انتخاب درست نخستین و مهم ترین تصمیم در فرآیند ازدواج است

منصور بیرامی، عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز و روانشناس در گفت وگو با خبرنگار ایکنا از آذربایجان شرقی، با تأکید بر اینکه تصمیم ازدواج باید در زمره تصمیمات اصلی و هسته ای زندگی قرار گیرد، گفت: اگر فرآیند زندگی را از آغاز تا پایان و از مرحله «استارت» تا «استاپ» بررسی کنیم، تمام تصمیم هایی که فرد در طول زندگی می گیرد باید در ذیل یک تصمیم مهم و اساسی قرار گیرد و آن، انتخاب صحیح و سالم گزینه برای ازدواج است.

وی اظهار کرد: اگر فردی در تمام مراحل زندگی خود فرآیندی مثبت و مطلوب داشته باشد اما ازدواج ناموفقی را تجربه کند، این ازدواج می تواند مسیر زندگی او را به شکل جدی تغییر دهد، بنابراین انتخاب همسر از مهم ترین تصمیم های زندگی است و نباید با ساده انگاری به آن نگاه کرد.

بیرامی با اشاره به رواج عبارت «ازدواج آسان» افزود: متأسفانه مفهوم ازدواج آسان به شکلی مطرح شده که به فلسفه و جایگاه ازدواج آسیب زده است. روابطی که هدفمند نیستند، موقت اند و مسئولیت و تعهد مشخصی ندارند، طبیعتاً آسان تر شکل می گیرند، اما نباید این موضوع باعث شود واژه و مفهوم ارزشمند ازدواج را از معنا تهی کنیم و آن را صرفاً به یک فرآیند ساده و کم هزینه تقلیل دهیم.

این استاد دانشگاه تبریز ادامه داد: ما خود ازدواج و تبعات و حواشی مربوط به آن را به درستی درک نکرده ایم. ازدواج در اصل یک انتخاب درست است و نباید معنای آن را صرفاً در مهریه، لباس و مسائل حاشیه ای جست وجو کرد. اگر انتخاب اشتباه باشد، هرچه هزینه بیشتری برای آن صرف شود، ممکن است وضعیت نامطلوب تر و آسیب ها بیشتر شود.

وی با بیان اینکه در بررسی عوامل مؤثر بر ازدواج باید نگاهی علّی و چرخشی داشت، گفت: به جز انتخاب درست، درباره اینکه چه عاملی باعث سخت یا دشوار شدن ازدواج یا هر نوع ارتباطی می شود، نمی توان یک عامل واحد را به عنوان علت قطعی معرفی کرد، چراکه عوامل مختلف در یکدیگر اثر می گذارند و باید این موضوع را به صورت یک سیستم مورد بررسی قرار داد.

بیرامی با اشاره به ارتباط میان ازدواج و آسیب های اجتماعی، تصریح کرد: این پرسش مطرح است که آیا عوامل و آسیب های اجتماعی، عامل ناکافی بودن ازدواج و موفق نبودن آن هستند یا کاهش ازدواج خود می تواند به افزایش آسیب های اجتماعی منجر شود؟ پاسخ این است که ازدواج نکردن و کاهش نرخ ازدواج می تواند به عنوان یکی از عوامل اجتماعی مؤثر در شکل گیری برخی آسیب های اجتماعی و فساد عمل کند.

این روانشناس با تأکید بر اهمیت عوامل اقتصادی در ازدواج افزود: عوامل اقتصادی مهم هستند، اما اگر سایر عوامل به درستی مدیریت نشده باشند، افزایش منابع مالی به تنهایی نمی تواند مشکل را حل کند و حتی ممکن است در برخی شرایط، آسیب های خانوادگی را افزایش دهد.

وی ادامه داد: نمی توان گفت در جامعه ما آسیب های اجتماعی در میان افراد فقیر کمتر یا بیشتر از افراد تحصیل کرده است، چراکه عوامل مختلفی در این زمینه دخیل هستند، به ویژه عوامل فردی و آموزشی که گاهی مورد توجه قرار نگرفته اند و در نتیجه، فلسفه ازدواج قربانی شده است. در کنار این موضوع، با آسیب های نوپدید به ویژه در برخی اقشار برخوردار نیز مواجه هستیم.

تجربه های منفی، یکی از موانع ذهنی ازدواج

بیرامی با اشاره به اینکه یکی موانع ذهنی ازدواج، تجربه های منفی و ناکارآمدی هایی است که فرد در گذشته دیده یا تجربه کرده است، گفت: انسان ممکن است به دلیل تجربه های گذشته دچار ترس شود و ترس نیز یکی از سه هیجان عمده ای است که از بدو تولد در انسان وجود دارد، اما این ترس معمولاً در مواجهه با کانون خطر و منبع تهدیدکننده شکل می گیرد.

عضو هیئت علمی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه تبریز افزود: گرایش به ازدواج از ابتدا در انسان وجود دارد و این گرایش با تمرین و طی فرآیند زندگی می تواند به ازدواج منتهی شود، اما زمانی که فرد در اطرافیان خود ازدواج های ناموفق را مشاهده می کند، همین تجربه ها می توانند به منبع ترس تبدیل شوند. برای مثال، فردی که شاهد خیانت بوده است ممکن است در آینده تصور کند که خودش نیز با خیانت مواجه خواهد شد.

