزایش صادرات داشتیم .

کارت بازرگانی یک بارمصرف، چالش جدید گمرکی

سبحانی درباره سیستم بازگشت ارز اظهار داشت: مهم ترین چالش های موجود در حوزه قوانین صادرات، استفاده گسترده از کارت های بازرگانی یک بارمصرف و ناهماهنگی میان سامانه های گمرکی است. پیشنهاد شده است که کارت های بازرگانی به اشخاص حقیقی یا حقوقی معتبر متصل شوند تا امکان سوءاستفاده کاهش یابد. در حوزه تأمین ارز، صادرکنندگان موظف به بازگشت ارز به سیستم رسمی هستند و تنها پس از آن می توانند برای واردات ارز دریافت کنند. این موضوع باعث اختلال در برنامه ریزی تولید شده است .

زیان 5.5 میلیارد دلاری زنجیره فولاد

وی همچنین گفت: با وجود ظرفیت نصب شده بیش از 50 میلیون تن، تولید واقعی کشور در سال 1403 حدود 43 میلیون تن بود. در برخی محصولات مانند تیرآهن ( 32 درصد)، میلگرد ( 11 درصد)، نبشی ( 15 درصد)، و اسلب ( 26 درصد) کاهش قابل توجهی ثبت شده است. تولید بیلت و بلوم نیز 20 درصد کاهش یافت. این کاهش تولید منجر به آسیب به تجهیزات، ضایعات مواد اولیه و افت درآمد شده است. ارزش تولید ازدست رفته فقط در بخش ورق گرم حدود 880 میلیون دلار و سود ازدست رفته آن 91 میلیون دلار برآورد شده است. به طورکلی، زیان ناشی از کاهش تولید در زنجیره فولاد حدود 5.5 میلیارد دلار تخمین زده می شود .

50 میلیون تن ظرفیت داریم؛ 30 میلیون تن تولید می کنیم

وی همچنین مطرح کرد: مشکل کمبود انرژی، ریشه در عدم توسعه زیرساخت ها و سرمایه گذاری ناکافی در صنعت برق و گاز دارد. درحالی که ظرفیت تولید فولاد طی چند سال از 20 میلیون به 50 میلیون تن افزایش یافته، تأمین انرژی متناسب با آن رشد نکرده است. همچنین توزیع ناعادلانه برق میان صنایع و عدم اولویت دهی به بخش هایی مانند فولاد که ارزآور و اشتغال زا محسوب می شوند، بحران را تشدید کرده است .

مزیت ایران گاز بود، نه زغال سنگ

سبحانی یادآور شد: برخی اظهارنظرها، مانند مقایسه مصرف گاز ایران با کشورهای اروپایی یا مقایسه روش های تولید فولاد، نادرست و گمراه کننده اند. برخلاف کشورهایی که از زغال سنگ استفاده می کنند، ایران به دلیل مزیت گاز طبیعی، از روش احیای مستقیم و کوره قوس الکتریکی بهره می برد که از نظر زیست محیطی و اقتصادی به صرفه تر است. شرکت هایی که از روش کوره بلند استفاده می کنند، مانند ذوب آهن اصفهان، با زیان دهی سنگین مواجه شده اند. به همین دلیل، تغییر روش تولید نه از سر ضعف، بلکه بر مبنای مزیت نسبی صورت گرفته است .

کاهش تولید صنایع فولادی به دلیل ناترازی برق با وجود خودتأمینی شرکت های بزرگی نظیر فولاد مبارکه

رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد در گفت وگو با ایراسین نیز ضمن اشاره به چالش های ناترازی و کمبود برق و گاز در صنایع بزرگ مانند فولاد مبارکه، گفت: بخش قابل توجهی از برق شرکت هایی نظیر فولاد مبارکه از طریق نیروگاه های داخلی (خودتأمین) این شرکت ها تأمین می شود؛ اما باز هم محدودیت های انرژی باعث افت تولید در این واحدها و کل صنعت فولاد کشور شده است .

وی اظهار داشت: صنایع بزرگ فولادی به دلایل گوناگون با ناترازی و کمبود برق و گاز مواجه اند. اما نکته ای که در افکار عمومی کمتر دیده می شود این است که برخی از این شرکت ها بخش قابل توجهی از برق موردنیاز خود را از طریق نیروگاه های داخلیِ خود، تأمین می کنند .

وی افزود: برای مثال، فولاد مبارکه چند نیروگاه خودتأمین (خورشیدی، سیکل ترکیبی) دارد و بخش قابل توجهی از برق موردنیاز خود را تأمین می کند و بخشی نیز از بورس انرژی خریداری می شود. طبیعتاً تولید این شرکت ها با برق تأمین شده توسط خودشان یا بورس، قابل ادامه است و وضع آن ها از شرکت هایی که هیچ برق خودکفا ندارند و یا خریدی انجام نداده اند، وضعیت بهتری دارند .

او ادامه داد: ممکن است در روزهای خاصی، بخشی از واحدهای تولیدی مانند کوره ها به دلیل کمبود برق فقط با ظرفیت محدود فعالیت کنند. مثلاً در واحد فولادسازی ممکن است از 8 کوره تنها 3 کوره فعال باشند و این باعث افت تولید در برخی بخش ها می شود. هرچند ممکن است در برخی واحدها رکورد تولید ثبت شود، اما در مجموع به دلیل محدودیت های انرژی، کاهش تولید در سطح کل صنعت فولاد محسوس است.

تگ ها رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران فولاد مبارکه