وی با بیان اینکه موانع ذهنی در تصمیم گیری برای ازدواج اهمیت زیادی دارند، اظهار کرد: این عوامل به دلیل ماهیت سیستمی خود باید به صورت سیستمی مورد توجه قرار گیرند، یعنی هر چیزی از چیز دیگری تأثیر می پذیرد و در عین حال بر عوامل دیگر اثر می گذارد.

بیرامی خاطرنشان کرد: البته اهمیت موانع ذهنی را نباید نادیده گرفت، اما باید توجه داشت که این موانع چه زمانی پررنگ می شوند. زمانی که فرد هدف مشخصی برای خود تعریف نکرده و نمی خواهد مسئولیت پذیری داشته باشد، ممکن است به دلیل ترس از اینکه نتواند از عهده مسئولیت ها برآید، زیر بار تعهد نرود. متأسفانه روابط غلط و آسان نیز فرصت پیدا کرده اند و به ازدواج و فرآیند شکل گیری آن آسیب جدی وارد کرده اند.

وقتی فلسفه ازدواج فراموش می شود

این روانشناس تصریح کرد: در مثلث عشقی، یکی از عوامل اصلی «میل» است. اگر فرد بتواند میل خود را به آسانی و بدون هزینه و حاشیه پاسخ دهد، فلسفه ازدواج زیر سؤال می رود و در چنین شرایطی، یکی از موانع اصلی ذهنی برای ازدواج، از بین رفتن فلسفه ازدواج است، یعنی فرد از خود می پرسد «چرا باید ازدواج کنم؟»

وی تأکید کرد: نباید این جمله روزی به ذهن جوان خطور کند، البته به شرط آنکه در جامعه به شکل درست عمل کنیم. باید به جوان گفته شود که ازدواج بخشی اجتناب ناپذیر از فرآیند زندگی است.

بیرامی ادامه داد: اگر فرض کنیم فردی در این دنیا ازدواج نکند، باید پرسید تکلیف گونه بشر چه خواهد شد؟ آیا در چنین شرایطی بشریت می تواند ادامه پیدا کند؟ اگر ازدواج و تشکیل خانواده از چرخه زندگی انسان حذف شود، تداوم نسل بشر نیز با مشکل مواجه خواهد شد و گونه های دیگر جایگزین آن خواهند شد.

تجربه شکست عاطفی می تواند موانع ذهنی را افزایش دهد

وی با اشاره به تأثیر شکست های عاطفی و خیانت بر نگرش افراد نسبت به ازدواج اظهار کرد: اگر فردی پیش از 25 سالگی چندین بار شکست عاطفی، عشقی یا خیانت را تجربه کند، احتمال اینکه این تجربه ها در 35 سالگی به شکل چندبرابری در ذهن او اثرگذار باشند، افزایش می یابد و در نتیجه، موانع ذهنی برای شکل گیری ازدواج بیشتر می شود.

بیرامی افزود: در چنین شرایطی ممکن است وسواس ذهنی نسبت به ازدواج شکل بگیرد و فرد به این نتیجه برسد که فرد سالمی وجود ندارد. امروز وقتی از برخی افراد می خواهیم ازدواج کنند، در پاسخ می گویند فرد سالمی وجود ندارد، این نگاه به نوعی به پایه ذهنی بخشی از جوانان تبدیل شده است، در حالی که باید پذیرفت هر چیزی در زمان مناسب خود می تواند شکل درست تری پیدا کند.

ضرورت نگاه علمی به مسئله جوانان

این استاد دانشگاه تبریز با انتقاد از نبود نگاه علمی کافی به مسئله جوانان گفت: ما به برخی مسائل جوانان به صورت علمی نگاه نکرده ایم. تعداد قابل توجهی از جوانان در جامعه با مشکلاتی مواجه هستند که باید به صورت علمی بررسی شود. بر اساس آمارهای رسمی،حدود 36 درصد از جوانان در گروهی قرار می گیرند که نه شاغل هستند، نه دانشجو و نه همزمان در حال گذراندن دوره های آموزشی. این جمعیت چند میلیون نفری از جوانان کشور، نه در فرآیند اشتغال حضور دارند و نه در مسیر تحصیل و مهارت آموزی قرار گرفته اند.

این روانشناس تصریح کرد: البته مسئله فقط این نیست که فرد کار ندارد، در مواردی ممکن است کار وجود داشته باشد اما فرد آمادگی یا تمایل لازم برای کار کردن را نداشته باشد و در عین حال دانشجو هم نباشد و برای هیچ مهارتی آموزش نبیند. این وضعیت نشان می دهد که برای ورود موفق به مراحل مختلف زندگی، باید آمادگی های لازم ایجاد شود.

جوانان باید پیش از ازدواج برای زندگی آماده شوند

بیرامی گفت: برای همه چیز در زندگی نیاز به آمادگی داریم و ازدواج نیز از این قاعده مستثنی نیست. در فرآیند زندگی، ازدواج یکی از نخستین و مهم ترین انتخاب های فرد است و باید انتخابی درست باشد. آمادگی برای ازدواج صرفاً به معنای آمادگی زیستی یا رسیدن به بلوغ جنسی نیست، بلکه آمادگی روان شناختی و اجتماعی نیز اهمیت دارد. باید ابتدا جوانان را برای زندگی و پذیرش مسئولیت های آن آماده کنیم و سپس با انتخاب درست و مدیریت موفق، زمینه شکل گیری ازدواج های پایدار و موفق را فراهم کنیم.

انتهای پیام